Woensdag 23/09/2020

'Tegen beter weten in blijft de mens proberen'

Je kunt Koen De Sutter dit najaar spotten in tal van gedaantes: als acteur of als regisseur, op de planken of op tv. Met zijn regie van Shakespeares Maat voor maat opende hij net het Zeeland Nazomerfestival. Gulzige man.

Je kunt Koen De Sutter kennen of herkennen als de Franse filosoof Montaigne of de jaloerse Othello, uit de VTM-reeks Cordon 2 als de excentrieke journalist Leo Gryspeerts, als schrijver van de muziektheaterproductie Chet. Drukke man. "Ja, dit najaar is het er wel wat over. Maar dat dit me nu allemaal samen overvalt, heeft met één woordje te maken - 'ja'. Soms moet een mens neen kunnen zeggen, maar in het licht van de eindigheid van het leven heb ik het mezelf toegestaan om gretig te zijn."

U bent freelancer. Wat is uw maatstaf voor het aannemen van projecten?

"De voorstellen zullen meestal te maken hebben met literatuur of muziek. Om die reden ben ik ooit naar de theaterschool vertrokken: niet om een bekende kop te worden, maar om literatuur te leren kennen. Breder gezien gaat het altijd over iets dat me op dit moment zelf ook bezighoudt, en ik word in dat criterium steeds egoïstischer. De projecten waar ik instap moeten me rijker, beter, wijzer maken. Hoe ouder ik word, hoe meer zin ik heb om bij te leren."

Kunt u uit de optelsom van al die 'ja's' een rode draad halen?

"Een moeilijke vraag, aangezien ik vrees dat ik elk jaar een ander antwoord moet geven. Zo op den bots komt bij me op: onvermogen en mededogen. De mens knoeit in de liefde en in zowat alles wat hij onderneemt. In Maat voor maat gaat het bijvoorbeeld over het onvermogen om recht te doen, want de letter van de wet botst altijd met de menselijke zwakte. En toch blijft die mens, bijna tegen beter weten in, proberen.

"Voor zo veel oprechte pogingen kun je alleen mededogen voelen, en in zijn onvermogen moet je berusten. Dat is trouwens iets wat ik enkele jaren geleden niet zou gezegd hebben. Het is Montaigne, die de jongste jaren mijn compagnon de route is geworden (De Sutter toerde vorig seizoen intensief met een monoloog over de Franse filosoof, ECO), die me dat inzicht heeft bijgebracht. Door lang met hem bezig te zijn, heb ik argwaan ontwikkeld voor stelligheid - het enige wat we kunnen doen is essayer."

U lijkt in uw keuzes een voorliefde te hebben voor klassiekers als Shakespeare of Tsjechov. Waarom?

"Moet je, opnieuw in het licht van de eindigheid, ooit neen zeggen tegen William? (lacht) Neen, in ernst: wat je met een uitgehold begrip 'klassiekers' kunt noemen, zijn auteurs van wie het werk een onuitputtelijke bron van reflectie biedt, in elke fase van je leven. In Rusland gaan de mensen niet naar Tsjechovs Drie zusters kijken, ze zeggen: 'We gaan eens zien hoe het nog met de zusters is.' Dat is de nagel op de kop. Repertoire is niet vastgeroest; het is juist dynamisch, je haalt er elke keer nieuwe inzichten uit. Naar een klassieker kijken is eigenlijk zeggen 'We zullen eens zien hoe het met mezelf is gesteld.'" (lacht)

Een monoloog over Montaigne krijgt als snel het etiket 'ontoegankelijk' of 'moeilijk'. Bent u vatbaar voor 'wat de mensen willen zien'?

"Hoe langer hoe minder. Toen ik jonger was dacht ik nog in termen van wat zou 'werken' voor een publiek, maar nu... Het heeft veel te maken met het streven naar een 'eerlijk' theater. Om met zo weinig mogelijk middelen zo veel mogelijk uit te drukken - dat is voor mij nog altijd de magie van het theater. Ik doe weinig concessies, al denk ik niet dat wat ik maak moeilijk is. Ik ben even mistroostig geweest toen ik over Montaigne te horen, kreeg dat men het mooi vond, maar toch niet wilde programmeren 'want we zoeken iets frivools'. (schudt het hoofd) Ben je daar twee jaar mee bezig en dan zoeken ze iets frivools. Maar als je je daardoor laat neerhalen, moet je stoppen, onder een olijfboom gaan zitten en naar de zee kijken.'

Het sobere, 'eerlijke' theater waarover u spreekt wordt niet altijd naar waarde geschat. Het gezelschap waarbij u vaak werkt, Theater Zuidpool, kreeg bij de laatste subsidieronde een pak minder geld dan verhoopt. Maakt zo'n beslissing u bang voor de toekomst?

"Neen. Wat me bang maakt, is dat er geen overkoepelende visie lijkt te zijn over de plaats van cultuur in de samenleving. Die vaststelling maakt me banger dan mijn eigen artistieke overleven. Weet je, soms denk ik dat het plezant moet zijn om magazijnier te zijn: rondrijden op een heftruck en intussen alles netjes stapelen. Ik zie van veel dingen de poëzie en schoonheid in, ik hou van handenarbeid. Het einde van mijn carrière zou niet het einde van mijn wereld zijn."

Wat met uw zonen Cesar en Titus, die allebei in uw voetsporen zijn getreden als muzikant of performer?

"Ik ben niet bepaald een paternalistisch type, dus ik weet niet of ik veel raad heb voor hen - zij leren mij evenveel als ik hen. Maar om die jongens maak ik me absoluut geen zorgen. Met hun power en hun attitude gaan ze hun weg vinden."

Maat voor maat, nog tot 3 september te zien op locatie in de Grote Kerk, Oudestraat 26, Veere, van 14 tot 25 september op locatie in Mechelen, theaterzeelandia.nl

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234