Dinsdag 18/05/2021

Terug naar Trump

Terug naar Trump: "Desnoods metsel ik eigenhandig mee aan die muur"

Francis Tucci, kapper met Italiaanse roots, aan de slag in zijn salon in Hazleton: ‘Wij zijn de goede migranten. De Dominicanen zijn de slechten.’ Beeld Tim Dirven
Francis Tucci, kapper met Italiaanse roots, aan de slag in zijn salon in Hazleton: ‘Wij zijn de goede migranten. De Dominicanen zijn de slechten.’Beeld Tim Dirven

Koen Vidal en fotograaf Tim Dirven trokken door Pennsylvania, Ohio en Michigan: drie staten die vorig jaar onverwacht voor Donald Trump kozen en zo beslissend waren voor een historische verkiezingsuitslag. In deze Rust Belt, de oude industriegebieden van Amerika, besloten veel inwoners dat niet Hillary Clinton maar Trump de oplossing was voor de de hoge werkloosheid, het morele verval en ‘ongewenste’ migratie. Maar na zes maanden van omstreden maatregelen, contradictorische beloftes en moddertweets rijst de vraag of de Trump-kiezers nog steeds geloven in hun president.

In de stad Hazleton, Pennsylvania, boekte Donald Trump een van die monster­scores die hem onverwachts de overwinning bezorgden. Wie onder de oppervlakte van deze stad kijkt, ziet vooral verarmde blanken die de schok van de industriële neergang en de komst van latino’s maar moeilijk te boven komen.

In steden als Hazleton en het omliggende Luzerne County is het gebeurd. Donald Trump verpletterde hier Hillary Clinton. In de staten Pennsylvania, Ohio, Wisconsin en Michigan zijn er tientallen van deze electorale hotspots die ervoor zorgden dat de Republikeinse kandidaat tegen alle verwachtingen in de stembusslag kon winnen.

De Democraten dachten lange tijd dat het wel los zou lopen in regio’s als Hazleton. In 2012 haalde Barack Obama er nog comfortabele overwinnings­marges van 5 procent. Maar in 2016 won Trump hier met een voorsprong van 20 procent. Je moet al naar de jaren 70 van Richard Nixon terugkeren om zo’n resultaat tegen te komen.

Nochtans had Clinton kunnen weten dat er in Hazleton iets te gebeuren stond. Wie door het stadje rijdt, merkt dat er iets niet in de haak zit. Het geheel geeft een suffe indruk. Stoffige straten met weinig verkeer en nauwelijks voetgangers. Veel lege etalages en behoorlijk wat slecht onderhouden woningen.

In Wyoming Street, een van de hoofdstraten, is er wél veel activiteit. De taco-restaurants en empanada-shops zitten vol. De latino­muziek staat luid en bij het binnenkomen word je in het Spaans begroet. Veel spelende kinderen in Wyoming Street – ook zij roepen naar elkaar in het Spaans.

“Het klopt dat er hier de laatste jaren veel is veranderd”, zegt Krista Schneider, die met haar organisatie Downtown Hazleton het economische en sociale leven van de stad nieuw leven probeert in te blazen. “Nog niet zo lang geleden was dit een welgestelde en vooral blanke gemeenschap waarvan de voorouders uit Polen, Duitsland, Ierland en Italië naar hier waren gekomen. De steenkoolmijnen zorgden voor goedbetaalde en stabiele jobs. De middenstand floreerde en er was een groot gemeenschapsgevoel.

Fatalisme

“Maar de steenkoolindustrie gaat al een hele tijd achteruit en de laatste jaren kun je echt van een implosie spreken. Veel mensen verloren hun job en slechts een aantal van hen vond nieuw werk in de opkomende sector van de distributie­magazijnen, waar de lonen veel lager liggen. Een kwart van de gezinnen leeft ondertussen onder de armoedegrens en heeft het daardoor moeilijk om zijn ziekteverzekering en hypotheek te betalen.”

Het beeld dat Schneider van haar stad schetst, stemt overeen met de desolate sfeer in Hazleton. Fatalisme installeerde zich. “Er is een einde gekomen aan een bepaalde levensstijl. Ik hoor voortdurend dat de gouden tijden nooit zullen terugkeren en mensen besluiten dan maar om zich thuis voor de televisie op te sluiten. Een situatie die veel jongeren op de vlucht doet slaan. Veertig procent van onze hoger­geschoolden vertrekt naar grotere steden als Philadelphia en New York.”

Beschavingsschok

Maar in Hazleton voltrok zich nog een tweede omwenteling. Er kwam een migratiegolf van Latijns-Amerikanen op gang, voornamelijk Dominicanen. In 2000 waren het er nog maar 3.700, in 2011 meer dan 23.000; een verzesvoudiging. Nu zou het aantal Latijns-Amerikaanse migranten naar de 30.000 evolueren. Dat is bijna de helft van de Hazleton-bevolking, en goed voor 10 procent van de 300.000 inwoners van Luzerne County. Sommigen kwamen rechtstreeks naar hier vanuit de Dominicaanse Republiek, maar velen trokken weg uit grootsteden als New York, waar ze financieel niet rondkwamen omdat de prijzen voor woningen en onderwijs er de hoogte in gaan.

In het hoofd van veel blanken zorgde de komst van de Dominicanen voor een beschavingsschok, zegt Schneider. “Zij voelen zich in hun identiteit bedreigd. Het diepere gevoel dat bij veel blanken overheerst, is dat zij op sociaal en economisch vlak in een neerwaartse spiraal zijn terechtgekomen, terwijl de latino’s veel optimistischer zijn en niet bang zijn om winkels en ondernemingen op te starten.

“Op langere termijn zullen die laatsten dan ook voor de economische heropleving van de stad en de streek zorgen, daaraan twijfel ik niet. Zeker de tweede generatie die momenteel schoolloopt, zal het aanzicht van het toekomstige Hazleton bepalen. Eens afgestudeerd zullen zij, tweetalige burgers, aan de wederopbouw kunnen beginnen. Maar dat neemt niet weg dat we op korte termijn met een economisch precaire situatie zitten en een samenleving waar de polarisatie tussen blanken en latino’s bijzonder groot is.”

Bob Curry tussen de jongeren in zijn gemeen­schaps­centrum. Beeld Tim Dirven
Bob Curry tussen de jongeren in zijn gemeen­schaps­centrum.Beeld Tim Dirven

Even later zou een jonge moeder ons tijdens een ontmoeting op straat hetzelfde vertellen, zij het op een sarcastischer toon: “Hoe we die gefrustreerde blanken op andere gedachten kunnen brengen zodat Trump hier niet meer wint? We zullen moeten wachten op hun begrafenis.”

Hoe groot de polarisatie is, blijkt wanneer we de kapperszaak van Francis Tucci binnen­stappen. Tucci’s etalage kun je namelijk niet passeren zonder even halt te houden. Zijn uitstalraam staat vol Amerikaanse vlaggen. Bomvol. Twee grote vlaggen die dan nog eens omringd worden door een tiental kleinere stars and stripes. Als we Tucci vragen waarom hij zijn zaak inricht als een Amerikaanse parade, kijkt hij ons verbaasd aan. “Omdat ik zoveel van mijn land hou, natuurlijk. En ook wel omdat ik aan de hispanics duidelijk wil maken dat we hier in Amerika leven en niet in de Dominicaanse Republiek.”

Waarna een litanie tegen de Dominicanen volgt. “Ik heb het namelijk bijzonder moeilijk met het feit dat zij hier niet willen integreren. Ze praten alleen maar Spaans en weigeren met mij Engels te spreken. Ze onderhouden hun woningen niet, parkeren altijd dubbel. En hun kinderen maken voortdurend lawaai en tonen geen respect voor ouderen.”

Drie oudere dames die met krul­spelden on­der een haardroger zitten, knikken bevestigend. “Maar gelukkig is er onze nieuwe president. Ik ben desnoods bereid om eigenhandig mee aan zijn muur aan de Mexicaanse grens te metselen. Want zonder die muur gaat ons land kapot.”

Nationale controverse

Als hij ons bij het buitengaan zijn visitekaartje overhandigt, vertelt Tucci hoe hij aan zijn naam komt. “Mijn grootouders komen uit Italië; Calabrië om precies te zijn.” Hm, Calabrië, de geboortestreek van enkele roemruchte Amerikaanse gangsters en nog steeds een regio waar de Italiaanse maffia machtig is. “Nee, nee, nee”, corrigeert Tucci snel. “De Italianen hebben zich hier goed geïntegreerd. Er zijn goede en slechte migranten. Wij, de Polen, de Duitsers: dat zijn de goeden. De Dominicanen zijn de slechten.”

Tucci vormt geen uitzondering in Hazleton. Nogal wat blanken die we aanspreken, laten zich enkel in beschimpende termen uit over Dominicanen. Tijdens die gesprekken komt vaak de naam Lou Barletta ter sprake, jarenlang burgemeester van de stad en een van Donald Trumps grootste supporters. Barletta zorgde voor nationale controverse met een lokale wet die bedrijven en huis­eigenaren bestrafte die zaken deden met migranten zonder papieren. Rechtbanken zouden de wet uiteindelijk ongrondwettelijk verklaren maar Barletta, tegenwoordig lid van het Congres, zorgde wel voor een diep anti-latinoklimaat waarvan Trump vorig jaar kon profiteren.

‘Vuile Italianen’

In de namiddag hebben we een lang gesprek met Bob Curry, oprichter van Hazleton One, een groot gemeenschapscentrum waar meer dan honderd kinderen en jongeren zomerstages, taalcursussen en bijlessen volgen. ’s Avonds is er ook volwassenenonderwijs. Curry leidde destijds het verzet tegen Barletta’s anti­migranten­wetten. Net als kapper Francis Tucci is ook Bob Curry een product van voor­ouders uit Calabrië.

Curry: “Wat u mij vertelt over die kapper is zo triest, maar ook wel komisch. Die meneer Tucci is zijn eigen migratie­geschiedenis vergeten. Toen onze voorouders uit Italië naar hier kwamen, waren zij niet bepaald een toonbeeld van snelle integratie. Ze hebben nog een hele tijd Italiaans gesproken en woonden in een van de Little Italy’s die je in heel veel Amerikaanse steden terugvindt. En tegelijk werden ze door andere Amerikanen uitgescholden voor vuile Italianen en domme katholieken.”

Curry geeft ons een rondleiding in zijn centrum, een voormalig schoolgebouw dat hij samen met zijn boezemvriend Joe Maddon kocht. Maddon is de bekende en steenrijke manager van de legendarische baseballploeg Chicago Cubs, net als Curry geboren en getogen in Hazleton.

In de sportzaal spelen jongeren een basketbalmatch alsof hun leven ervan afhangt. En in het taallabo zitten kinderen achter gloednieuwe Apple-computers. Curry: “Het zijn vooral Dominicaanse kinderen. Via Skype krijgen ze lessen Engels van studenten aan de lerarenopleiding van de universiteit van Pennsyl­vania. We geven die kinderen een duwtje in de rug. Zij zijn de toekomst van deze stad. Daarom word ik zo boos van mensen die deze jongeren steeds weer de grond in duwen.

“Dit land is gebouwd door migranten van verschillende afkomsten. Als je dat verhaal uit onze geschiedenis wegknipt, dan blijft er eigenlijk niet veel meer over. En de essentie van het ideaal is dat je nieuwe mensen kansen moet geven. Als iets Amerika great heeft gemaakt, dan is het dát.”

Maar Curry is optimistisch over de toekomst. “Dit soort evoluties vraagt tijd. De kloof tussen ultraconservatieven enerzijds en liberals en migranten anderzijds is zelden zo diep geweest. Wellicht zal het nog een generatie duren vooraleer er in Hazleton een goede verstandhouding komt tussen de gemeenschappen. Geef de kinderen die je hier ziet sporten nog enkele jaren en ze kunnen met een diploma op zak een bijdrage leveren aan deze stad. Tegen dan zullen er hier ook al veel gemengde koppels zijn.”

Curry lacht: “Stel je voor, een Dominicaanse schone met een kerel afkomstig uit Calabrië. Kapper Tucci zou gek worden. En ik zou het zalig vinden. Want op dat vlak ben ik echt een onbeschaamde flowerpower-man: make love not war. Het is een slogan die ik graag aan de volgende generaties schenk.”

Toekomstige partners

De Dominicanen die we in Hazleton aanspreken, halen hun schouders op als we hen vragen wat ze vinden over de raciale spanningen in hun stad. Moeder Lisa en dochter Destina zeggen dat ze de aangebrande beledigingen van sommige van hun buurtbewoners niet begrijpen. We treffen hen aan voor een tweedehands kleding­standje van hun buurvrouw Sara, die zich graag mengt in het gesprek. “Ik schaam me voor mijn blanke stadsbewoners. Ze beledigen mensen alsof het de normaalste zaak is. Maar zelf doen ze geen moeite om de onderlinge verstandhouding te bevorderen. Terwijl het toch niet zo moeilijk is om goede relaties aan te knopen met de Dominicanen.

“Kijk naar mijn kleding­standje, zo’n klein en eenvoudig projectje en toch heb ik op een halve dag al enkele goede gesprekken gehad met mijn buren. Maar als je angstig achter je gordijnen wegkruipt, komt er natuurlijk niets van.”

Sara: ‘Dankzij mijn kleding­standje heb ik al goede gesprekken gehad met mijn buren. Maar als je angstig achter je gordijnen wegkruipt, komt er natuurlijk niets van.’ Beeld Tim Dirven
Sara: ‘Dankzij mijn kleding­standje heb ik al goede gesprekken gehad met mijn buren. Maar als je angstig achter je gordijnen wegkruipt, komt er natuurlijk niets van.’Beeld Tim Dirven

Moeder Lisa zegt dat ze de verwijten van sommige buren zoveel mogelijk probeert te negeren. “Waarover gaat al die heisa eigenlijk?”, zegt ze. “We zijn naar Hazleton gekomen om een nieuw leven op te bouwen, niet om de andere bewoners te verdringen. Ik weet dat veel mensen denken dat we hun jobs en hun huizen komen afpakken. Ik vind dat een zeer rare visie. Je zou toch evengoed kunnen zeggen dat wij iets komen toevoegen. Je zou ons toch ook kunnen zien als toekomstige klanten, toekomstige werkgevers, toekomstige vrienden of toekomstige partners. Dan wordt dit hele verhaal al veel positiever.

“Kijk naar mijn dochter. Destina studeerde vandaag af als college-student en gaat nu naar de unief. Ik denk niet dat zij van plan is om Hazleton op stelten te zetten, zij wil mee opbouwen.”

Destina reageert verlegen op onze felicitaties. “Mijn moeder heeft gelijk”, zegt ze bijna fluisterend.” Waarna ze begint te lachen. “Ze heeft bijna altijd gelijk.”

Maandag deel 2: 'Trump is een wonderdokter'. Kunnen nieuwe steenkoolmijnen Amerika van de ondergang redden?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234