Zaterdag 15/08/2020

TEAM HOUT

Hout is zo veelzijdig dat het materiaal sméékt om er creatief mee aan de slag te gaan. We vonden een juweelontwerper, een designer en een creatieve studio die elk op een heel andere en vernieuwende manier het beste uit hout weten te halen.

JUWELENMAKER LODE MARTENS

'We zoeken het mooiste stukje van de mooiste soort'

Nadat hij in Parijs juwelen maakte voor onder meer Cartier, Dior en Chanel, startte de Hasseltse goudsmid en juwelenontwerper in 2003 zijn eigen label. Zijn sieraden zijn artisanaal, tijdloos en persoonlijk. Sinds vorig jaar experimenteert hij met hout.

"Alles wordt voor de volle 100 procent in het atelier in Hasselt uitgevoerd. We zijn op dat vlak wat autodidact en hebben geleerd uit onze fouten. Ik heb de houten juwelen aanvankelijk maar aan een paar klanten getoond, diegenen van wie ik weet dat ze geïnteresseerd zijn in nieuwe dingen, die heel fel meegaan in dat verhaal van het authentieke, zelfgemaakte. Echt van in het begin: eerst heb ik de blokken hout getoond, na een paar weken het half afgewerkte product en tot slot het eindresultaat. Ze hebben de hele geboorte meegemaakt en zijn best wel onder de indruk. We proberen er een ontwerp in te stoppen om het interessant en hedendaags te maken. We zoeken de edelsteen die erbij past, bepalen de kleur van het goud - dat legeren we zelf - zodat alles in harmonie is. Het gaat om tinten, om gevoelens - daar gaat het ook om bij hout.

"We zoeken het mooiste stukje uit de mooiste blok van de mooiste soort hout. Er bestaan honderdduizend soorten hout maar wij werken met slechts een twintigtal, altijd met een verhaal. Phoebe zhennan is bijvoorbeeld een Aziatische houtsoort, gebruikt voor de tempel van de Verboden Stad en vroeger gereserveerd voor de keizerlijke familie. We hebben echt lang gezocht tot we ergens drie blokjes konden kopen, echt heel klein, niet eens genoeg voor een armband.

"Kaurihout is dan weer het oudste bewerkbare hout ter wereld. In Nieuw-Zeeland was er 50.000 jaar geleden een aardbeving waarbij er kauribomen zijn omgevallen in een moeras. Een tijd geleden hebben ze die bomen op de bodem ontdekt en zijn ze die beginnen opgraven. Het zijn bomen die je niet mag omhakken, je mag ze alleen gebruiken als ze zijn omgevallen. Het hout heeft een heel mooie tekening en maanglans maar tegelijk toch nog die houtkleur. Ook Lakewood is erg geliefd, het heeft de structuur van slangenhuid. Het zijn heel grote bomen maar je kunt niets met de binnenkant doen, alleen de buitenste vijf tot tien centimeter zijn bruikbaar. Elke dag opnieuw ontdek je wel weer een nieuwe houtsoort.

Familieboom

"Onze juwelen hebben succes. Het is iets voor trendsetters, maar ook voor klanten die al heel veel juwelen hebben en er geen meer kopen omdat ze alles al hebben. Het is ook een trend om meer aandacht te besteden aan de natuur, mensen willen iets authentieks, appreciëren handwerk. Het verhaal van de blingbling is volgens mij helemaal voorbij, mijn klanten willen nu iets unieks, iets waarover is nagedacht. Onlangs bestelde een klant een armband die we moeten maken uit een boom in de tuin van zijn ouderlijk huis. Hij heeft foto's waarop hij voor die boom staat, van zijn ouders die voor de boom staan, en de allereerste foto's van de grootouders die voor die boom staan. Hij hoort echt bij de familie maar werd geveld door de bliksem. De boom waar heel de familie rond opgegroeid is, krijgt zijn vrouw nu rond haar arm, zodat hij niet verloren gaat en opnieuw generaties kan meegaan. Met hout worden oneindige dingen bereikbaar."

Meer info via lodemartens.be

STUDIO SWELVET

'We willen de boom zo goed mogelijk tot zijn recht laten komen'

Michael Bonne en Kevin Brondel maken producten, objecten en ruimtes met zo duurzaam mogelijke materialen van zo dicht mogelijk bij huis: omgevallen bomen, recuperatiehout... Zo maken ze onder meer speeltuigen uit boomkruinen.

Ze volgden samen interieurvormgeving bij Thomas More met specialisatiejaar meubelontwerp en kwamen elkaar daarna opnieuw tegen. Na enkele projecten beslisten ze om hun eenmanszaken samen te voegen tot het Mechelse Studio Swelvet.

"Wat ons aantrekt, is het natuurlijke aspect. Hout groeit en leeft, krijgt doorheen de jaren structuur, sterkte, karakter door de interactie met de omgeving. Hout vertelt meteen een verhaal. De duurzaamheid ervan is voor ons het allerbelangrijkst. We hebben daarvoor contact met boskappers uit de regio. Sommige mensen willen vlees van koeien die een goed leven hebben gehad en het ecosysteem zo min mogelijk belasten, dat zijn de klanten die wij aanspreken, diegenen die naar het ecosysteem kijken.

"Het wordt de laatste tijd wel weer belangrijker, echte materialen zijn een trend, mensen hebben meer interesse in waar het materiaal vandaan komt. Sommige klanten denken dat we schrijnwerkers zijn en vragen naar een dressing in mdf. Dan zeggen we dat we daar qua werkmateriaal niet op voorzien zijn. We proberen hen sowieso wel een alternatief aan te bieden, maar meestal springt het dan af. Massief hout is uiteraard duur in vergelijking met mdf. Je vindt maar weinig Belgisch hout in de winkel omdat onze loonkost hoog is tegenover bijvoorbeeld Canada, maar zeker in vergelijking met Brazilië of Afrika, waar heel veel hout vandaan komt. Door zelf ons lokaal hout te verwerken, schakelen we de tussenpersoon wel uit waardoor we competitief kunnen blijven in massief hout.

"Voor onze retreeve-projecten zoeken we altijd een manier om de boom zelf, hoe hij gevormd is door de jaren en zichzelf heeft opgebouwd, rechtstreeks te gebruiken. Voor speeltuinen zoeken we een kruin specifiek voor die klant via de boomkapper en we proberen er zo weinig mogelijk aan te doen. We zagen wat takken bij, brengen accessoires aan, maar altijd zo weinig mogelijk om de boom zo goed mogelijk tot zijn recht te laten komen. We wilden de boom leren kennen, kijken naar wat het betekent als een tak een bepaalde richting uit groeit. Konden we die verbinding misschien gebruiken in plaats van er gewoon planken van te zagen? Zo is dat natuurlijk gegroeid. Soms heb je zo'n mooie vormen in de boom terwijl er gewoon brandhout van wordt gemaakt. Het is tof als je de kruin ook nog even een tussenfase gunt. In dat vacuüm waren we op zoek en wilden we een portfolio opbouwen. Het leuke is dat we ons daar meer en meer op kunnen richten.

"We hadden een project bij een klant in Hofstade met een grote ceder in de tuin. Die boom moest weg want hij nam het licht van de buren weg, dreigde op het huis te vallen... We hebben hem verwerkt tot de speeltuin van de kinderen, in dezelfde tuin. Dat is vijftien meter van grondstof tot eindproduct, daarover gaat het voor ons."

Lees meer op swelvet.com

ONTWERPER STEPHAN SIEPERMANN

'Een brandkast van hout, dat spreekt tot de verbeelding'

Stephan Siepermann maakt houten meubels en objecten in zijn atelier in Utrecht. Hij zoekt daarbij naar nieuwe manieren om materialen en technieken te gebruiken, naar nieuwe vormen en functionaliteiten. Zo ontwierp hij een brandkast uit hout.

"Tijdens mijn studie als instrumentenbouwer leerde ik heel verfijnd en technisch met hout werken, op de Design Academy in Eindhoven juist heel conceptueel. Een brandkast van hout is een technisch object én iets artistieks - normaal wordt het niet in hout uitgevoerd, maar in staal. Bekende objecten in een ander materiaal uitvoeren, spreekt heel erg tot de verbeelding: de vorm bestaat al maar zodra je het in een ander materiaal vertaalt, krijgt het een hele nieuwe functionaliteit, dat werkt heel goed.

"Hout is heel plooibaar: je kunt het buigen, schaven, zagen, frezen, het heeft precies de juiste hardheid maar ook de juiste zachtheid. Je kunt het bijna in een bepaalde vorm duwen of kneden, dat was voor mij doorslaggevend om ermee te gaan werken. Hout spreekt ook tot de verbeelding: het ruikt lekker, voelt aangenaam, is warm - tegenover bijvoorbeeld staal. Er zijn zoveel verschillende houtsoorten met zoveel verschillende eigenschappen... Een ongelooflijke rijkdom en het groeit gewoon in de natuur!

"Plaatmateriaal wordt na verloop van tijd minder mooi, massief hout heeft de neiging om mooi te verouderen. Deuken en krasjes geven hout net een ziel, die gebruikssporen zijn eerder een voordeel. Het is wel vergankelijker dan staal of steen, maar als ik een meubel kan maken dat de tijd krijgt om te vergaan, ben ik al heel blij. De meeste meubels halen niet eens de levensduur van het materiaal waaruit ze worden gemaakt omdat ze zo snel worden weggegooid.

"Wat wordt de functie van het meubel, hoe wil ik het opbouwen: daaruit volgt de houtkeuze. De brandkast moet je bijvoorbeeld uit plaatmateriaal maken. Mocht je de tandwielen en scharnieren uit massief hout maken, zou de kast niet werken. Door het krimpen en uitzetten zal het hout na een tijdje breken. Massief hout heeft dan weer esthetische eigenschappen die soms gewenst zijn."

Hout van de straat

"Ik heb in het verleden heel veel hout van straat geplukt en ik kijk nog steeds in elke container waar ik langskom. Vaak staan er donkere eikenhouten kasten op straat om te laten ophalen: als je die even door de schaafbank haalt, heb je prachtig kurkdroog eikenhout. Toen ik mijn atelier betrok, vond ik een muur die helemaal gevuld was met stukjes hout. Het meubelmakercollectief dat er voor mij zat, had ze achtergelaten. Daarmee maakte ik de eerste meubels. Ik werk nog altijd veel met wat er voorhanden is, dat is hoe het moet volgens mij. Het is sympathieker om te werken met het materiaal om je heen.

"Bijna iedereen heeft iets met mooi hout en is opgegroeid met houten meubels. Ik krijg veel goeie reacties, en de zaken gaan ook heel goed momenteel, veel beter dan bijvoorbeeld vijf jaar geleden. Mensen willen weer design kopen. Ik heb een eenmanszaak maar moet steeds vaker hulp inroepen, zeker voor de projecten die ik doe, die zijn vaak te groot, te zwaar, in te grote aantallen, daar heb ik echt hulp bij nodig."

Alle info via stephansiepermann.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234