Donderdag 15/04/2021

Opinie

Terroristen kennen geen grenzen, onze veiligheidsdiensten wel

De vlaggen aan het Brusselse Berlaymontgebouw, hoofdzetel van de Europese Commissie, worden halfstok gehangen. Beeld Bas Bogaerts
De vlaggen aan het Brusselse Berlaymontgebouw, hoofdzetel van de Europese Commissie, worden halfstok gehangen.Beeld Bas Bogaerts

Guy Verhofstadt is fractieleider van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE) en oud-premier.

België bleef tot nu toe altijd gespaard van een grote terroristische aanslag. Er was wel de schietpartij in het Joods Museum in Brussel in 2014. Maar dat leek maar een voetnoot in de golf van geweld die de voorbije jaren door Europa raasde. 22 maart bracht daar bruusk verandering in. Brussel komt nu ook op de lijst van de getroffen Europese hoofdsteden, met Madrid, Londen en Parijs.

Zoals altijd bij zo'n aanslagen regent het steunbetuigingen en gevoelens van medeleven die vanuit de vier uithoeken van de wereld komen aanwaaien. Maar waar we vandaag echt nood aan hebben, zijn niet zozeer tranen of vage oproepen tot solidariteit, maar Europese actie en Europees beleid. Want zoals ook de Franse president Hollande en Europees Raadsvoorzitter Donald Tusk al aangaven, is dit een aanslag die een reactie van heel Europa vergt.

Eerst en vooral om de voedingsbodem uit te roeien waarop het terrorisme teert. De terroristen die ons bedreigen, zijn mobiel en autonoom. Of ze onder een enkel centraal commando staan, is moeilijk in te schatten, maar wel zeker is dat ze allemaal geïnspireerd worden door de soennitische jihad en zijn meest extreme exponent, Islamitische Staat (IS). Zolang IS niet is verslagen en uitgeschakeld, zullen jongeren in Europa door hen worden bekeerd, gerekruteerd en getraind, in Syrië of daarbuiten. Zolang ook zal Europa onveilig zijn.

Europeanen en hun politieke leiders hebben veel te lang gedacht dat wat zich in ons nabuurschap afspeelt, ons niet deert of in ieder geval geen effect op ons heeft. Het conflict in Syrië. De oorlog in Irak. Reeds decennialang laten we dat alles over aan de Amerikanen. Een Europese defensie die ons verdedigt en die kan interveniëren wanneer onze veiligheid wordt bedreigd, is op zijn best een verre toekomstdroom waarvan de meeste van onze Europese politici vinden dat dit best ook zo blijft.

Intussen hebben we tot onze scha en schande ondervonden tot wat dit leidt. In Irak werd ten onrechte ingegrepen. In Syrië helemaal niet. Sindsdien ondergaat Europa gelaten een ongecontroleerde vluchtelingenstroom. En daarnaast zijn we meer en meer het doelwit van barbaarse aanslagen. We moeten onder ogen durven zien dat het Syrische conflict een Europese verantwoordelijkheid is en dat enkel een hecht en verenigd Europa, zowel op het slagveld als aan de onderhandelingstafel, er een einde aan kan maken.

Guy Verhofstadt. Beeld photo_news
Guy Verhofstadt.Beeld photo_news

Het tweede terrein waar we dringend meer Europa behoeven, is in de strijd tegen het terrorisme zelf. Bij elke aanslag laten onze Europese leiders tranen en moeten ze achteraf toegeven dat het mank loopt in Europa, dat de informatie-uitwisseling tussen de nationale inlichtingendiensten sneller en beter had gekund. Dat zal na de aanslagen in Brussel niet anders zijn. Een verplichte uitwisseling van inlichtingen lijkt me het absolute minimum te zijn. Meer nog, eigenlijk zouden we één Europese inlichtingencapaciteit moeten opzetten die gegevens kan verzamelen en operaties kan opzetten in alle 28 lidstaten. Als terroristen geen grenzen kennen, waarom onze inlichtingen- en politiediensten dan wel?

Een goed - of beter een slecht - voorbeeld daarvan is de verzameling van passagiersgegevens bij lijnvluchten die onlangs in de nasleep van de Parijse aanslagen door de lidstaten werd goedgekeurd, de zogenaamde PNR. Niet dat dit systeem de aanslagen in Brussel had kunnen vermijden, maar opnieuw omvat het goedgekeurde voorstel geen échte Europese aanpak. Er komt met andere woorden geen Europese databank. Het wordt opnieuw een verzameling van 28 nationale databanken die enkel gegevens uitwisselen als een land daarom vraagt.

Bij elke aanslag wordt de onwil om tot échte Europese oplossingen te komen stuitender. Je zou het haast 'schuldig verzuim' kunnen noemen. Wie durft vandaag nog te beweren dat we naast een Europese inlichtingencapaciteit, ook geen Europese grens- en kustwacht nodig hebben en geen Europese defensiegemeenschap?

Na de aanslagen van 9/11 waren we in staat het Europees aanhoudingsmandaat goed te keuren waardoor vandaag de uitlevering van criminelen en terroristen in Europa nog louter een formaliteit is. Ook dat was toen een aantasting van de "nationale soevereiniteit". Maar wat we toen ogenschijnlijk verloren aan nationale zelfbeschikking wonnen we in veelvoud terug aan Europese slagkracht.

De aanslagen in Parijs en in Brussel zijn helaas onze 9/11. Het is nu meer dan ooit de tijd om de holle frasen over 'meer coördinatie' tussen lidstaten in de strijd tegen terrorisme achter ons te laten en écht Europese oplossingen en structuren uit te werken en op te zetten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234