Vrijdag 05/06/2020

Teder sterven

We gaan allemaal dood. Vroeg of laat. Da's één zekerheid. Een tweede: we zijn allemaal seksuele wezens, van de wieg tot de kist, van het tedere zuigen aan de borst van moeder tot de warme knuffel voor het laatste licht dooft. Het zal daarom niemand verwonderen dat we ook in de laatste maanden van ons leven behoefte hebben aan intimiteit, tederheid en ja, soms, seks. Seksualiteit in de periode van palliatieve zorg werd op een uniek symposium in Ronse terecht omschreven als het taboe binnen het taboe. Sterven wordt door onze samenleving al te vaak begraven in gespecialiseerde ziekenhuizen, toevertrouwd aan de mannen en vrouwen in witte jassen. Stervensbegeleiding door familie en vrienden is door de hectische productiviteitsdruk in ons leven bijna onmogelijk geworden. En als in die laatste maanden of weken partners afscheid nemen, elkaar nog eenmaal willen beminnen, knuffelen of zachtjes strelen, komt de verpleegster, verpleger of arts ongevraagd binnengestormd. We riskeren zelfs een moraliserende preek van een stethoscoop waar een arts aan hangt.

Dat het onderwerp gevoelig ligt, blijkt al uit de voorbereiding van het symposium, waarover uitvoerig in onze nieuwe wetenschapsbijlage Aula wordt bericht. Het woord seksualiteit moest verdwijnen uit de titel van het symposium. Er bestaan ook geen studies over het onderwerp, er is nooit over gepubliceerd. Nochtans zijn er, naast de evidente emotionele en diepmenselijke redenen om het onderwerp bespreekbaar te maken, ook medische argumenten om 'liefde op het sterfbed' welwillend te benaderen. De bekende uroloog-androloog Bo Coolsaet verduidelijkte op het symposium ondermeer dat de hersengebieden die als eindstation voor pijnprikkels fungeren dezelfde zijn als die voor emoties, sensuele en seksuele lustgevoelens. Intimiteit en genot hebben dus invloed op de mate waarin iemand pijn voelt. 'Liefde heelt,' zegt Coolsaet. Voor patiënten die palliatief verzorgd worden kunnen tederheid en intimiteit dan ook soms helse pijnen verzachten.

Aandacht voor dit aspect van de palliatieve zorg hoeft niet eens zoveel inspanning te kosten. Een slot op de deur van de kamer, een bordje 'niet storen', een tweede bed waarop de partner kan plaatsnemen, zodat zij of hij het hoofd van de geliefde op de schoot kan nemen. En vooral artsen en ziekenhuisdirecties, die het welzijn van de patiënt belangrijker vinden dan de afbetaling van de allerlaatse superscanner. Ook thuiszorg garandeert in die laatste periode meer privacy voor de partners. Een optie die verder uitgebouwd moet worden en vooral politieke moed zal vergen, omdat volwaardige thuiszorg een bom geld kost. Centen die we zullen moeten vrijmaken voor de minst productieven in onze samenleving. Omdat waardig en teder sterven nu eenmaal een mensenrecht moet zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234