Maandag 24/02/2020

Tegen nachtwinkels, behalve als ze betalen

'Nachtwinkels horen niet in een dorp thuis', vindt de burgemeester van Steenokkerzeel. En dus moet de uitbater van de nieuwe nachtwinkel volgens een in allerijl gestemde maatregel plots 6.000 euro openingsbelasting ophoesten.

Terwijl een van de vele vliegtuigen de landing richting Zaventem inzet en Steenokkerzeel heel even op zijn grondvesten laat daveren, lijkt er geen vuiltje aan de lucht in de Van Frachenlaan. Auto's tuffen langs de hoofdbaan, kinderen in fluovestjes worden van school gehaald en aan de toog van het café onder de kerktoren wordt fel gediscussieerd. "Ne nachtwinkel?Dat hebben wij toch niet nodig", zucht de een. De ander tikt driftig met zijn vinger op het hout. "We zijn en blijven een boerenparochie. Da marcheert ier nie."

Er broeit iets in de Brusselse randgemeente, een confrontatie tussen de gevestigde orde en de nieuwste aanwinst: Singh Kulwinder, de uitbater van de nachtwinkel die sinds begin november zijn deuren opende in diezelfde Van Frachenlaan. Een unicum in Steenokkerzeel.

Wanneer de neonlichten nog slapen, lopen de meeste inwoners er zo voorbij. "Een nachtwinkel? Dat wist ik zelfs niet", valt inwoonster Rita uit de lucht. "Maar positief, eh. Dan moet ik niet meer naar Vilvoorde achter sigaretten als de winkels al dicht zijn." De omstanders knikken instemmend. "Daar kun je toch niet tegen zijn?"

Dat is de burgemeester wel. "Nachtwinkels horen niet in een dorp thuis", zegt Kurt Ryon (Klaver/N-VA). De gemeenteraad besliste in september unaniem om een opstarttaks van 6.000 euro en een jaarlijkse belasting van 1.500 euro in te voeren voor nachtwinkels, een maximumbelasting die in vele andere gemeentes en steden ook al geldt. Aan Singh Kulwinder om die op te hoesten, of de verhuurders als hij verzaakt.

Alleen kregen zowel de eigenaars van het pand als de uitbater in mei van de gemeente te horen dat er geen taks geldt in Steenokkerzeel. Waarna de huurovereenkomst in augustus werd afgesloten en de nodige investeringen werden gedaan voor de opening in november. Op een moment dat de openingstaks in werking is getreden. Wrang.

Hypocriet

Wanneer de kleurrijke neonlichten even later de boodschap 'open' flashen, treffen we een aimabele Indiër voor het gebruikelijke sigarettenrek aan. "Op het moment dat ik mijn handtekening zette, was er van een belasting nog geen sprake. Anders had ik wellicht twee keer nagedacht." Singh haalt de schouders op. "De gemeente is de gemeente. En als ik moet betalen, dan zal ik betalen." Net zoals hij dat doet voor zijn andere nachtwinkel in woonplaats Scherpenheuvel-Zichem.

Het gesprek verloopt in schokgolven - vier klanten lopen op korte tijd binnen voor een late aankoop - en Singh, die laat zich geen enkele sneer ontfutselen. "Ach, hij wil geen olie op het vuur gooien", zegt Eric Faber, die samen met Karine Puttemans het pand verhuurt. "Hij begrijpt die hele commotie niet echt."

Zij wel. "Het is een vreemdeling en dat hebben ze hier niet graag. Maar er is niemand die dat vlakaf zal zeggen natuurlijk", zegt Faber. Al ziet zijn vrouw wel in dat het slechte imago van nachtwinkels wat afschrikt in de zelfverklaarde 'boerenparochie'. "Wij hebben ook getwijfeld toen we het voorstel binnenkregen via het immokantoor", zegt Puttemans. "Maar goed, dat is de afweging die je als verhuurder ook bij een restaurant zou maken. Zit hier toekomst in?"

Een toekomst die de burgemeester in allerijl probeerde te verhinderen? De timing herbergt een zweem van actie-reactie, en dat lijkt de burgemeester ook niet te ontkennen. "Het is zo dat we hier al langer mee bezig zijn, al van toen ik nog in de oppositie zat", zegt Ryon. "We hebben deze situatie dus aangegrepen om die plannen eindelijk te activeren."

"Vanwege de overlast die dat teweegbrengt", zegt Ryon, die bij de randgemeentes Kortenberg en Kampenhout zijn oor te luisteren legde. "Daar krijgen ze in het dorpscentrum te maken met auto's die 's nachts aan- en afrijden, motoren die draaien en blikjes die langs de weg slingeren." En de burgemeester is als de dood voor de nakende 'verbrusseling'. Stedelijke fenomenen die in klein-Vlaanderen niet gewenst zijn.

Bij de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) merken ze dat steeds meer gemeentes die redenering maken en een taks instellen. "Dat het een ontradend effect heeft, moeten we niet onder stoelen of banken steken", zegt Stefan Thomas, die voor het VVSG in 2013 de Vlaamse nachtwinkels in kaart bracht. "Zo'n honderd gemeentes hadden toen een taks ingesteld en dat is nog toegenomen. Omdat nachtwinkels nu eenmaal gelinkt zijn aan overlast." "De nachtwinkeluitbater wil dat wellicht ook niet, maar het is de gemeente die er uiteindelijk mee zit", zegt Thomas.

Dat vinden ze bij Unizo een drogargument. "Het zijn klanten die overlast creëren en daar heeft de gemeente andere strijdmiddelen voor, zoals GAS-boetes", zegt Anton Van Assche van Unizo Brussel. "Dat de gemeente misbruik maakt van het belastinginstrument om de opening van een zaak te bemoeilijken is hypocriet: we hebben het niet graag, maar als je betaalt, dan is het in orde? Een pure pestmaatregel."

Koeioneren

Dat ontkent Ryon, maar de tijdslijn oogt niet netjes. Puttemans hekelt vooral de onbestaande communicatie. "Hij weet goed genoeg wie we zijn, maar we moesten de getroffen maatregel via de krant vernemen. Ik viel bijna van mijn stoel." En in tegenstelling tot Singh zijn de twee eigenaars niet van plan om zich te laten "koeioneren" door de gemeente.

"Jullie gaan het toch niet aandurven om open te gaan, dachten ze waarschijnlijk." Wel dus, na juridisch advies bij de belangengroep Verenigde Eigenaars. Die verzekerde hen dat zo'n regel geen terugwerkende kracht kan hebben. "Maar een openingsbelasting geldt natuurlijk bij de opening, dus het lijkt erop dat de gemeente sterk in de schoenen staat", denkt Thomas.

Het laatste woord is duidelijk nog niet gezegd, ook aan de cafétoog niet. "Ge zult het zien. Als ge straks iets nodig hebt, zult ge rap bij de nachtwinkel staan." En Singh, die zal hen met de glimlach helpen. Openingstaks of niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234