Woensdag 21/10/2020

Tentoonstelling eert eerste Brusselse Bouwmeester

Tot 25 september loopt in het gebouw van BNP Paribas aan de Warandeberg in Brussel bMa man of thoughts, een hommage aan het traject van Olivier Bastin, de afscheidnemende eerste Brusselse Bouwmeester.

In Vlaanderen werd het verhaal van de Vlaamse Bouwmeester, dat begon in 1997, een doorslaand succes. Het vestigde internationaal de ogen op Vlaanderen. Toch lijkt de nieuwe Vlaamse regering het instituut, dat haar adviseert inzake architectuurbeleid, liever kwijt dan rijk. In Brussel gaat het de andere kant op.

Brussel kopieerde het idee van zo'n Bouwmeester pas laat, onder druk van een passioneel en hoogstaand debat over de stad. Het mandaat van Olivier Bastin, de eerste Brusselse Bouwmeester/Maître Architecte, kortweg bMa, loopt in november ten einde. Reden dus voor een terugblik.

Bastins vijfjarig mandaat liep niet over rozen. Van de beloofde tien medewerkers kreeg hij er aanvankelijk maar de helft. Halverwege zijn mandaat werd de betaling van zijn loon zelfs even gestaakt. Projecten waar hij de hand in had, liepen soms vast in een politiek-administratief moeras. Een triest voorbeeld is de afgelasting van het ontwerp van Xaveer De Geyter voor het Schumanplein.

De tentoonstelling bewijst echter dat hij, ondanks onbegrip en tegenkanting, de geesten in beweging kreeg. Zozeer dat de Brusselse regering het experiment wil voortzetten. Met gepaste trots kondigde Bastin bij de opening van de tentoonstelling aan dat de procedure voor een tweede bMa van start ging. Zijn opvolger zal bovendien in comfortabeler omstandigheden, met meer armslag, opereren. Kristiaan Borret, onlangs door het nieuwe stadsbestuur van Antwerpen bedankt voor zijn diensten als Stadsbouwmeester, is alvast kandidaat.

De tentoonstellingslocatie is symbolisch. Oudere Brusselaars voelen nog rillingen van afschuw over hun rug lopen bij dit bankgebouw van Hugo van Cuyck uit 1970. Het bestaat uit een massale sokkel in sierbeton, met daarop twee zwarte torenstompen. Hoger mocht niet, om de vorstelijke blik over de stad te vrijwaren. Ondertussen denken Brusselaars anders over dit verleden. Het interieur, met zijn uitgekiende maatverhoudingen en verfijnde afwerking, is alvast een merkwaardige getuigenis van een tijdperk. De lokettenzaal en kluisruimte van Jules Wabbes zijn zelfs meesterwerken. Je kunt ze nu nog een laatste keer bezoeken.

Kort na de eerste plannen voor een renovatie van het gebouw nam de bank de bMa onder de arm. Samen ontwikkelden ze een nieuw concept. De tentoonstelling documenteert het van naaldje tot draadje. Het beste van het oude gebouw, de bijdrage van Wabbes, wordt geïntegreerd in een nieuw ontwerp van de Zwitsers Baumschlager en Eberle. Kostbare materialen krijgen een nieuwe bestemming, met dank aan Rotor. Zo ontwarde Bastin de gordiaanse knoop: het waardevolle behouden en toch iets nieuws brengen.

Ward Verbakel en Joeri De Bruyn presenteren zijn traject op een beknopte, heldere manier, met een 'tongue in cheek'-gevoel voor humor, dat past bij dit verhaal van vallen en opstaan. De wanden en vloeren van de tentoonstelling zijn bijvoorbeeld gebouwd in goedkoop bordkarton. Dat contrasteert grappig met de materialen van het bankgebouw. Maar ze spelen wel met dezelfde strakke maatverhoudingen als het gebouw zelf.

Achttien

Vandaar dat alles in reeksen van achttien getoond wordt, achttien mooie portretten van opmerkelijke Brusselaars. Om de mensen gaat het uiteindelijk voor Bastin, niet om de architectuur alleen. Achttien 'experts' die hun denkbeelden over Brussel en de bMa in een video vertolken. Achttien projecten ook, al dan niet gerealiseerd, die belangwekkend mogen heten. Maar ook achttien voorwerpen die een blik bieden op de gedachtewereld van de Bouwmeester zelf.

In een mooie catalogus is Bastin zelf aan het woord over zijn vijf jaar als Bouwmeester. Die biedt ook een overzicht van al zijn bemoeienissen. Je leert eruit dat architectuur, stad en leven één geheel vormen voor deze man. Het gaat hem niet om regeltjes en procedures maar om het enthousiasmerende gebaar. Een verhaal dat vervolgd wordt.

Tot 25/9, www.bmabru.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234