Dinsdag 17/09/2019

Tegenstanders Kabila smeden alliantie

Zeer opmerkelijk is dat Kamerhe een alliantie aangaat met twee andere oppositieleiders: Etienne Tshisekedi en Jean-Pierre Bemba, die momenteel vastzit in een cel van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Indien deze alliantie standhoudt tot de verkiezingen, is ze in staat om in de verschillende regio’s van het land hoge scores te halen.

Kamerhe stelde zich gisteren officieel aan het hoofd van een nieuwe partij: de Union pour la Nation Congolaise (UNC). De kandidaat uit Oost-Congo is om verschillende redenen populair. Hij is een van de architecten van de vredesakkoorden die een einde maakten aan de Congolese oorlogen (1996-2003). Het leverde hem de bijnaam Le Pacificateur op. Kamerhe is geen krijgsheer maar een economist die zich opwerpt als moderne beleidsmaker en zich laat inspireren door internationale voorbeelden als de Braziliaans ex-president Lula da Silva. Tussen 2006 en 2009 was hij voorzitter van het Congolese parlement, dat onder zijn leiding een steeds onafhankelijkere koers ging varen.

Wel opvallend is dat Kamerhe jarenlang een van de getrouwen was van president Kabila. Bij de vorige presidentsverkiezingen was hij diens belangrijkste fondsenwerver. De monsterscores die Kabila destijds in Oost-Congo haalde, zouden voor een groot deel te danken zijn aan Kamerhe. Maar in het voorjaar van 2009 kwam het tot een breuk. Kamerhe pikte het niet dat het parlement niet betrokken werd bij de beslissing om samen met Rwanda militaire acties uit te voeren in Oost-Congo. Onder zware druk van Kabila moest Kamerhe ontslag nemen als parlementsvoorzitter, een incident dat door vele buitenlandse waarnemers werd beschouwd als het einde van de democratische vooruitgang in Congo.

Sinds zijn ontslag liet Kamerhe zich amper nog zien in het parlement. Hij reisde de wereld rond en verbleef vaak in Zuid-Afrika en Canada. De jongste zes maanden namen zijn plannen om mee te dingen voor het presidentschap steeds concretere vormen aan. Hij reisde de halve wereld rond en had politieke contacten op hoog niveau. De afgelopen maanden smeedde hij een alliantie met Etienne Tshisekedi en Jean-Pierre Bemba, een bondgenootschap dat wel eens cruciaal zou kunnen worden voor de presidentsverkiezingen. Tshisekedi kondigde zijn kandidatuur voor het presidentschap al enkele weken geleden aan. “Met die nucleaire driehoek Tshisekedi-Bemba-Kamerhe kunnen we in grote delen van het land hoge scores halen”, vertelt Kamerhe aan De Morgen. “Tshisekedi is de man van het centrum van het land, Bemba controleert het westen en ikzelf sta sterk in het oosten. Ook Kinshasa is voor ons.” Op de vraag of een bondgenootschap met de van oorlogsmisdaden verdachte Bemba geen delicate zaak is, antwoordt Kamerhe het volgende. “Bemba’s invloed in de Evenaarsprovincie blijft erg groot. Het is logisch dat ik als oppositieleider daar rekening mee houd. Los daarvan vind ik het niet normaal dat Bemba het enige Congolese zwaargewicht is dat in de gevangenis zit.”

Lichtzinnigheid

Tot voor gisteren twijfelden waarnemers eraan of Kamerhe definitief zou breken met Kabila. Die laatste heeft er naar verluidt alles aan gedaan om Kamerhe in de aanloop van de presidentsverkiezingen weer aan boord te krijgen. Maar bij het bekendmaken van zijn kandidatuur liet Kamerhe er geen twijfel over bestaan dat de breuk met de president en diens machtige entourage definitief is. “Het huidige beleid is catastrofaal”, vertelt hij aan De Morgen. “Miljardencontracten worden onder tafel geregeld, links en rechts wordt smeergeld uitgedeeld, overeenkomsten met internationale bedrijven worden ondertekend en de dag daarna herroepen. Dat is onaanvaardbaar. Zo kun je echt geen staat beheren. Dat is lichtzinnigheid. Als de PPRD (de partij van Kabila) bereid is om te veranderen, kunnen we binnen 15 à 20 jaar opnieuw samenwerken. En als ze ooit tot het besef komen dat ik voor de goede weg heb gekozen, kunnen ze me altijd vervoegen. Maar de komende jaren is toenadering met Kabilaonmogelijk. Daarvoor is zijn balans te catastrofaal. Al snel na de verkiezingen bleek dat Kabila en vele andere leiders van de presidentiële partij hun macht vooral gebruikten om zichzelf te verrijken. Ze begonnen net hetzelfde te doen als wijlen Mobutu. Misschien wel erger.”

Volgens nogal wat waarnemers heeft Kamerhe nog een ander belangrijk concurrentieel voordeel op Kabila: omdat hij tijdens zijn jeugd en studies in verschillende regio’s woonde, spreekt hij vlot de vier nationale talen: Swahili, Lingala, Kikongo en Tshiluba. Kabila spreekt enkel Swahili. Bovendien staat Kamerhe bekend als een redenaarstalent, terwijl Kabila zelden speeches geeft.

Persoonlijke veiligheid

Het grootste probleem van presidentskandidaten als Kamerhe en Tshisekedi is ongetwijfeld hun persoonlijke veiligheid. Sinds de moord op mensenrechtenactivist Floribert Chebeya, in juni jongstleden, heerst in Kinshasa een angstkimaat. Kamerhe vraagt op dit vlak de steun van de Verenigde Naties en de internationale gemeenschap. “Natuurlijk maak ik me grote zorgen over mijn veiligheid. Maar het mag me niet ontmoedigen. Vandaar mijn vraag aan de VN-vredesmacht (Monusco) om ervoor te zorgen dat presidentskandidaten op een veilige manier campagne kunnen voeren.”

Ook president Kabila is zijn campagne op gang aan het trekken. Vorige week richtte hij zich met een toespraak tot de natie. Hij pakte uit met zijn belangrijkste realisaties maar gaf ook toe dat belangrijke zaken nog niet gerealiseerd zijn: werkgelegenheid, gezond ondernemersklimaat, het beheer van de grondstoffen. Kabila’s grote voordeel is volgens waarnemers dat hij over veel meer fondsen beschikt om campagne te voeren. Zeer opvallend is wel dat Kabila deze week een verkiezingsalliantie smeedde met de ex-rebellen van de CNDP. Deze rebellen stonden tot begin 2009 onder leiding van krijgsheer Laurent Nkunda en maakten jarenlang de regio’s Noord-en Zuid-Kivu onveilig. Sinds begin 2009 zit Nkunda in Kigali in huisarrest, de rest van de CNDP-top liet zich inlijven in het Congolese regeringsleger. Onder hen: generaal Bosco Ntaganda, die gezocht wordt door het Internationaal Strafhof.

Mobutu Nzanga, zoon van de vroegere president, heeft zich eveneens al kandidaat gesteld voor de presidentsverkiezingen. Ook Oscar Kashala, een aan Harvard afgestudeerde toparts is, net als in 2006, kandidaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234