Vrijdag 15/01/2021

'Telkens als er een nieuwe cd uitkomt, speel ik Russische roulette: één flop en ik ben er geweest'

Hij nam een duet op met Arno en dEUS coverde een van zijn songs, maar het grote publiek kent Stephan Eicher van Grauzone, het Zwitserse duo van de onverslijtbare new-waveclassic 'Eisbär'. Deze superster in het Franstalige deel van de wereld bracht zopas met Taxi Europa zijn twaalfde solo-cd uit, waarop hij weer uiteenlopende invloeden tot een Europees geluid combineert.

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Steenhaut

Stephan Eicher zit op een terrasje van de stilte te genieten en nipt aan een fris Belgisch biertje. De voorbije maanden heeft hij in Brussel zijn nieuwe cd opgenomen, en van die tijd heeft de Zwitser gebruikgemaakt om zijn talenkennis aan te scherpen. "Arno leert me Nederlands praten", vertelt hij zonder goed en wel te beseffen hoe surrealistisch dat wel is. "Het komt erop neer dat ik ondertussen in vlekkeloos Oostends kan vloeken", grinnikt hij, en voegt er bij wijze van illustratie een paar forse godverdoemmes aan toe. Bovendien heeft de zanger gedurende zijn verblijf regelmatig De Morgen gelezen en dat is hem blijkbaar zo bevallen dat hij overweegt om op zijn volgende cd een Vlaams nummer te schrijven.

U zingt op uw platen zowel in het Frans, het Engels als het Schweizerdeutsch. Zijn er onderwerpen waarover u alleen maar in een specifieke taal kunt zingen? Arno schreef de songs voor A La Française destijds in het Frans omdat hij toen een relatie had met een Franstalige vrouw. De verhalen die hij daarop vertelde waren ook in het Frans gebeurd, vandaar.

Stephan Eicher: "Dat is een interessante stelling, maar voor mij is taal een tamelijk abstract gegeven. Als ik bijvoorbeeld het woordje 'raaf' uitspreek, zie jij meteen een grote zwarte vogel, maar voor iemand die geen Nederlands begrijpt kan het net zo goed over wortelen of de zonsverduistering gaan. Zijn enige houvast is immers de klank. Zelf werk ik ook zo. Als ik mijn emoties wil uiten, is de klank van woorden belangrijker dan hun eigenlijke betekenis. Dat is de reden waarom Samuel Beckett op het eind van zijn leven alleen nog in het Frans schreef. Hij vond dat hij elk woord moest verdienen, en dat heb ik zelf ook wel."

Voor hetzelfde geld had 'Swim To America' dus een Griekse of een Noorse tekst gehad?

"Neen. Dat nummer is in het Engels omdat het verhaal zich in New York afspeelt. Dus misschien heeft Arno toch gelijk. (denkt na) Arno heeft altijd gelijk."

Een paar jaar geleden hebt u het duet 'Ils Ont Changé Ma Chanson' opgenomen. Viel het een beetje mee om met hem samen te werken?

"Arno heeft het imago van een man die naar alle feestjes gaat en steeds als laatste de kroeg sluit. Ik dacht dus dat het in de studio één grote chaos zou worden, maar forget it. Hij was heel duidelijk de baas, en hield alle touwtjes stevig in handen. Arno legde haarfijn uit wat hij van iedereen verwachtte, en het toppunt was dat die aanpak nog werkte ook. Als ik zoiets bij mijn eigen muzikanten probeer, loopt het gegarandeerd faliekant af."

Er is alleszins iets wat u wel met Arno gemeen hebt: u maakt alletwee muziek met een Europees karakter. Zelfs als u een gospelkoor gebruikt, klinken uw platen geen seconde Amerikaans.

"Dat is een bewuste keuze. Ik wil dat de mensen weten waar ik vandaan kom."

Wat betekent dat dan voor u: Europeaan zijn?

"Als Zwitser maak ik niet eens deel uit van de Europese Unie. En dat is een beetje vreemd, vind ik, want de EU is eigenlijk op het Zwitserse samenlevingsmodel gebaseerd. Ik weet niet of je al in Bern, Genève en Lugano bent geweest, maar het is haast een wonder dat die steden tot een en hetzelfde land behoren. Als een soort Mini-Europa. Maar het werkt. Ik ben een voorstander van een Verenigd Europa waarbij iedere gemeenschap haar eigen identiteit kan behouden. Anders gaat de camembert op de duur naar edammer smaken. En daar ben ik tegen. Ik snap niet waarom dat de cultuurclash tussen Vlamingen en Walen in Brussel nooit als iets positiefs wordt beschouwd. Wanneer ik aan Walen vraag of ze ook Nederlands spreken, merk ik dat ze dat idee meestal al te gek vinden om los te lopen. Als kind haatte ik het om Frans te leren; maar nu verdien ik er mijn brood mee. In Europa moet je op zijn minst twee of drie talen spreken. Anders heb je de boot gemist."

U laat het schrijven van songteksten steeds vaker aan anderen over. Hoeveel zit er dan nog van uzelf in de nummers als u enkel de muziek componeert?

"Het is alleszins zo dat iedere artiest zich het liefst van zijn beste kant laat zien. Dat is normaal, hé? Als jij morgen op een podium gaat staan en er worden een tien spots op je gericht, wil je je ook beter voordoen dan je eigenlijk bent. Eigenlijk kun je een plaat maken nog het best vergelijken met koken: als je voor jezelf iets klaarmaakt doet het er niet zo toe wat er op je bord terechtkomt. Dan vreet je als een varken. Maar als je kookt voor de vrouw van je leven, zet je kaarsen op tafel en verzorg je de presentatie. Een plaat opnemen is dus als koken voor andere mensen."

Stoort het u dat in Vlaanderen haast niemand op de hoogte is van wat u sinds Grauzone gedaan hebt?

"Neen, want destijds ben ik heel bewust een andere weg ingeslagen. Mijn carrière is een beetje vergelijkbaar met de golven van de zee: de ene keer reiken ze zo hoog dat je er helemaal door wordt weggespoeld, maar de andere keer veroorzaken ze nauwelijks deining. Ik was negentien toen 'Eisbär' een millionseller werd, en mijn volgende hit van dat niveau kwam pas twaalf jaar later. En eerder dit jaar heeft Johnny Halliday een nummer van me opgenomen waarvan er weer een miljoen verkocht zijn. Trouwens, binnenkort is de cirkel rond, want voor het eerst sinds twintig jaar werk ik weer samen met mijn broer."

U bedoelt dat er binnenkort een nieuwe Grauzone-cd uitkomt?

(knikt) "We zijn altijd contact blijven houden, maar tegenwoordig hangen we weer vaak aan de telefoon om elkaar nieuwe songs voor te spelen. Er gaat geen jaar voorbij zonder dat 'Eisbär' wordt gecoverd en je kunt geen new-wavecompilatie kopen of dat nummer staat erop. Martin leeft al twintig jaar van de royalty's van die ene hit. Het wordt dus stilaan tijd dat hij nog eens een inspanning doet. (lacht) Mijn broer is echt de eenzaat van de familie. Hij heeft een huis in de bergen van Zwitserland en in de winter kun je er niet eens op bezoek gaan omdat alle wegen zijn dichtgesneeuwd."

Hebt u de versie gehoord die dEUS van 'Eisbär' speelt?

"Ja, en ik ben er helemaal weg van. Als ik het nu live speel, cover ik hun cover."

Reizen is een thema dat als een rode draad door de nieuwe nummers loopt. Als muzikant bent u per definitie vaak onderweg. Hebt u eigenlijk nog een band met waar u vandaan komt of bent u met de jaren wat ontworteld geraakt en voelt u zich overal thuis?

"Ik heb twee zonen. De ene is negentien, de andere drie. En daar wil ik zoveel mogelijk tijd mee doorbrengen. Dus ik probeer mijn tournees in die mate te plannen dat ik tijdens schoolvakanties niet te vaak de baan op moet. Weet je: zodra je een tijdje meedraait in de muziek en daarnaast ook nog een gezin hebt, verhuist de carrière mettertijd toch naar het achterplan. Een kind is me meer waard dan een nummereenhit. Maar als de kans zich voordoet om beide te combineren, is dat mooi meegenomen."

Is dat uw ambitie: een nummereenhit scoren?

"Vanzelfsprekend. Niet dat ik de kwaliteit van mijn platen afmeet aan de verkoopcijfers, maar als ik bijvoorbeeld in een week tijd met vijf verschillende groepen wil optreden - wat ik van plan ben - kan dat alleen maar wanneer ik succesvol genoeg ben om zo'n absurd idee ook echt uit te voeren. Want met succes koop je vrijheid. Ik financier al mijn platen zelf, zodat ik zo onafhankelijk mogelijk kan blijven werken. Maar dat wil ook zeggen dat telkens als er een nieuwe cd uitkomt, ik Russische roulette speel: een flop en ik ben er geweest. Ik heb er dus alle belang bij om regelmatig een hit te scoren."

Vorig jaar hebt u zelf een Best Of samengesteld. Vond u het vreemd om in uw eigen verleden te grasduinen?

"Ik stond ervan te kijken hoeveel affiniteit ik nog had met al die oude nummers. Vroeger dacht ik altijd dat ik iemand was die heel gemakkelijk bruggen kon verbranden, maar blijkbaar ben ik toch meer aan het verleden gehecht dan ik altijd al wilde toegeven. Zo'n Greatest Hits uitbrengen vergt in principe weinig werk: je gooit wat bekende liedjes bij elkaar, stapt naar de bank en begint heel hard te lachen wanneer je ziet hoeveel zo'n tussendoortje je heeft opgeleverd. It's easy money. Maar ik heb er aspecten van mijn persoonlijkheid door ontdekt waarvan ik voordien niet eens het bestaan had vermoed."

Ik weet dat u in die periode ook ernstig overwogen hebt om u uit de muziek terug te trekken.

"Dat is waar. Hotels was mijn elfde plaat en ik had het gevoel dat ik zo stilaan uitgepraat was. Ik had gezegd wat ik te zeggen had, en zag er het nut niet van in om opnieuw dezelfde thema's te gaan herkauwen. Ik koop zelf veel cd's en dan merk ik ook dat sommige van mijn helden me op hun nieuwe cd een smaakje laten proeven dat ze al eerder hebben voorgeschoteld. Uiteindelijk heeft het twee jaar geduurd voor ik opnieuw ben beginnen te schrijven."

Raakt u zelf nog gemotiveerd door naar platen van de concurrentie te luisteren? Valt het voor dat u zodanig ondersteboven bent van een nieuwe cd dat u erop gebrand bent om beter te willen doen?

"Zeer zeker. Ik steel als de raven. Alleen ben ik zo'n slechte dief dat het resultaat achteraf nog nauwelijks herkenbaar klinkt. Trouwens, in de culturele sector wordt er niet gestolen. Daar leent iedereen van elkaar. (lacht) Mocht ik de cd van Admiral Freebee eerder gehoord hebben, dan zou ik die songs wellicht van a tot z geplunderd hebben. Enerzijds sloeg ik groen uit van afgunst toen ik Tom Van Laere ontdekte, maar aan de andere kant was ik blij dat iemand dit soort platen nog durft maken. Enfin, uiteindelijk heb ik me op de nieuwe cd vooral laten inspireren door Benjamin Biolay. Maar ik ben wel zo fair geweest om hem een credit te geven, zodat hij een percentage van wat ik van hem gestolen heb weer kan recupereren."

Kunt u nog naar concerten gaan en stikjaloers zijn als u een goed optreden ziet? Ik zag u vorig jaar bij Coldplay in Parijs en u leek me erg onder de indruk.

"De dag nadien heb ik 'On Nous A Donné' geschreven, een nummer dat in die eerste prille versie als twee druppels water op 'Politik' van Coldplay leek. Pas achteraf hebben mijn muzikanten het zodanig verbouwd tot het als iets van Stephan Eicher klonk. Dus zoals het nu op de cd staat valt die invloed er nog nauwelijks in te herkennen. Ik zei het al: ik ben een slechte dief."

Taxi Europa is verschenen bij Virgin. Op 19 oktober treedt Stephan Eicher op in de Ancienne Belgique.

'Ik ben een voorstander van een Europa waarbij iedere gemeenschap haar eigen identiteit kan behouden. Anders gaat de camenbert op de duur naar edammer smaken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234