Woensdag 16/10/2019

Nederland

Tegen Zwarte Piet verzet je je niet

Sylvana Simons. Beeld ANP

De Nederlandse politica Sylvana Simons (45) krijgt politiebescherming na racistische bedreigingen. Dat ze zich opwerpt als rabiate tegenstander van Zwarte Piet, wordt haar absoluut niet in dank afgenomen.

In Nederland vervolgt justitie een 37-jarige man uit Aalsmeer die kandidaat-Kamerlid Sylvana Simons van de partij Denk heeft bedreigd. Eerder deze week heeft hij een filmpje gepost waarin te zien is hoe Simons' hoofd is gemonteerd op lichamen van opgehangen zwarte Amerikanen. In afwachting van andere onderzoeken naar zware dreigementen wordt de oud-radio en tv-presentator door de politie beveiligd.

Simons is in toenemende mate het slachtoffer van racisme op sociale media sinds 2012, toen ze voor het eerst uitgesproken meningen over discriminatie ventileerde in het tv-programma De wereld draait door. Daar hekelde ze de "witte tv-wereld" en stereotyperende tv-reclames. Maar het racisme piekt sinds ze in juni lid werd van de kleine politieke partij Denk, die van de strijd tegen xenofobie een politiek strijdpunt maakt.

Sylvana Simons en Tunahan Kuzu, beiden van de partij Denk, in 'De wereld draait door'. Beeld Rechtenvrij

Een echte haatgolf kwam er nadat ze in mei 2015 schrijver Martin Simek op de vingers tikte over zijn gebruik van het woord 'zwartjes'. Een jaar later werd op Facebook een evenement aangemaakt - 'Uitzwaaidag voor Sylvana Simons' - waarvoor 18.000 mensen zich aanmelden. De pagina is een verwijzing naar haar verzet tegen de Zwarte Piet-traditie, die volgens haar het stereotype versterkt van de zwarte als slaaf. Het is ook de reden waarom de dreigementen nu pieken in aanloop naar het Sinterklaasfeest, zoals in het gewraakte lynchfilmpje van vorige week, dat vergezeld werd van het lied 'Oh Sylvana, wat ben jij toch een zielepiet' van zanger Rob van Daal.

Trump-effect

Simons zelf postte op 7 november op haar Facebook-pagina gechoqueerd een doodsbedreiging die ze ontving. Naast een foto die ze maakte van herfstbladeren reageerde iemand: "Ze wordt vandaag of morgen gewoon doodgeschoten en daar verheug ik me al op." De politie neemt de bedreigingen serieus.

Op nationalistische Facebook-pagina's als 'Nederland mijn Vaderland' werd gisteren de draak gestoken met de bedreigingen. "Deze held kreeg geen beveiliging", stond te lezen onder een foto van de in 2002 vermoorde populist Pim Fortuyn, terwijl bij een foto van Simons staat: "Deze zeurpiet wel."

Cyriel Triesscheijn, directeur van het Nederlandse antidiscriminatiebureau Radar, reageert erg bezorgd. "De populistische onderstroom wordt groter in Nederland. Uitingen die we vijf jaar geleden alleen maar op trapveldjes van neonazibewegingen zagen, zijn nu salonfähig op alle sociale media. Vroeger werden zulke berichten onder aliassen gepost, nu met eigen naam. Er speelt volgens ons een Trump-effect mee. Als hij met racistische en seksistische uitspraken VS-president kan worden, waarom zou een gemiddelde burger zich dan geroepen voelen om niet over de schreef te gaan?"

Bewuste paria

Simons werd tegen wil en dank kop van Jut voor de conservatieve onderbuik van Nederland omdat ze het vijandbeeld van deze groep personaliseert. Triesscheijn: "Ze is allochtoon, vrouw - seksisme speelt zeker mee - en wordt als mediafiguur gezien als onderdeel van het establishment waartegen wordt geageerd." Ook wordt haar niet in dank afgenomen dat ze opkomt voor een partij die respect en invloed wil afdwingen voor etnische en religieuze minderheden. "'Denk jij dat je als zwarte vrouw kan vertellen hoe het hier moet?', is een redenering die we veel zien", zegt Triesscheijn.

Marli Huijer, hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, die van 2015 tot en met volgend jaar de eretitel 'Denker des Vaderlands' draagt, ziet parallellen met de aanvankelijke woede tegen de vrouwenbeweging begin vorige eeuw en in de jaren 60. "Feministes werden tijdens de tweede feministische golf weggezet als roze tuinbroektypes en werden het slachtoffer van haatcampagnes. Simons is nu het gezicht geworden van minderheden die hetzelfde vragen. Ze botst met populistische leiders en bewegingen die niet willen dat nieuwe burgers hun verschillen laten zien of weigeren ze weg te poetsen."

"Politieke leiders, maar evengoed gewone mensen, moeten zich massaler uitspreken over de redenen waarom ze dit niet goed vinden", stelt Huijer. "Je kunt het natuurlijk oneens zijn met Denk of Simons, maar dat betekent niet dat we met zijn allen haatcampagnes moeten aanvaarden. Iedereen die zich niet thuisvoelt bij (het discours van) populisten zou dat beter moeten uitleggen. Nu hebben we dikwijls de neiging om populisten weg te zetten als sukkels waar we niets mee te maken willen hebben. Onterecht. We moeten er, niet op een denigrerende manier maar respectvol, het gesprek mee aangaan en waarden verdedigen die nu zomaar te grabbel worden gegooid."

Voor Simons zelf ziet Huijer een blijvende rol als wegbereider weggelegd. "Haar verhaal doet me denken aan dat van filosofe Hannah Arendt, die vanuit haar joodse afkomst schreef over het ontstaan van het totalitarisme. Zij bepleitte een 'bewuste paria' te zijn, iemand die haar afkomst niet verloochent maar in de samenleving geaccepteerd wil worden omdat ze als mens het verschil maakt. Deze omschrijving past heel erg bij Simons."

Dissidentie mag ook. Hugo Camps wijdt zijn column van vandaag aan Sylvana Simons. "Freedom of speech? In Nederland blijkbaar niet voor 'een del uit Suriname'."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234