Zondag 19/01/2020

terrorisme

"Terroristen trokken lessen uit Brussel"

Beeld AFP

Na Zaventem hebben terroristen opnieuw een bloedbad aangericht op een luchthaven. Niet toevallig, volgens experten. "Op deze manier kun je de hele internationale samenleving verlammen."

Het dodental van de aanslag op de luchthaven van Istanbul liep gisteren op tot 41, onder wie minstens 10 buitenlanders. IS heeft de aanslag voorlopig nog niet opgeëist, maar de gelijkenissen met Zaventem enkele maanden geleden zijn treffend.

Ook in Istanbul gingen drie daders met een taxi naar de luchthaven om zichzelf op te blazen. In Brussel was het oorspronkelijk de bedoeling om bij het begin van de paasvakantie toe te slaan, in Istanbul gebeurde het net voor het zomerverlof. Een belangrijk verschil: in de internationale vertrekhal opende een van de daders meteen het vuur. Dat deze keer eerst schoten zijn gelost, is volgens specialist contraterrorisme Thomas Renard (Egmont Instituut) niet toevallig.

"Wellicht hebben de terroristen lessen getrokken uit Brussel", zegt hij. "Als je zo veel mogelijk slachtoffers wilt maken, dan is dit de beste manier. Een bom laten ontploffen in een grote ruimte heeft een beperkte impact. Dat zag je ook in Brussel."

Dat de daders uiteindelijk toch ook voor explosieven kozen, is niet zonder reden. Renard: "Zelfmoordaanslagen hebben een groter psychologisch effect op de bevolking dan een schietpartij. Luchthavens zijn daarbij een ideaal doelwit, net omdat ze een internationaal publiek treffen. Die van Istanbul is trouwens de op twee na grootste van Europa."

Experten vermoeden dat de aanslag op Zaventem als voorbeeld heeft gediend, temeer omdat de impact daarvan zo groot was. Niet alleen de economische gevolgen waren enorm, ook psychologisch zinderde 22/3 wereldwijd na. "En dat is toch het uiteindelijke doel van modern terrorisme: een grote impact", zegt professor criminologie Ivo Aertsen (KU Leuven).

Wie een bom laat ontploffen op een luchthaven treft daarmee niet alleen de mensen die daar toevallig aanwezig zijn: iedereen was ooit wel eens op een luchthaven. "Die herkenbaarheid is essentieel", stelt Aertsen. "Daarom kiezen terroristen niet alleen doelwitten waar veel mensen ook fysiek getroffen kunnen worden, maar waarmee ze een sfeer van angst kunnen creëren in de brede samenleving. In die zin is het slim gezien, want na een aanslag op een luchthaven vragen zowat alle landen zich af of er geen mensen van hen bij zijn."

Probleem verleggen

Nog veel meer dan dodelijke slachtoffers maken, willen terroristen volgens Aertsen in ons hoofd kruipen. In die mate dat mensen niet meer durven te reizen, publieke plaatsen vermijden en wantrouwiger worden tegenover vreemden.

Als samenleving is het bijna onmogelijk om je daar voor 100 procent tegen te wapenen, klinkt het bij veiligheidsexperten. Luchthavens mogen dan zwaar beveiligde gebouwen zijn, toch blijven ze heel erg gevoelig voor terreur. Wat de veiligheidsvoorschriften ook mogen zijn, telkens zal een grote groep mensen onbeschermd bij elkaar staan.

"Een luchthaven is een soft target", benadrukt professor Martha Crenshaw, een van de grondleggers van terrorismestudies. "De vliegtuigen zijn relatief goed beschermd, maar de gebieden buiten de veiligheidsperimeter zijn uitermate kwetsbaar." De veiligheidsmaatregelen aanscherpen, betekent in de praktijk dus dat het probleem gewoon verlegd wordt. Ook in Istanbul voerden de daders hun aanval uit voor ze door de eerste checkpoint moesten.

Bij de aanslag op de luchthaven van Istanbul kwamen 41 mensen om het leven. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234