Zaterdag 31/10/2020

Kolonialisme

Tegenstanders verwijten Gemenebest-themacafés verheerlijking van kolonialisme

► In een hoek van Blighty UK, in Noord-Londen, staat een beeld van Winston Churchill - Arsenal-sjaal toepasselijk om de nek.Beeld ©Antonio Olmos

Churchill is een 'oorlogsstoker' en ook Gandhi staat niet boven verdenking. Britten die met hun geschiedenis willen afrekenen hebben hier een vette kluif aan. Nieuwe 'Gemenebest-cafés' stuiten dan ook op eigentijdse protesten.

"Don't mention the war!" John Cleeses kreet uit Fawlty Towers geldt niet in het Noord-Londense 'Gemenebest-café' Blighty UK. Integendeel. Aan het plafond hangen Spitfires, in de tuin staat een schuilhut tegen luchtaanvallen en aan de wc-deuren hangen knipsels uit het opgewekte oorlogstijdschrift Blighty. En in de hoek, naast een laptopwerkster, staat Winston Churchill. Met een Arsenal-sjaal om zijn nek.

Dat de oorlogspremier een 'Gunner' was, de bijnaam van de plaatselijke voetbalclub, is tongue in cheek, zegt oprichter Chris Evans, en past bij het concept, net als een Churchill in een schort. "Ik wil deze held op een luchthartige manier eren."

Het eerbetoon aan Churchill, over wie thans in de bioscopen de kaskraker Darkest Hour te zien is, valt niet bij iedereen goed. Vandalen hebben teksten als 'oorlogsstoker', 'imperialisme' en 'tuig' geklad op de gevel waar de tronie van Churchill te zien was, met zijn beroemde V-gebaar vragend om twee shots voor zijn espresso. In dezelfde week hebben drie Labour-activisten in een petitie hun onvrede geuit over een tweede Gemenebest-café, een paar mijl verderop in Tottenham, waar 'India' het thema is, en Gandhi het icoon. Volgens hen is dit culturele toe-eigening en een lofzang op het imperialisme. Ze hebben het plaatselijke kamerlid David Lammy verzocht in te grijpen.

Op de tweede verdieping van Blighty UK, waar jonge zelfstandigen een werkplek kunnen huren en een schildering van de jonge Clementine Churchill de muur siert, schudt de 40-jarige Evans het hoofd. "Noem een historische figuur die geen schaduwkanten heeft. Ik wil de goede kanten tonen van een Britse held en tegelijkertijd de banden versterken tussen de Gemenebest-landen. Ik was zestien jaar geleden bij de Gemenebest-spelen en dat heeft grote indruk op me gemaakt. Mijn plan is om 53 zulke cafés te openen, voor elk land eentje. Jamaica, Singapore en Maleisië moeten de volgenden zijn, elk met een eigen thema en sfeer. En met producten uit die landen."

De aandacht voor het Gemenebest is iets van deze tijd. Nu de Britten de banden met het Europese vasteland losser maken, valt de blik op de oude vrienden. Een onderzoek leerde dat 43 procent van de Britten positief staat tegenover het wereldrijk, terwijl 19 procent zich schaamt. Bij de eerste categorie behoort Richard Lewis, die een veganistische Full English aan het eten is ('de Gandhi'). "Als iemand die in Hong Kong is opgegroeid, ben ik wel gevoelig voor wat Gemenebest-nostalgie", zegt hij. Tegenover hem geniet beveiliger Sean Carney van een échte Full English, 'de Winston', met een Union Flag op de worst. "Ik begrijp niet waarom Churchill kritiek oproept. Hij heeft ons gered."

Net zo eigentijds zijn protesten tegen historische figuren, het verwijderen van standbeelden, meer in het algemeen: het berechten van de geschiedenis. Vers in het geheugen staat de poging van Oxford-studenten om het beeld van de koloniaal Cecil Rhodes te verwijderen bij Oriel College. Zelfs Mahatma Gandhi, die India op vreedzame wijze naar onafhankelijkheid heeft geholpen, staat niet boven verdenking. Op de Facebook-pagina van Blighty India liet een bezoeker weten zich te hebben geërgerd aan de persoonsverheerlijking van Gandhi, aan de neonlamp in de vorm van diens hoofd. Volgens hem was Gandhi "een racist, vrouwenhater en verdediger van het kastensysteem".

Overal rekening mee houden

Blighty India, ingeklemd tussen een Colombiaans en een Turks restaurant, blijkt nog meer afkeer op te roepen dan het Churchill-café, dit vanwege de koloniale associaties. Het woord Blighty zelf bijvoorbeeld, een koosnaam voor Groot-Brittannië bij soldaten en koloniale expats, is afgeleid van het Hindi-woord bilayati ('vreemdeling' of 'Brit'). De actievoerders wijzen erop dat de eigenaar Brits is en het eten Brits met een Indiaas tintje. "Veel Indiërs zouden het beledigend vinden", staat in de brief aan afgevaardigde Lammy. Volgens Evans, die vier jaar in India heeft gewoond, is het onzin. "We hadden hier deze week een cameraploeg van India Today op bezoek en die vond het prachtig."

In Finsbury Park, ondertussen, Jeremy Corbyn-land, zit Evans zuchtend Blighty's Facebook-pagina te bekijken. "Omdat het vandaag Australië-dag is delen we blikjes Fosters uit en ook daarover zijn mensen gevallen, omdat de stichting van Australië slecht was voor de Aboriginals. Je moet overal rekening mee houden." Een oude voorbijganger met Union Jack-tas koestert dan weer lichte twijfels bij het concept. "Koffie? Ik zou een Churchill-whiskybar zijn begonnen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234