Maandag 10/05/2021

man booker prize

Tere zieltjes, gelieve een ander boek te lezen

Marlon James' derde boek serveert een compleet fresco van de gewelddadige Jamaicaanse samenleving van de jaren 70. Beeld GETTY
Marlon James' derde boek serveert een compleet fresco van de gewelddadige Jamaicaanse samenleving van de jaren 70.Beeld GETTY

Drugsgebruik, bendegeweld, expliciete seks en scheldpartijen. Het is een explosieve cocktail die Marlon James bereidt in zijn 'compromisloze' roman A Short History of Seven Killings. Sterk genoeg om als eerste Jamaicaan ooit de Man Booker Prize binnen te rijven.

Vooraf stond de 44-jarige Marlon James allerminst te boek als de uitgesproken favoriet onder de zes genomineerden. De bookmakers hadden hun zinnen gezet op de Amerikaanse schrijfster Hanya Yanigahara en A Little Life, haar alom geprezen roman over trauma's en kindermisbruik. Toch kon de Booker Prize-jury met de hand op het hart melden dat de keuze voor James en zijn A Short History of Seven Killings unaniem was, "weliswaar tot onze eigen verrassing".

De vuistdikke roman - liefst 680 pagina's en 75 personages - bleek veruit de "meest opwindende" op de shortlist. Geen boek voor tere zieltjes, zo benadrukte juryvoorzitter Michael Wood, al brengt de humor licht en lucht.

Quentin Tarantino en Bob Marley

Dat dit "ingenieus staaltje storytelling" veel vergt van de lezer, staat buiten kijf. James' derde boek serveert een compleet fresco van de gewelddadige Jamaicaanse samenleving van de jaren 70, vanuit vijftien wisselende perspectieven en oversaust met smeuige Jamaicaanse slang. Het verhaal cirkelt rond de mislukte moordaanslag op het huis van reggaelegende Bob Marley in december 1976. Zesenvijftig kogels doorboorden toen zijn voordeur, maar Marley bleef ongedeerd.

Later verschuift de handeling naar het New York van de jaren 80. The New York Times was extatisch over de roman waarin gangsters, schoonheidskoninginnen, CIA- en FBI-agenten en de drugsdealer van Keith Richards elkaars pad kruisen. Het is "alsof Quentin Tarantino een remake maakt van The Harder They Come, maar met een soundtrack van Bob Marley en een script van Oliver Stone en William Faulkner. Meeslepend, mythisch, over the top, kolossaal en duizelingwekkend complex."

James schreef in ieder geval geschiedenis door in de Londense Guildhall als eerste Jamaicaan ooit de Man Booker Prize te winnen. Een stunt die hem 50.000 pond en een mondiaal commercieel succes garandeert, goed voor dik een miljoen verkochte exemplaren. Een regelrecht sprookje voor een man wiens debuutroman John Crow's Devil ooit 78 keer werd geweigerd.

Het is nog maar het tweede jaar dat de prijs is opengesteld voor alle Engelstalige schrijvers, los van hun nationaliteit. James haalde het, naast Yanigahara, van auteurs als Tom McCarthy (Satin Island), Sunjeev Sahota (The Year of the Runaways) Chigozie Obioma (The Fishermen) en Anne Tyler (A Spool of Blue Thread).

De momenteel in Minneapolis wonende laureaat gaf toe dat hij zijn "riskante roman in onderwerp en vorm" pas kon schrijven toen hij Jamaica had verlaten. "Het was een exilroman. Ik had de afstand nodig en het gevoel dat er geen directe consequenties meer waren." Hij noemde de Booker Prize "een bevestiging". Maar, gaf hij laconiek toe, "ik was even blij geweest wanneer slechts twee mensen dit boek goed hadden gevonden".

James droeg de onderscheiding op aan zijn vader, met wie hij als jongen regelrechte Shakespeare-duels uitvocht. "Wie kon de langste Shakespeare-monoloog afsteken? Beeld je een vader en zijn zoon in aan een tafel in een Jamaicaanse rumbar."

Nog een andere Engels monument, Charles Dickens, wees James als een uitgesproken invloed aan. "Ik beschouw me als een Dickensiaan in mijn manier van vertellen: plot, verrassingen en cliffhangers."

Regenbui op het doek

Aan laaiende kritieken in de Angelsaksische pers geen gebrek voor het taalexperiment van James. Maar in de Lage Landen is Een beknopte geschiedenis van zeven moorden veel lauwer onthaald. Zo kreeg het boek, dat onlangs in Nederlandse vertaling bij uitgeverij Lebowski verscheen, in NRC Handelsblad slechts twee sterren.

"Een ambitieus boek, maar misschien had James beter voor iets minder pagina's en iets minder perspectieven kunnen kiezen", vond recensent Rob van Essen. En Auke Hulst voegde daar in dezelfde krant aan toe: "Doordat veel stemmen op elkaar lijken, wordt het geheel al snel repetitief."

Joost De Vries hield in De Groene Amsterdammer een slag om de arm en was gematigd positief. Hij prees de "volkomen geengageerde roman" als "uitermate Jamaicaans van sfeer", getuigend van "tomeloze ambitie". Maar het is een portret van Jamaica "waarvan de kleuren zijn uitgelopen, alsof er een regenbui op het doek is gevallen. Alles mengt met alles, niets zit op de plek waar het zou moeten staan, niemand doet wat hij hoort te moeten doen."

Dat de Booker Prize een boon heeft voor weids opgezette taferelenboeken bewees ze al eerder, met de bekroningen voor bijvoorbeeld Hillary Mantel of Eleanor Catton. In die zin is James geen uitzondering. Wel is de optie voor deze rijkgeschakeerde roman een zoveelste signaal van de steeds verder schrijdende mondialisering van de literatuur. De Booker Prize-jury heeft dat deksels goed begrepen.

null Beeld rv
Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234