Vrijdag 22/10/2021

Tekeningen en maquettes, gepruts en gebroddel

Schitterende expositie in Herman Teirlinckhuis in Beersel

Het Herman Teirlinckhuis in Beersel is niet meteen het soort plek waar je een project met hedendaagse kunst verwacht. Ten onrechte, zo blijkt: Hans Theys, curator, schrijver en inwoner van Beersel bezet de hele maand juni dit wat stofferige literaire museum, annex de expokamers, voor een verbijsterend knappe tentoonstelling die - heel toepasselijk - Schetsen, tekeningen, maquettes, pro-beersel(s), gepruts & gebroddel heet. De bezoeker mag zich verwachten aan maar liefst tweehonderd werken van vierentwintig Belgische kunstenaars.

Theys kreeg het voor elkaar om zonder subsidies of andere dotaties de Belgische kunst een dienst te bewijzen. Het is ontzettend stimulerend om te zien hoe bekende en minder bekende kunstenaars genereus willen deelnemen aan een tentoonstelling waarin zowel schilderijen als conceptuele werken broederlijk naast elkaar functioneren. En is het niet verrassend om vast te stellen dat je in een gratis toegankelijk project als dat van Hans Theys meer de hartslag van de (Belgische) kunst voelt dan pakweg in de witte ruimtes van het Gentse SMAK, waar de meeste kunstwerken de schijn ophouden en waarvoor Jan Modaal 300 frank (7,44 euro) moet afdokken?

Theys liet de kunstenaars de vrijheid om hun werk op te stellen. De muren in het Teirlinckhuis hangen vol en soms is het een hele klus om te achterhalen wie wat heeft gemaakt. Dat heeft zo zijn voordelen: vooroordelen over bepaalde kunstenaars worden opzij geschoven zodat de (zeggings)kracht van het werk het haalt bij het naamkaartje.

Het weze duidelijk: dit energieke kunstkabinet moet je gewoon zien en beleven. Guillaume Bijl bijvoorbeeld schittert opnieuw met een installatie die bij veel collega's het schaamrood op de wangen zal jagen. Het donkergroen geschilderde hokje Die Geschichte der Erotik von Mittelalter bis Heute toont in ware Bijl-stijl een museale evocatie van de erotiek. Het is bijna een klein eenmansmuseum geworden, vergelijkbaar met peepshowhokjes.

Op de opening speelde Hans Theys als een echte conservator gids in zijn expolabyrint. Hij vertelde onder meer over de achterliggende bedoelingen van Studie voor het hol. Deze tekeningen en kleine maquettes van Koen Theys geven het dilemma weer van de mol die, om te overleven, ofwel zijn voedsel op één plek zal verstoppen, of moet kiezen voor het verspreiden van zijn proviand. Het is een metafoor voor twee soorten kunstenaars: de kunstenaar die zich slaafs en veilig verstopt achter herkenbaarheid en stijl enerzijds, tegenover de kunstenaar die op meerdere terreinen ageert en zodoende het risico niet mijdt anderzijds.

Zo iemand is bijvoorbeeld Walter Swennen. Hij toont in het Teirlinckhuis een piepklein glazen plaatje met de vermelding '-20%', en hing hoog aan de muur - op de plaats waar gewoonlijk 'God ziet U' prijkt - een tekstwerkje met de woordspeling Toerternitoe / éternité. Swennen situeert zijn schilderkunst altijd in een gebied waarin de tekst het beeld op een soms ludieke en wrange manier onderuit haalt.

Ook van Richard Venlet en Ann Veronica Janssens worden tal van nooit eerder getoonde werken gepresenteerd. Van Janssens zijn delen van haar zopas afgelopen stadsexpo in Utrecht te zien, plus werk voor de Biënnale van Venetië waaruit nogmaals blijkt hoe zij inspiratie put uit allerlei distributie- en communicatiekanalen in de samenleving. Zo graveerde ze op muntstukjes (lire) voor Venetië een spiraal. In Utrecht gaf ze een speciale telefoonkaart uit en in Beersel laat ze drie cd's horen met kinderliedjes, eveneens een bijdrage voor het Belgische paviljoen op de Biënnale. In een andere, door Richard Venlet met rode verf gemarkeerde ruimte, plaatste zij een schuine 'spiegelplint' waarmee ze bij de bezoeker het gevoel opwekt "op de top van een afgeknotte piramide te lopen" of, midden in de kamer, "het gevoel te krijgen dat de houten vloer eindeloos afzinkt". Het is prachtig om te zien hoe Janssens er steeds weer in slaagt om met heel gewone materialen een haast magische beleving te genereren van het begrip 'ruimte'.

De wonderlijke tocht gaat verder langs werk van Bernd Lohaus. Op een sokkel is een splinternieuwe bronzen sculptuur te zien als een soort afdruk van een houten sinaasappelkistje, een schitterend werkje. Even verderop bewijst Joëlle Tuerlinckx dat ze met kleine ingrepen, zoals de projectie van dia's doorboord met uiterst kleine gaatjes, iets ogenschijnlijk banaals kan opladen tot een fascinerend schouwspel. Haar vriend Christoph Flink grasduinde in zijn kindertijd en toont tekeningen die suggereren dat hij altijd al een zwak had voor het visualiseren van trajecten. Ontwapenend is zeker Mis Gereden uit 1971, waarin een fikse krul de verkeerde route aangeeft.

Ook van bekendere kunstenaars, onder wie Angel Vergara, Luc Deleu, Loe Copers, Panamarenko en Michel François, zijn schetsen en werkjes te zien die de bezoeker een blik gunnen op het ontstaansproces. Van Panamarenko's nu al beroemde Scotch-Gambit bijvoorbeeld, het 'ruimteschip' dat dezer dagen te zien is in de grote hal achter het SMAK.

Heel mooi ten slotte is het uiterst subtiel, aan een luchter bevestigde draadsculptuurtje van Guy Rombouts en wijlen Monica Droste, waarin hun azart-alfabet aan een draadje bengelt als een soort manifest voor de expositie. Alle kunstenaars gebruiken immers 'hun' alfabet om de wereld te ontsluiten of juist intiemer te maken, ver weg van iedere vorm van spektakel. Wat mij betreft mogen de Vlaamse en Franstalige Gemeenschap deze tentoonstelling meteen overnemen en als een échte ambassadeur van onze kunst laten rondtoeren langs alle mogelijke biënnales.

In de centrale kamer van het Teirlinckhuis hangt een aquarel met het motief van een leeuwtje waarvan merkwaardig genoeg de klauwen uitgelopen verfvlekjes zijn geworden. Een mooier statement dan dit kunstwerkje van Koen Theys is in deze periode van verkiezingen moeilijk denkbaar.

Luk Lambrecht

Schetsen, tekeningen, maquettes, pro-beersel(s), gepruts & gebroddel: nog tot 30 juni (do tot ma van 11 tot 12.30 en van 14 tot 17 uur) in het Herman Teirlinckhuis, Uwenberg 14 in Beersel. Met voorts werk van Orla Barry, Anne Daems, Franky DC, Filip Denis, Els Dietvorst, Romy Finke, Viviane Klagsbrun, Michael van de Abeele en Wein van den Broucke. Om de kosten van de expo te helpen dekken, geeft Hans Theys een gekopieerde catalogus uit in een beperkte oplage. Inlichtingen op tel. 02/377.15.57.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234