Zondag 25/10/2020

Techno op maat van WO I

Vergeet de traditionele herdenkingen rond de Eerste Wereldoorlog. Tom Barman gooit het over een andere boeg voor een herdenkingsavond van de Slag bij Passendale en riep de hulp van elektroduo Leftfield in. Jan Debackere

om Barman die curator is van een herdenkingsavond rond een van de gruwelijkste veldslagen van de Eerste Wereldoorlog. Het minste wat je ervan kunt zeggen is dat het wel een erg verrassende combinatie is. En dat vindt Barman ook zelf. "Nee, ik heb niet meteen iets met die oorlog, maar dat kun je ook van de andere curatoren zeggen (Flip Kowlier stelt ook een avond samen, red.)", zegt Barman. "Maar toen ik de vraag kreeg, prikkelde me dat. Ik wilde het doen, op voorwaarde dat ik niet met dEUS moest spelen. Wij zijn niet zo'n opdrachtgroep."

Barman kreeg carte blanche om een avond samen te stellen rond 100 jaar Passendale. "Het wordt een vrij viscerale avond met weinig woorden." Eerst speelt het Noorse duo Aiming For Enrike, gevolgd door een stuk van Peter Vermeersch. "Een moment van verstilling", zegt Barman. Acht gitaristen, onder wie Barman zelf, Mauro Pawlowski en Simon Casier (Balthazar), spelen er elk een stuk. Acht, als symbool ook voor de terreinwinst van nauwelijks acht kilometer tijdens dat maandenlange gevecht waarbij honderdduizenden mensen het leven lieten.

Voor het derde en laatste deel nodigde Barman de Britten van Leftfield uit. "Techno vond ik daar het beste passen. De herhaling, de trance, het machinale, het industriële... Dat zit daar allemaal in. Bovendien de naam alleen al: Leftfield. Dat straalt grote kracht uit. Veel van hun songtitels zijn ook al politiek of militair getint."

Al moest Neil Barnes, frontman van Leftfield, er toch ook even over nadenken. "Ik associeer onze muziek niet meteen met zo'n herdenkingsplechtigheden", vertelt de 57-jarige muzikant. "Maar hoe langer ik erover nadacht en nadat Tom me was komen spreken in Londen, hoe meer ik er echt bij betrokken wilde zijn. Ik heb ook geschiedenis gestudeerd en had al veel over de oorlog gelezen en gehoord. In de jaren 60 bijvoorbeeld waren er nog veel mensen die de Eerste Wereldoorlog meegemaakt hadden."

Absurditeit

Dat Barman er geen traditionele herdenking van wilde maken, hielp ook. "Die avond moet de slachtoffers van de slag het respect geven dat ze verdienen", zegt Barnes, die als student nog op schoolreis ging naar Ieper en omgeving. "Maar je moet ook vragen stellen bij al die herdenkingen. Is er een punt waarop je kunt zeggen dat je nu verder kunt gaan, dat je niet meer moet herdenken?"

"Dit gaat over de absurditeit, de wreedheid, de schijnheiligheid van de oorlog", legt Barman uit. "Wat is dat: herdenken? Waar dient dat toe? Gaat dat echt diep? Is het nodig om telkens weer die wonde open te rijten? Is het ook geoorloofd? En legitimeer je zo niet al die machinaties die tot die wreedheden geleid hebben?"

Alleen, hoe begin je een technonummer te maken over de Eerste Wereldoorlog en de Slag bij Passendale? Zoiets is moeilijk te beschrijven, zegt Barnes. "Ik laat alle emoties los. Ik breng mezelf in een toestand van tristesse, van troosteloosheid. Maar de constructie van het nummer is voorts identiek aan dat van andere Leftfield-tracks: er zit een soort van opwinding in, de vocals komen in het midden, het is heel erg filmisch... Maar nu had ik het voordeel dat ik mijn donkere kant niet moest in toom houden. Bij dit thema kon ik me laten gaan."

Leftfield zal de nieuwe song spelen in een set met ook wat oudere nummers. "Nummers die hier allemaal bij passen. Het wordt dus sowieso geen normale Leftfield-set." Maar of die de horror van Passendale zullen kunnen oproepen? Barnes maakt zich geen illusies. "Geen enkele kunst kan zo'n horror vatten. Muziek niet, schilderkunst niet, boeken niet. Niets. Kijk ook maar naar wat er gebeurt als soldaten terugkomen van een oorlog: niemand kan begrijpen wat zij meegemaakt hebben. Dat is onwezenlijk."

Op het moment van het interview had Tom Barman alleen nog maar een stuk van de compositie van Peter Vermeersch gehoord. Het volledige resultaat zal hij ook pas zaterdagavond te horen krijgen. Voor hem is het dus ook afwachten of het concept zal werken. "Veel hangt ook af van het publiek", denkt hij. "Dat zal heel divers zijn: er zullen fans van Leftfield zijn, mensen die komen voor de geschiedenis, mensen die benieuwd zijn naar wat ik ervan bak... Ik hoop gewoon dat het een spannende en muzikale avond wordt, en geen avond die bezwijkt onder zijn eigen sérieux of meligheid, zoals bij zulke gelegenheden vaak het geval is."

Maar ongeacht het resultaat: het idee om iets helemaal anders te doen bij zo'n herdenking kun je alleen maar aanmoedigen, zegt Barnes. "Ik wilde dat we in Groot-Brittannië hetzelfde konden doen. Op die manier maak je de brug naar jongere mensen."

Tom Barman presenteert de avond van zaterdag 14 oktober, in Zillebeke. De avond van Flip Kowlier, met onder anderen Brihang en Tijs Delbeke, vindt op 13 oktober plaats. Info: Gonewest.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234