Zondag 16/05/2021

AchtergrondOost-Afrika

Terreur in Mozambique gedijt dankzij florerende illegale handel

Een houttransport voor de kust van Paquitequete, waar schepen worden verwacht met gevluchte burgers uit Palma. Beeld AFP
Een houttransport voor de kust van Paquitequete, waar schepen worden verwacht met gevluchte burgers uit Palma.Beeld AFP

In amper drie jaar is Islamitische Staat in Mozambique een machtige organisatie geworden, die er niet voor terugschrikt om steden aan te vallen. Dat gebeurde vorig weekend in het strategische stadje Palma, met tientallen doden als gevolg. ‘De illegale handel moet keihard aangepakt worden.’

Na de terugtrekking afgelopen zondag van de jihadistische terreurorganisatie Ahlu Sunnah Wal Jamaah (ASWJ) uit de plaats Palma in het noorden van Mozambique, bleven doodgeschoten en onthoofde burgers achter in de straten. Drie dagen lang duurde de aanval op de havenstad, de vestigingsplaats van oliemaatschappij Total die naar gas boort voor de kust van Mozambique.

Ook zo’n tweehonderd buitenlandse oliewerkers zaten daar als ratten in de val in hotel Amarula, dat werd bestookt door jihadistische strijders. Uit pure wanhoop probeerden ze in een konvooi van zeventien voertuigen te ontsnappen naar de kust. Slechts zeven auto’s wisten te ontkomen. Inmiddels heeft het Mozambikaanse leger het stadje met 75.000 inwoners weer onder controle, maar de meeste inwoners zijn de bush in gevlucht.

Het opmerkelijke is dat de terreurorganisatie pas in 2017 voor het eerst opdook in de provincie Cabo Delgado, in het noorden van Mozambique. Vorig jaar augustus nam de aan Islamitische Staat gelieerde terreurgroep de havenstad Mocímboa da Praia 80 kilometer zuidelijk van Palma in. ASWJ heeft die stad nog steeds onder controle. Het Mozambikaanse leger is niet opgewassen tegen de terreurorganisatie, die over 2.000 tot 4.500 strijders zou beschikken.

Beeld uit Paquitequete. Beeld AFP
Beeld uit Paquitequete.Beeld AFP

In drie jaar tijd is ASWJ uitgegroeid tot een geoliede terreurorganisatie. Dat verbaast de voormalige Britse diplomaat Ivor Roberts niet. “De situatie in het noorden van Mozambique is compleet uit de hand gelopen”, zegt hij.

Portugal besloot als reactie op de aanval om zestig militaire trainers naar Mozambique te sturen om soldaten op te leiden. Ook de VS sturen trainers om de jihadisten aan te pakken.

Van Roberts hand verscheen maandag het rapport An Unholy Alliance van het Counter Extremism Project, over de illegale handel aan de Oost-Afrikaanse kust als financiering van terroristische groepen, zoals Al Shabaab in Somalië, het Verzetsleger van Heer (LRA) in Congo, Zuid-Soedan en Oeganda en ASWJ in Mozambique. Hij onderzocht ook de banden tussen criminele netwerken en terroristische organisaties, die beide leven van de illegale handel.

Die handel is enorm en zorgt voor een schaduweconomie, volgens Roberts. “De coronapandemie maakt het op dit moment alleen nog maar erger.” De jihadisten hebben nu grote delen van de Cabo Delgado provincie in handen. “Hier worden de beste robijnen ter wereld gevonden en daar verdient ASWJ geld mee om wapens te kopen en strijders te betalen.”

Ook het stropen van olifanten en neushoorns en de handel in ivoor en hoorn vormen een lucratieve inkomstenbron voor de jihadisten in Mozambique. Het zuiden van het land grenst aan het Zuid-Afrikaanse Krugerpark. Strijders of stropers glippen de grens over om olifanten en neushoorns te schieten en met ivoren tanden en hoorns terug te keren.

Een vrouw aan het werk op een rijstplantage in Palma. Beeld AFP
Een vrouw aan het werk op een rijstplantage in Palma.Beeld AFP

“Een kilo ivoor brengt op de wereldmarkt 1.000 dollar op. En een kilo hoorn zelfs 60.000 dollar. De terroristische organisatie verdient stevig aan deze verschrikkelijke handel, waarbij deze soorten steeds dichter bij uitsterven komen.”

Van Somalië tot Mozambique worden smokkelroutes niet alleen gebruikt voor illegale wildproducten, maar ook om tabak, mondkapjes, medische kleding, drugs, nepsuiker en veel meer illegaal te verhandelen. Overheden missen belasting en accijnzen, en dat loopt volgens Roberts enorm op en destabiliseert deze landen. Hij pleit voor een keiharde aanpak van de illegale handel en een harmonisatie van het strafrecht met hoge straffen in heel Oost-Afrika. De beste manier om terreurorganisaties te bestrijden is hun illegale handel zoveel mogelijk te verstoren. “Dat is ook goed voor het behoud van wilde dieren.”

null Beeld EPA
Beeld EPA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234