Zaterdag 16/01/2021

televisie u de vijf vrouwen uit de cultserie 'six feet under'

De nadruk op vooral vrouwelijke decadentie en de bevrijdende kracht van seks en drugs, geven een puberale kick

De harem van magere hein

Six Feet Under, het melodrama waarvan de tweede reeks vorige week afliep op Kanaal 2 en dat in de VS aan zijn vierde seizoen begint, bulkt van het surrealisme. In het beeld dat de serie neerzet van Los Angeles als een vagevuur vol gniffelende geesten en zware symboliek, moeten de acteurs voor de ernstige noot zorgen in bovennatuurlijke plots. Het succes steunt dan ook in hoge mate op de prestaties van vijf ongewone actrices.

New York

The New York Times

Virginia Heffernan

Dode mensen kunnen met je spotten, je broer kan je proberen te versieren, bevroren chemisch afval kan uit de lucht vallen en je doden. Maar je mag niet terughoudend zijn, of erger nog, grappig. Je moet echt proberen. Dat principe is vooral belangrijk voor de vrouwen van Six Feet Under.

Het getalenteerde vrouwelijke gezelschap (Lauren Ambrose, Joanna Cassidy, Frances Conroy, Rachel Griffiths en Justina Machado) is de serie, die bedacht werd door Alan 'American Beauty' Ball en waarin een familie centraal staat, gaan domineren. Sinds de start is de focus gestaag verschoven van vaders, zonen en broers, naar moeders, dochters en zussen. "Het programma is vrouwelijker geworden. We laten zien hoe een jonge vrouw, Claire, haar seksualiteit ontdekt", zegt Ball tijdens een pauze in de regie van de laatste aflevering van het nieuwe seizoen. "Vrouwelijk genot is een groot taboe, en daar wilden we dieper op ingaan."

Psychoseksueel vreemde personages bieden heel wat mogelijkheden. Zoals Machado zegt: "Six Feet Under geeft je het gevoel dat je een echte acteur bent." Wanneer het vierde seizoen begint, duikt acteren op als een thema, met Claire die probeert tot een echte seksuele respons te komen in plaats van te doen alsof. Maar net als vroeger spelen de acteerprestaties een belangrijke rol.

Is de focus van de serie op theatraliteit nu haar kracht of haar zwakte? Het is ongewoon voor primetime-drama, dat vaak te ernstig is voor melodramatisch emotioneel vertoon, maar Six Feet Under loopt over van de passie. Van verleiding door hevige en zelfs opzichtige emoties, compleet met de gotische iconografie uit B-films. Maar het vervalt nooit in pathos en dat is voor een groot stuk te danken aan de prestaties van onderstaand vijftal.

FRANCES CONROY Als Ruth Fisher

Frances Conroy heeft het hoofdpersonage in de serie schitterende hekserij meegegeven. Als de bovenaardse lady van een volgestouwd Victoriaans landhuis, is Ruth bijna een abstractie. Eerder in de serie dreigde ze een van Alan Balls irritante zombiemoeders te worden, zoals Barbara Fitts in de film American Beauty. Gelukkig werd ze meer dan dat. Conroy wordt door velen beschouwd als de beste actrice van de serie. Collega Justina Machado: "Zij heeft gedaan wat elke acteur wil: een personage creëren dat voor altijd in je hoofd blijft hangen. Herinner je je Edith Bunker (de vrouw van Archie in 'All In The Family', de klassieke sitcom uit de jaren zeventig, VH)? Je zal mensen voor altijd horen zeggen: 'Dat is zoals Ruth Fisher'." De nieuwe Edith Bunker is net zo passief en zit altijd thuis, maar ze is ook zelfvoldaan. Merkwaardig genoeg lijken haar excentrieke affaires de volledige goedkeuring van de schrijvers te hebben.

Andere personages raken gekwetst in seksuele avontuurtjes; Ruth krijgt gewoon een andere man. Ze is stil, zoals het de weduwe van een begrafenisondernemer misschien betaamt. Maar Conroy zoekt niet te veel achter die eigenschap. "Ik denk niet dat ze depressief is", zegt ze. "Ik denk dat er een zware last op haar rustte toen ze voor het eerst verscheen." Dat was in aflevering 1, haar man was net overleden. "Daardoor kan alles wat je doet in vraag gesteld worden."

De voorzichtigheid van het personage werd gemakkelijk verkeerd geïnterpreteerd als kuisheid. "Hoewel", zo zegt Conroy, "je onmiddellijk te weten komt dat ze een affaire had voor haar man stierf." Sindsdien heeft ze geregeld haar lange rode haren losgemaakt en een seksuele wedergeboorte ondergaan. "Ze had een leuke tijd met de mannen met wie ze geweest is", zegt Conroy, "en ze heeft zich ook niet verontschuldigd omdat ze met hen ging."

LAUREN AMBROSE Als Claire Fisher

Als Ruths eigenzinnige dochter speelt Ambrose de stenoversie van soap-slechtheid. Claire wint echter de sympathie van de kijker omdat ze haar theatrale leven niet overdrijft en ze wantrouwig staat tegenover mensen die dat wel doen. In de eerste aflevering van de reeks was ze op een feestje waar iemand haar drugs gaf, met de belofte dat die haar leven 'een beetje mooier' zouden maken. Enkele minuten later, toen ze hoorde dat haar vader overleden was, zei ze tegen haar vrienden: "De verschrikkelijke ervaringen waar ik nu door moet zullen zeker een beetje mooier worden, niet? Tof. Dank u." Het is nog steeds een van de beste momenten uit de serie.

Van alle actrices staat Ambrose, die aan Claire haar scepticisme en zelfs afschuw voor intermenselijk drama meegaf, het meest kritisch tegenover de overdreven scripts van de serie. "Ik weet niet wat ik moet denken van die intense stukken", zegt ze. "Maar ik schrijf ze niet zelf. Als actrice is het altijd een uitdaging om iets in handen te krijgen dat op het eerste gezicht niet echt zinnig lijkt. Ik noem het 'de wereld van Alan Ball'. Ongelooflijk getelefoneerde toestanden, en dan die zeer levensechte momenten. Op de een of andere manier zijn ze met elkaar in evenwicht."

Ze benadrukt de uitputting die de jeugdige bloei van Claire met zich meebrengt. "De ontwikkeling van je ego, hoe je jezelf ziet in een nieuwe omgeving; ze doet en ziet alles voor het eerst."

Intense plotlijnen draaiden om moord, alomtegenwoordige lijken, drugsdromen, koortsige seksscènes, wekelijkse doden, bezoekjes van geesten, een abortus, een verrezen 'baby'... "Er wordt gezegd dat we moeten afstappen van het naturalisme omdat een fotografisch beeld niet interessant genoeg is", zegt Ambrose. "We moeten een overdreven manier vinden om het leven te tonen." Ze lijkt maar half overtuigd.

RACHEL GRIFFITHS Als Brenda Chenowith

Rachel Grifftiths won in 2002 een Golden Glo-be voor haar bijrol in Six Feet Under. Dat was het seizoen waarin haar personage met iedereen sliep en voortdurend high was. Eens was ze een wonderkind dat uitgroeide tot een drugsverslaafde en een illustere geesteszieke. Brenda is nog altijd dol op emotionele sensaties die meer thuishoren in films van Bertolucci dan op de Amerikaanse tv. "Brenda wist dat ze recht op haar vernietiging afstevende en ze wilde alles met zich meeslepen in haar val", zegt Griffiths. "Ik werd aangetrokken tot Brenda omdat ze een onverwachte vrouw was, seksueel en theologisch. Ze was een soort Maria Magdalena." Brenda is sindsdien gelouterd, en Griffiths, die onlangs moeder werd, zegt dat ze niet zeker weet of ze nog op haar oude, wilde manier kan spelen. "Gelukkig evolueren de personages in de reeks", zegt ze. "De strijd van een jonge kunstenares als Claire."

Griffiths, een Australische, werkt nog steeds met een logopedist die opnames maakt van moeilijk te articuleren Amerikaanse woorden in elk script. "Ik zeg de woorden op de cd na als een papegaai terwijl ik in de wagen zit", zegt ze. "Maar soms kan ik het echt niet gezegd krijgen. Het heeft iets te maken met de letter R." Terwijl ze het zegt, klinkt ze overtuigend Amerikaans, zelfs Californisch.

Even ziet ze een kans om Six Feet Under op een zinnige manier uit te leggen. Ze oppert een idee. "Het programma kan als post-feministisch beschouwd worden", zegt ze, waarna ze het direct weer terug neemt. "Maar ik denk dat het programma te groot is voor vakjes."

JOANNA CASSIDY Als Margaret Chenowith

Joanna Cassidy speelt een ongerijmd manisch personage in de verdrietige wereld van Alan Ball: de rijke moeder van Brenda, de losbandige en vrolijke psychiater Margaret Chenowith. Ze is geen hoofdpersonage, maar Margaret speelt een vooraanstaande rol omdat ze Brenda, de ster van de zwaarmoedigste momenten in de serie, wil opvrolijken. Ze houdt ook niet van het moralisme van Ruth. "Ik denk dat Margaret Ruth zielig vindt", zegt Cassidy. Kritiek op Ruth, de koningin van de serie? "Margaret gedraagt zich erg ongepast", gaat Cassidy vrolijk verder. "Zoals toen mijn personage lachte op de begrafenis van mijn echtgenoot. Dat stond niet in het script. Ik was gewoon Margaret. En het werkte, het klopte helemaal." Improvisatie komt zelden voor in de serie, maar het past bij de stijl van Margaret. "Ik vind dat ze alles dramatiseert", zegt Cassidy. "Maar ze is een giller. Ze is onwaarschijnlijk verleidelijk." Cassidy geeft haar brede kijk op de relaties binnen de reeks. "We zijn allebei vechters", zegt ze over Margaret en Brenda. "Rachel kan dat aan. Ze geeft zich voor 100 procent. Ze houdt zich totaal niet in. Ruth en Margeret zijn in zekere zin de yin en yang van het moederschap. Ruth houdt zich volledig aan de regels en Margaret doet niets anders dan experimenteren."

Misschien zal Margaret uiteindelijk het rechte pad op willen, zoals Brenda? "Ze kan zeer mild zijn", verzekert Cassidy.

Justina Machado Als Vanessa Diaz

In het eerste seizoen werden de personages van Vanessa Diaz en haar man - Federico, de technicus van het mortuarium - verwaarloosd. De makers van de reeks concentreerden zich op de uitbouw van de personages van de Fisher-familie. Maar het bereik van de serie, en ook de zaak van de Fishers, breidden sindsdien uit. In het tweede seizoen werden de zonen van Fisher en Federico, die samengewerkt heeft met de overleden Nathaniel Fisher, partners binnen de begrafenisonderneming. Hij was ook in scènes te zien die zich niet in het mortuarium afspeelden, bij de Fishers thuis en in zijn eigen huis. Daar verveelde zijn vrouw Vanessa, die een geïdealiseerde immigrantenhelpster leek, zich stierlijk. Justina Machado kreeg de rol van een verslagen tv-verslaafde en een pillenslikker, "een verdwaasd en versuft iemand", aldus de actrice zelf. Het leven van Vanessa werd nog betekenislozer toen haar manipulerende zus bij haar introk. Machado gaf toe dat ze het niet meer zag zitten. "Het was leuk om eens echt te kunnen acteren, ik was niet langer alleen de vrouw van Rico. Maar ik ben erg blij dat Vanessa niet meer depressief is."

Het schockeffect voorbij

Toen Six Feet Under van start ging vonden sommige kijkers dat de gestileerde verveling van Alan Ball te pretentieus en te saai was. Maar naarmate de reeks groeide, werd ze onderwerp van therapeutische reflecties.

"Tijdens het eerste seizoen maakten we opnames in een synagoge", herinnert Griffiths zich, "toen een moeder met haar dochter naar ons toe kwam om ons te bedanken. Ik werd me er toen van bewust dat we een breder publiek bereikten. Zij waren godsdienstige vrouwen die nooit een aflevering misten."

Het lijkt of de reeks over seks en dood meer bereikt heeft dan een shockeffect. "Deze vrouwen reageerden op een essentiële zoektocht naar betekenis", zegt Griffiths. Zoveel lof voor Six Feet Under lijkt misschien belachelijk, maar dat is enkel zo wanneer je niet kijkt. Als je de serie eenmaal gezien hebt, is het moeilijk om sceptisch te zijn. De nadruk op vooral vrouwelijke decadentie en op de bevrijdende kracht van seks en drugs, geven een puberale kick. Op een zomerse zondagavond zou je er bijna naar verlangen dat je een uitgestoten tienermeisje was, dat huilend teksten van Nick Cave neerschrijft in haar notitieboekje met een cover vol kalligrafische tekeningen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234