Donderdag 28/05/2020

Primaries

Ted Cruz, de oerconservatieve 'wacko bird'

Ted Cruz.Beeld afp

Als allereerste lanceerde de oerconservatieve Ted Cruz zijn kandidatuur voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. En nu lijkt hij de enige Republikeinse uitdager die Donald Trump het vuur aan de schenen kan leggen. Is hij echt 'de Republikeinse Obama', zoals hij een paar jaar geleden werd gedoopt? Of wordt hij te hartsgrondig gehaat binnen en buiten zijn partij om een kans te maken?

De Liberty University, dat was de plek vanwaar senator Ted Cruz zich officieel in de presidentsrace voor 2016 katapulteerde. Die symboliek van de baptistische universiteit in Lynchburg, Virginia, was mooi meegenomen. De instelling werd in 1971 opgericht door de 'rechtser dan rechtse' pastor en televangelist Jerry Falwell en is niet meer of minder dan een conservatief bastion in de VS. En conservatief, dat is Rafael Edward - 'Ted' - Cruz (44) in elke vezel van zijn Texaanse lijf.

Nu ja, Texaans: Cruz is eigenlijk in Canada geboren (zie kader), waar zijn ouders toen in de olie-industrie werkten. Zijn vader is een genaturaliseerde Cubaan die als veertienjarige nog voor Fidel Castro vocht in de Cubaanse Revolutie, maar na een paar jaar zijn kar keerde en uit Cuba moest vluchten. Zijn moeder is een Amerikaanse met Iers-Italiaanse voorouders. "Ik ben Cubaans, Iers en Italiaans en toch ben ik op één of andere manier een Southern Baptist."

Wanneer Cruz nog een kleuter is, trekt de familie naar Texas waar hij een conservatief protestants wereldbeeld krijgt ingepeperd op school. Zijn sociaal-economische visies krijgen vorm dankzij een naschools leerclubje, waar hij wordt ingewijd in de wondere wereld van de vrije markt via de ideeën van denkers als Milton Friedman, Frédéric Bastiat en Ludwig von Mises. Hij belandt eerst op Princeton, waar hij een 'bachelor of arts' in 'public policy' haalt en prijzen wint als debater. Aan Harvard studeert hij magna cum laude af in de rechten. Hij wordt er door voormalige proffen nog altijd omschreven als ronduit 'briljant'.

De protagonisten van de primaries

De voorverkiezingen in de Verenigde Staten gingen van start op 1 februari. Wij maakten voor u een portret van elk van de protagonisten.

Ted Cruz op campagne in New Hampshire.Beeld photo_news

Personencultus

Na jobs bij verschillende rechtbanken en enkele jaren als advocaat stort Cruz zich op de presidentiële campagne van George W. Bush, waar hij het team juridisch en beleidsadvies geeft. In 2003 wordt hij de eerste openbaar aanklager (Solicitor General) van Texas met Latijns-Amerikaanse roots. In 2008 keert hij terug naar de wereld van de advocatuur, tot hij in 2012 verkozen raakt als senator voor Texas. Alsof het goddelijke voorzienigheid was, zo suggereert hij zelf, geeft hij zijn overwinningsspeech op de dag dat zijn grote voorbeeld, oerkapitalist Milton Friedman, 100 jaar zou geworden zijn.

Hij is in die dagen echt het nieuwe snoepje van de Republikeinen, de bolleboos van de dan florerende Tea Party. Door The Daily Beast wordt hij op dat moment omschreven als de "Republikeinse Obama": een intellectueel met een Amerikaanse moeder en een geïmmigreerde vader, met een aantrekkelijk levensverhaal, met grote redenaarscapaciteiten en op dat moment surfend op een cultus rond zijn persoon.

Ideologisch gezien kan hij echter niet verder weg staan van Barack Obama. Cruz, gehuwd en vader van twee dochters, is tegen abortus, tenzij een zwangerschap het leven van de moeder bedreigt, en een heftige tegenstander van het homohuwelijk. Verder komt hij op tegen de verstrenging van de wapenwetgeving in de VS. Op vlak van buitenlands beleid lijkt hij eerder een gematigde interventionist: hij is tegen een Amerikaanse tussenkomst in de oorlog in Syrië en bekritiseert de bewapening van 'gematigde' Syrische rebellen door Obama. Cruz is ook pro-Israël. Op milieuvlak slaagde hij erin om de klimaatverandering te ontkennen.

Cruz wordt in 2013 beschouwd als een van de figuren die de 'government shutdown' van oktober 2013 in de hand werkt.Beeld reuters

Van steenezel tot 'wacko bird'

Een jaar later is dat onbevlekte aura al enigszins bijgesteld door de realiteit. Cruz wordt in 2013 beschouwd als een van de figuren die de 'government shutdown' van oktober 2013 in de hand werkt. Op 24 september start hij een meer dan 21 uren durende filibusterspeech tegen de Patient Protection and Affordable Care Act van Barack Obama, ook wel eens 'Obamacare' gedoopt. Nationale bekendheid oogst Cruz daarmee wel, maar zelfs binnen de Grand Old Party wordt de tactiek door velen als een strategische fout gezien. Want wil je als partij en als politicus echt het beeld uitdragen dat je als koppige steenezel liever het land platlegt dan te besturen door compromissen te sluiten?

In de Amerikaanse pers krijgt Cruz daarom tot op heden het epitheton 'gehaat' mee, zowel buiten als binnen de Republikeinse partij. Voormalig presidentskandidaat John McCain bestempelde hem onomwonden als een 'wacko bird', een mafketel. Maar hij speelt die reputatie ook uit. Zijn 'flinke', onbuigzame, soms ronduit grove houding levert hem wel heel wat geloofwaardigheid op bij de diep conservatieve kiezers van zijn partij. En dat is hoe hij graag lijkt te hebben.

Beeld AFP

Cruz herhaalt bij wijlen het mantra dat de Republikeinen al vaker het onderspit hebben moeten delven in de strijd om het Witte Huis omdat ze 'te centristische' kandidaten opvoerden. "Als we nog een kandidaat van het slag van een Bob Dole of een John McCain of Mitt Romney kiezen, eindigen we met hetzelfde resultaat. Met name dat miljoenen mensen thuis blijven op de verkiezingsdag. Als we nog zo'n kandidaat sturen, wordt Hillary Clinton de volgende president", zei hij ooit aan CNBC.

Het status-quo doorbreken, daar staat Cruz voor, met het beleid van president Obama als schietschijf. Of zoals Cruz het zelf verwoordt: "Er was een Jimmy Carter nodig om ons Ronald Reagan te geven." Met Donald Trump heeft hij daarin een forse concurrent, maar als die de voorverkiezingen niet overleeft, kan Cruz wel hopen op de kiezers die Trump eerder wist te verleiden.

Dit portret is een bijgewerkte, geüpdatete versie van een stuk dat vorig jaar op onze website verscheen.

Lees ook

Marco Rubio, de Republikeinse hoop op een mooie toekomst

Donald Trump, de pochende poenschepper

Mag 'immigrant' Cruz eigenlijk wel president worden?

De kwestie werd vorig jaar al eens aangekaart, maar Donald Trump heeft er nu munitie in gevonden om zijn tegenkandidaat in diskrediet te brengen: Cruz is niet in de Verenigde Staten geboren, maar in Canada. En enkel een 'natural born citizen' van de VS mag president worden, toch?

De Congressional Research Service bracht over die kwestie al meer duidelijkheid in 2008, en nadien nog eens in 2011. De gangbare juridische en historische interpretatie van een 'natural born citizen' is dat je dat bent als je bij of door geboorte een Amerikaanse burger bent. Lees: niet genaturaliseerd tot Amerikaan. Dat omvat dus ook kinderen van Amerikaanse burgers die in het buitenland geboren worden. Ted Cruz valt in die laatste categorie, want zijn moeder was een Amerikaanse.

Toch kan concurrent Trump zonder gêne twijfel blijven zaaien. Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft zich tot dusver nooit uitgesproken over dat grondwetsartikel, laat staan dat er een verduidelijkend amendement is toegevoegd. En tot dat gebeurt, blijft het een kwestie van interpretatie of Cruz wel verkiesbaar is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234