Dinsdag 22/06/2021

Tenorsaxofonist Jeroen Van Herzeele 'eindelijk' voluit met nieuw kwartet

In de ban van John Coltrane

Jeroen Van Herzeele (43) gaat eindelijk voluit voor zijn grootste liefde: muziek in de traditie van de late John Coltrane. Muziek die een haast mystiek verlangen uitschreeuwt, muziek die innerlijk kookt als lava maar toch een grote sereniteit uitstraalt. Met zijn nieuwe kwartet toert de tenorsaxofonist nu door Vlaanderen, maar de ambitie reikt zeker verder.

Door Didier Wijnants

In het curriculum van Jeroen Van Herzeele is de schaduw van John Coltrane altijd al voelbaar geweest. Al was het maar in de brede sonoriteit van zijn saxofoonspel. Van Herzeele haalt een benijdenswaardig mooie en solide klank uit zijn instrument.

Daar is aan gewerkt, en niet eventjes: je merkt dat Van Herzeele bijna even fanatiek de muzikale perfectie nastreeft als zijn lichtend voorbeeld. Coltrane oefende maniakaal, vaak meer dan acht uur per dag. Zo'n strak schema haalt Van Herzeele niet echt, maar naar eigen zeggen is hij buiten de concerten dagelijks toch vier uur actief met muziek bezig: geconcentreerd saxofoon spelen, dingen uitproberen, luisteren en ontdekken.

Zoektocht naar evenwicht

Hij luistert ook vaak naar Coltrane: niet naar het vroege werk, wel naar de late stuiptrekkingen van het klassieke kwartet (dingen zoals 'Live at the Half Note') en ultieme opnamen zoals 'Interstellar Space'. Dat doe je niet zomaar: de laatste Coltraneopnamen zijn complexe kost, ver verwijderd van de licht verteerbare postbop die Coltrane in de jaren vijftig speelde en zelfs van het beroemde werk op Kind of Blue. In de jaren zestig stortte Coltrane zich op oosterse tradities en putte daaruit inspiratie voor een heel andere benadering van de muziek.

"Ik ben daar ook heel sterk mee bezig", zegt Van Herzeele. "Voor mij is muziek altijd een zoektocht naar een soort mystiek evenwicht, yin en yang. Die muziek van Coltrane is voor mij geen free jazz of zo. Het is eerder meditatie, een kosmische taal."

Na Coltranes dood is dat aspect van zijn muziek een hele tijd verwaarloosd. Coltrane overleed in 1967 en hij liet de jazzwereld een beetje ontredderd achter. Daarna werd hij de onbetwiste held van elke saxofoonstudent. Maar opmerkelijk: jonge muzikanten spiegelden zich vooral aan het werk uit de vroege jaren zestig, ze hadden nauwelijks een boodschap aan die moeilijke laatste fase. Ze vonden dat die muziek te brutaal klonk.

"Voor mij klinkt dat helemaal niet agressief," zegt Van Herzeele. "Het is juist heel organisch en warm. En dat is wat ik met dit nieuwe kwartet ook wil bereiken.

De inspiratiebron is overigens niet alleen Coltrane, maar ook andere saxofonisten zoals Albert Ayler, Archie Shepp, Pharoah Sanders en George Adams. Die muzikanten hebben in de jaren zestig een heel nieuwe speelstijl ontwikkeld, een stijl die focust op klank, op de fysieke voelbaarheid van de akoestische trillingen. Dat is het wonderbaarlijkste wat er bestaat: dat je de klanken van bijvoorbeeld een saxofoon bijna lijflijk kunt voelen, alsof het een massage voor het lichaam is. Daarom vind ik het zo belangrijk om dicht bij het publiek te spelen."

Klassiek en primair

Daarom is het ook belangrijk om collega's te vinden die op dezelfde golflengte zitten. Het nieuwe kwartet is ontstaan uit een reeks onmoetingen. Met drummer Giovanni Barcella speelt Van Herzeele geregeld samen in de Gentse club El Negocito. Pianist Fabian Fiorini is bekend van onder meer Aka Moon. En contrabassist Jean-Jacques Avenel is een internationale naam, ooit een vaste waarde in de groepen van Steve Lacy.

Van Herzeele: "We zaten heel snel op dezelfde golflengte. Avenel heb ik ontmoet in 2007 en vorige zomer hebben we met het kwartet twee try-outs gedaan. Intussen hebben we verder gewerkt aan een repertoire. We spelen compositie van Fiorini en van mezelf, plus één nummer van Lacy: 'Esteem', een hommage aan altsaxofonist Johnny Hodges. We putten niet alleen ideeën uit die jazz van de jaren zestig, maar ook uit klassieke muziek van onder anderen Scriabin, Messiaen en Schönberg. Maar het is niet intellectualistisch. Ik hou erg veel van primaire grooves en werk veel met Afrikaanse ritmes."

De tournee door Vlaanderen is slechts een startpunt. Van Herzeele wil daarna graag een cd maken en die gebruiken om concerten in het buitenland te versieren.

De tournee van het Jeroen Van Herzeele Quartet start op 5/2 in Brussel. www.jazzlabseries.be

n Jeroen Van Herzeele is een van de uitzonderingen die zich spiegelt aan John Coltranes (r.) werk uit de vroege jaren zestig. 'Die muziek van Coltrane is voor mij geen free jazz of zo. Het is eerder meditatie, een kosmische taal.'

Jeroen Van Herzeele :

Wonderlijk dat je de klanken van een saxofoon lijflijk kunt voelen, als een massage voor het lichaam

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234