Zaterdag 22/02/2020

vluchtelingencrisis

"Tegen eind dit jaar terug naar 'normale' Schengenzone"

Gewapende gendarmes aan een tolweg tussen Parijs en Brussel.Beeld REUTERS

De nationale grenscontroles binnen de Schengenzone zouden tegen december moeten verdwijnen. Die datum schuift de Europese Commissie vooruit in een wegenkaart die moet leiden naar het herstel van de Europese ruimte zonder binnengrenzen.

Binnen de Schengenzone zijn nationale grenscontroles opgeheven. Tegen de achtergrond van de vluchtelingencrisis hebben België en zeven andere landen echter opnieuw tijdelijke grenscontroles ingevoerd. De vrees bestaat dat de crisis uiteindelijk tot de ondergang van één van de grootste verwezenlijkingen van de Europese integratie zou leiden. Zo'n scenario zou niet enkel politiek, maar ook economisch voor enorme schade zorgen.

De Commissie raamt de onmiddellijke rechtstreekse kost van een volledige terugkeer naar nationale grenscontroles op 5 tot 18 miljard euro per jaar. Het vrachtvervoer op de weg zou het hardst getroffen worden, met een kost van 1,7 tot 7,5 miljard euro per jaar. Voor de 1,7 miljoen grensoverschrijdende pendelaars dreigt het tijdverlies jaarlijks 1,3 tot 5,2 miljard euro te kosten. Het toerisme zou een klap van 1,2 miljard euro per jaar incasseren. Komen daar onrechtstreekse kosten op langere termijn bij, dan zou de economische schade oplopen tot vele honderden miljarden euro's.

Met de wegenkaart probeert de Commissie een horizon te definiëren voor een terugkeer naar een normaal functionerende Schengenzone. "Tegen het einde van het jaar", zo stelde eurocommissaris Dimitris Avramopoulos vrijdag. Daarvoor moeten een aantal voorwaarden vervuld worden. Van cruciaal belang is dat de Europese buitengrens in Griekenland efficiënt gecontroleerd wordt. De Commissie hoopt dat de Europese grens- en kustwacht tegen september aan de slag kan gaan. Daarom vraagt Avramopoulos de lidstaten om nu reeds mensen en materiaal te zoeken voor de nieuwe Europese dienst.

Griekenland

Vorig jaar kwamen 868.000 migranten via Griekenland naar Europa. Zo'n toestroom zou elk land voor grote problemen stellen, maar de Griekse controles aan de buitengrenzen schoten ook ernstig tekort. Athene krijgt tot 12 mei om de zaak onder controle te krijgen. Dan zijn er immers acht maanden verstreken sinds Duitsland in september als eerste land zijn grenzen begon te controleren. Lukt het de Grieken niet, dan zal de Commissie als laatste reddingsboei artikel 26 van de Schengengrenscode activeren.

Dat artikel biedt de mogelijkheid om de interne grenscontroles nog eens maximaal twee jaar aan te houden. Dat zou dan wel op een gecoördineerde Europese manier gebeuren, met doelgerichte controles aan welbepaalde grenzen. De voorbije weken besloten de landen op de Balkanroute unilateraal om hun grenzen zo goed als dicht te doen. Ook de Commissie vraagt komaf te maken met de doorwuifaanpak voor vluchtelingen die naar het rijke noorden willen reizen, maar ze beklemtoont ook dat landen als Oostenrijk toegang moeten geven aan mensen die ter plaatse asiel willen aanvragen.

Met de Commissie betreurde ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel de unilaterale beslissingen van de Balkanlanden. Omdat ook in de eerste twee maanden van dit jaar alweer meer dan 120.000 migranten de oversteek vanuit Turkije waagden, komen steeds meer mensen vast te zitten in Griekenland. "Zelfs wanneer er dezer dagen veel minder vluchtelingen aankomen in Duitsland, is dat geen houdbare oplossing, want aan de andere kant worden de problemen in Griekenland steeds groter. We hebben een Europese oplossing nodig", zo maakte ze vrijdag opnieuw duidelijk.

Deze week besloot de Commissie humanitaire noodhulp te voorzien voor gestrande vluchtelingen in Griekenland. En nu de hotspots voor de registratie van vluchtelingen min of meer op gang komen, moeten de andere lidstaten eindelijk uitvoering geven aan het verplichte spreidingsplan en mensen met een grote kans op bescherming overnemen van Griekenland. Landen als Slovakije en Hongarije geven hun verzet maar beter op, adviseerde Avramopoulos. "Je weet nooit wat er in de toekomst in andere delen van Europa kan gebeuren."

Om te vermijden dat migranten überhaupt Griekenland bereiken, rekenen de Europeanen nog steeds op de succesvolle uitvoering van het actieplan dat vorig najaar met Turkije is afgesproken. Maandag zullen de Europese leiders Davutoglu opnieuw inpeperen dat hij harder moet optreden tegen smokkelbendes en meer illegale immigranten moet terugnemen van Griekenland. Ankara nam deze week alvast 300 Noord-Afrikaanse migranten terug van Griekenland en volgens Tusk willen ook de Turken snel op grote schaal illegale migranten terugnemen. "De politieke wil is aanwezig, maar er zijn logistieke uitdagingen waarmee we Griekenland moeten helpen", zo berichtte hij vandaag over zijn bezoek aan Turkije.

Ook Merkel zei vandaag te verwachten dat Turkije de komende dagen nog veel illegale migranten uit Griekenland gaat heropnemen. Turkije probeerde alvast zijn rol als transitland aan te pakken door de inreismogelijkheden voor onderdanen van typische landen van herkomst te bemoeilijken. Met die landen wil de Turkse regering ook op haar beurt readmissie-akkoorden sluiten. Van de Europeanen verwacht Ankara in ruil voor de heropname van illegale migranten dan weer een doorbraak in de onderhandelingen over een afschaffing van de visumplicht voor Turkse burgers die naar Europa willen reizen.

In een rapport stelde de Commissie alvast dat Turkije zichtbare vooruitgang heeft geboekt. Zo heeft de regering in Ankara stappen gezet om de toegang van de 2,5 miljoen Syrische vluchtelingen tot de arbeidsmarkt en de openbare diensten te verbeteren. Een aantal zaken moeten de Turken wel nog doen, zoals de invoering van biometrische paspoorten. De Turken verwachten niettemin dat de Commissie in oktober aan de lidstaten zal voorstellen om de visumplicht af te schaffen.

Turkije wacht overigens ook nog steeds op de eerste centen van de drie miljard euro die de Europeanen hebben beloofd om de opvang en integratie van Syrische vluchtelingen in Turkije te verbeteren. Vrijdag kondigde de Commissie alvast de eerste projecten aan, voor een totaalbedrag van 95 miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234