Vrijdag 23/10/2020

Tegenwind

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps elke donderdag.

Het is intens verdrietig zoals asielzoekers uren in de rij staan voor de Dienst Vreemdelingenzaken. Vaak tevergeefs. Geen koekje, geen glaasje water, geen saunadoekje voor baby's, geen hartelijk woord. Het zijn beelden die doen stilstaan, die de boeien verbreken van onverschilligheid.

Menselijk leed is een schuivend paneel, van Charlie Hebdo naar de Thalys, van bootvluchtelingen in Lampedusa naar duizenden hongerlijers in Hongarije. Hoe massaler de ellende hoe groter het medeleven. Compassie rust mede op numerieke categorieën. Dat is niet echt nobel, maar noblesse is zelden de bodem van het menselijke bestaan.

Leed heeft zijn eigen kolonialisme. Bij de vluchtelingenstroom die door Europa raast, is geen plaats meer voor tranerigheid over materiële misère. Huilen om de beeldenstorm van terreurgroep IS in Palmyra en om de onthoofding van archeoloog Klaled al-Asaad (82) werd op sommige social media afgedaan als nuffig sentiment. Wenen om stenen, wat blijft er dan nog over voor een mensenleven?

Het is een demagogisch cliché. Ergo: een valse keuze. Ook voor wetenschappers en kunstenaars gaat het primaat naar het leven. Maar zijn ze wel te ontkoppelen, erfgoed en leven? Het gaat de IS-vandalen meer om een doodsteek aan de beschaving dan om pre-islamitische beelden van afgoderij. Als verkrachting een oorlogswapen is, dan zeker ook een archeologische genocide. Juist mensen die voor hun leven moeten vrezen en 24 uur per dag geterroriseerd worden, hebben alleen nog historische artefacten als gemeenschapsteken. Het is niet toevallig dat Islamitische Staat beelden, monumenten en reliëfs zo genadeloos tot gruis wil slaan. Ze weten perfect dat de grootste bedreiging voor hun religieuze waanzin historie en schoonheid is. In de beeldenstorm beroven ze hun goddeloze vijanden van een verleden. Wie zonder verleden is, bestaat niet.

Schokkend was de moord op archeoloog Khaled al-Asaad, die jarenlang zijn beste zorg had besteed aan het historische centrum van Palmyra. Zijn lichaam werd vervolgens ondersteboven aan een lantaarnpaal gehangen op het centrale plein van de stad. Als propagandapop voor de barbaren. Zijn misdaad: publicaties over opgravingen van Romeinse antiquiteiten die op de lijst van de Unesco zijn beland. Asaad was een geleerde met meer tranen dan wapens. Als gewezen hoofd oudheden van de stad deed hij er alles aan om de Tempel van Baal-Shamin (eerste eeuw na Christus) in goede staat te houden. Ook deze tempel is door sloophamers en bulldozers bewerkt en is nu ruïne van zijn eigen ruïne geworden.

Voor een woestijnstad is dat een regelrecht drama.

Wij zijn niet zo erfgoedachtig. Op de kerkhoven in de Westhoek valt natuurlijk nog iets te schreien, maar toch niet in Bokrijk of Bobbejaanland. Onze kunstschatten hebben ook niet zo'n extreme politieke en religieuze geladenheid als in het Midden-Oosten. Zelfs de IJzertoren is verneukt door armzalig partijpolitiek opbod.

De beeldenstorm is niet het monopolie van IS. Ook de Amerikanen hebben lelijk huisgehouden in Irak. En wat is er hier niet allemaal gesneuveld tijdens de Reformatie? Wel uniek is de ongeziene wreedheid in vernielzucht van IS.

Daarom ween ik ook om stenen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234