Zondag 29/11/2020

Teddyberen overleven niet in Congo

Koen Vidal, chef buitenland van De Morgen, heeft een paar netelige vragen voor buitenlandminister Steven Vanackere. In maart verschijnt zijn Congoboek Futur simple. "Minister Vanackere kan het niet maken om als een soort teddybeer door de Grote Meren te trekken zonder het parlement en de kiezers duidelijk te maken wat hij daar precies is gaan doen." Koen Vidal legt buitenlandminister Steven Vanackere op de rooster.

Het onvermijdelijke is gebeurd. Eurocommissaris Karel De Gucht (Open Vld) en buitenlandminister Steven Vanackere (CD&V) gaan met elkaar in de clinch over Congo. De splijtstof werd begin deze maand geleverd door de Congolese president Joseph Kabila. Die liet toen weten dat Karel De Gucht niet meer welkom is in zijn land omdat die in het Europees Parlement gezegd heeft dat Congo "een puinhoop" is. De Gucht werd persona non grata verklaard, een sanctie die binnen het normale diplomatieke verkeer enkel genomen wordt tegen oorlogsmisdadigers.

Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso en de nieuwe buitenlandvertegenwoordiger Catherine Ashton interpreteerden dit incident op de enige mogelijke manier: als een disproportioneel sanctieregime tegen een officiële gezagsdrager van de Europese Unie. De christendemocraat Barroso en de sociaaldemocraat Ashton hadden er geen moeite mee om hun politieke voorkeur te overstijgen en gingen pal achter de blauwe De Gucht staan. Dat was niet alleen correct en loyaal ten aanzien van de geviseerde commissaris, het was ook de enige mogelijke manier om respect op te brengen voor de Europese instellingen.

Vanackere zag het een beetje anders. Hij vertrok naar Congo, dronk iets met de president en leek vooral begaan met het gladstrijken van de plooien tussen Brussel en Kinshasa. Men vindt dat belangrijk, want op 30 juni wil België zonder al te veel problemen zijn hoogwaardigheidsbekleders naar Congo vliegen om te kunnen deelnemen aan de plechtigheden ter ere van de vijftigste onafhankelijkheidsdag. Zo lijkt een rimpelloze aller-retour van koning Albert naar Kabila's paleis in Kinshasa plotseling dé topprioriteit van ons Afrikabeleid te worden.

Summier en nietszeggend
Meneer de minister, u vindt dat ik er een karikatuur van maak? Wel, geef ons dan de informatie waarmee een geïnteresseerde burger kan oordelen of uw tussenkomsten op Kabila"s ranch een positief effect hadden op de Belgo-Congolese relaties en de Congolese bevolking. Voorlopig moeten we het stellen met een zinnetje dat school dreigt te maken als de Vanackeredoctrine: "Tijdens mijn gesprek met Kabila ben ik geen enkel onderwerp uit de weg gegaan. Geen enkel thema is hem bespaard gebleven. Alles wat de publieke opinie in België beroert, is aan bod gekomen." Qua uitleg is dat eerder summier en nietszeggend.

Meneer de minister, betekent dit dat u gevraagd hebt op welke manier president Kabila op korte termijn iets gaat doen aan het feit dat Congolese soldaten verantwoordelijk zijn voor de helft van de verkrachtingen in Oost-Congo? Hebt u de president ook gevraagd of de door het Internationaal Strafhof gezochte oorlogscrimineel Bosco Ntaganda nog steeds ondercommandant is van het regeringsleger in Oost-Congo? Kon u verifiëren of Kinshasa tegenwoordig wapens invoert uit schurkenstaten als Soedan en Noord-Korea? Want dat wordt beweerd in een nogal gezaghebbend VN-onderzoeksrapport. En is president Kabila het eens met de stelling van zijn informatieminister Lambert Mende dat de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch deel uitmaakt van een zootje ongeregeld? Regimes die mensenrechtenactivisten viseren, meneer de minister, we hebben dat in het verleden ook al meegemaakt en het is meestal geen goed teken. Nog een laatste, niet onbelangrijke vraag: heeft de Congolese president garanties gegeven over de lokale en presidentiële verkiezingen die hij binnen niet onafzienbare tijd zal moeten organiseren?

De "ontguchting" van de Congopolitiek kan niet betekenen dat een van de belangrijkste aspecten van ons buitenlandbeleid naar een democratische schemerzone verhuist. Minister Vanackere kan het niet maken om met zijn teddybeerdiplomatie door de Grote Meren te trekken zonder het parlement en de kiezers duidelijk te maken wat hij daar precies is gaan doen. Hij heeft de plicht om zijn analyse over de situatie in Congo met het parlement te delen.

Corruptiemonster

Niet de wollige analyse die we de afgelopen dagen via allerlei media mochten vernemen, maar een concrete visie die duidelijk maakt waar voor hem de prioriteiten liggen en op welke manier ons land zal bijdragen tot de wederopbouw van Congo zonder slachtoffer te worden van het alomtegenwoordige corruptiemonster. Onvermijdelijk heeft dit tot gevolg dat de nieuwe buitenlandminister meer parler vrai zal moeten hanteren. De realiteit in Congo is immers hard. Zeer hard. De overlevingskansen van een teddybeer zijn er zeer gering.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234