Donderdag 22/04/2021

Fotografie

'Teenage Kicks': de evolutie van de tienercultuur in beeld

null Beeld Weegee 'The Famous'
Beeld Weegee 'The Famous'

Vijftig jaar tienercultuur, samengevat door een handvol meesters van de moderne fotografie. Een nieuwe tentoonstelling, vanaf dit weekend in Londen, toont de jonge mens zoals hij is: zwevend tussen zelfvertrouwen en zelftwijfel.

Je kunt het gevoel ook oproepen met een plaatje. 'Teenage Kicks' van The Undertones, om maar meteen een heel geschikt nummer te noemen. De betreurde Britse dj John Peel (1939-2004) was er zo verzot op dat hij de eerste regel van die song in zijn grafsteen wilde laten beitelen. Zijn wens werd werkelijkheid, en dus staat die eerste regel er vandaag ook echt.

'Teenage dreams so hard to beat.'

'Teenage Kicks'. Die oersimpele, maar onverslijtbare song is misschien ook wel de best denkbare soundtrack bij een kleine, zopas geopende tentoonstelling in de Londense Photographers' Gallery. In een twintigtal foto's vertelt deze expositie het verhaal van een halve eeuw jeugdcultuur, te beginnen bij het eind van de Tweede Wereldoorlog.

Dat begin is niet toevallig gekozen. De tentoonstelling toont teenagers, een destijds nieuwe term die verwees naar een aanvankelijk nog optimistische generatie jongeren die zich met soms ongebreideld hedonisme tegen de vorige had gekant.

Bij die nieuwe generatie hoorde een eigen identiteit. Subculturen, borrelend van wilde energie, jeugdige overmoed en op het eerste gezicht niet te beteugelen zelfvertrouwen.

Tot je, zoals fotografen plegen te doen, wat beter gaat kijken. Dan zie naast dat zelfvertrouwen ook sehnsucht en tristesse. Dan wordt het pas echt interessant.

Niet toevallig komen de vroegste foto's van deze tentoonstelling uit de Verenigde Staten, het land van de bevrijder, de bakermat van de jongerencultuur.

Eind jaren 50 duikt Magnum-fotograaf Bruce Davidson - op dat ogenblik zelf nog maar 25 jaar - zo diep onder in de Brooklyn-gang The Jokers dat hij er zich haast mee begint te identificeren. Het resultaat is een reeks foto's waarop, behalve veel branie en cool, ook angst, onzekerheid en verdriet is te zien.

In Europa brandt het aanvankelijk vooral in Parijs. Als de Nederlandse fotograaf Ed van der Elsken er in 1950 arriveert, maakt hij kennis met een uitbundige wereld van jonge, wilde bohemiens. Een van hen is Vali Myers, een nog piepjonge Australische danseres. Haar blik verraadt verveling, maar tegelijk ook een onmiskenbare drang om de wereld te veroveren.

Tijdens de jaren 50 en 60 explodeert de tienercultuur, om verder te leven in een oneindige reeks subculturen. Gidsland is dan al snel Groot-Brittannië. Magnum-fotograaf Chris Steele-Perkins schrijft er fotografiegeschiedenis met The Teds. Het is een reeks bijzonder gestileerdere portretten van de Teddy Boys, een groep jonge, meestal niet onbemiddelde Britten met een meer dan gemiddelde belangstelling voor mode.

De Teddy Boys - ook wel eens omschreven als de eerste hipsters - verschijnen voor het eerst in het straatbeeld tijdens de jaren 50, en komen weer helemaal terug aan het eind van de jaren 70. Het leidt soms tot zware conflicten met vertegenwoordigers van een andere, minstens zo invloedrijke subcultuur. De punk.

De fotografen Karen Knorr en Olivier Richon zijn nog jonge twintigers als ze in de lente van 1976 in Londen arriveren. Ze storten zich in het lokale nachtleven, waar ze de dresscode in geen tijd zien veranderen. Ze leggen die verandering vast in rustige portretten. Anders dan de razende rebellie van de punk - het archetypische beeld - tonen deze foto's de gestileerde verveling.

Bekijk je de foto's van deze tentoonstelling als geheel, dan krijg je een bijzonder heterogeen beeld van enkele decennia jeugdcultuur. Maar er is toch ook iets als een gemeenschappelijke noemer. Kijk naar de foto van Al Vandenberg, dat tienermeisje met in haar hand een bandrecorder. Wat spreekt er uit die blik? Is dit jeugdig zelfvertrouwen, of toch vooral zelftwijfel? Wellicht zweeft het daar ergens tussen, en kan het elk moment een andere richting uit.

Van Teenage Kicks naar Teenage Angst, en omgekeerd.

'We Could Be Heroes', Photographers' Gallery, Londen nog tot 12 april

thephotographersgallery.org.uk

null Beeld Karen Knorr
Beeld Karen Knorr
null Beeld Anders Petersen
Beeld Anders Petersen
null Beeld Ed Van der Elsken
Beeld Ed Van der Elsken
null Beeld Bruce Davidson
Beeld Bruce Davidson
null Beeld Chris Steele-Perkins
Beeld Chris Steele-Perkins
null Beeld Al Vandenberg
Beeld Al Vandenberg
null Beeld Roger Mayne
Beeld Roger Mayne
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234