Donderdag 29/07/2021

Onderwijsstudie

Te weinig leerlingen blinken uit op lagere school

Vlaamse leerlingen uit het vierde leerjaar zijn wereldtop als het op wiskunde aankomt. Maar de absolute top is maar voor een beperkte groep weggelegd. Beeld Thinkstock
Vlaamse leerlingen uit het vierde leerjaar zijn wereldtop als het op wiskunde aankomt. Maar de absolute top is maar voor een beperkte groep weggelegd.Beeld Thinkstock

Onder de lat door? Het overkomt in de internationale TIMSS-test bijna geen enkele Vlaamse leerling uit het vierde leerjaar. Maar tegelijkertijd haalt slechts een beperkte groep de absolute top.

Vlaanderen presteert stabiel. Leerlingen uit het vierde leerjaar lager onderwijs blijven wereldtop als het op wiskunde aankomt en hangen in de lagere middenmoot voor wetenschappen. Het laatste resultaat is niet verrassend: Vlaamse leerlingen komen later dan elders op school in contact met natuurkunde, biologie of aardrijkskunde. Dat blijkt uit het langverwachte TIMSS-onderzoek dat in 49 landen en bij 5.400 Vlaamse leerlingen werd uitgevoerd.

Globaal verandert er dus weinig. Wat wel opvalt, is dat er een grote nivellering optreedt in ons lager onderwijs. Zowel bij wiskunde als bij wetenschappen is het verschil tussen de prestaties van de zwakste en de sterkste leerlingen klein. Anders gesteld: zo goed als alle leerlingen, ook zij die uit een kansarm gezin komen, halen het basisniveau. Bijna geen enkel ander land slaagt daarin. Maar tegelijkertijd is de absolute top slechts voor een beperkte groep weggelegd.

Enkele concrete voorbeelden maken dit duidelijk. Een leerling die als beste presteert voor wiskunde kan complexe probleemsituaties aan, een klasgenoot die eenzelfde sterke score voor wetenschappen neerzet heeft bijvoorbeeld kennis van ecosystemen. Maar dat niveau wordt slechts bereikt door respectievelijk 10 en 3 procent van de Vlaamse leerlingen. En dat zijn, zeker internationaal gezien, lage percentages. "Dit suggereert dat ons onderwijs sterker is voor de zwak presterende dan voor de sterk presterende leerlingen", stellen de onderzoekers.

Leerlingen die thuis geen of weinig Nederlands spreken of die uit een kansarm(er) gezin komen, behalen nog altijd slechtere resultaten. Maar als zij worden afgezet tegen dezelfde groep uit andere landen, dan scoren alleen de Noord-Ierse leerlingen beter voor wiskunde. De veelbesproken kloof tussen kansrijk en kansarm, die sterk blijkt uit het PISA-onderzoek van de Oeso bij vijftienjarigen, valt er dus een stuk kleiner uit. Het bevestigt wat bijvoorbeeld N-VA al geruime tijd stelt. "De spreiding is echt niet zo groot als sommigen doen uitschijnen", zegt Vlaams Parlementslid Koen Daniëls. "We moeten stoppen met ons onderwijs en onze leerkrachten te matrakkeren."

Het rapport zelf draagt enkele mogelijke verklaringen aan voor de nivellering. Zo wordt uit bevragingen duidelijk dat leerkrachten te weinig bijscholing volgen en te weinig zelfvertrouwen hebben. Zij voelen zich onzeker als het aankomt op bijvoorbeeld moeilijkere oefeningen voor wiskunde. "Ook uitdagende taken geven aan talentvolle leerlingen of de instructie aanpassen om de wiskundige interesse van leerlingen op te wekken blijken meer uitdagende taken voor Vlaamse leerkrachten", klinkt het.

Masteropleiding

Zelf zien de onderzoekers heil in een masteropleiding voor het basisonderwijs, wat ervoor kan zorgen dat meer sterke studenten in het basisonderwijs terechtkomen. Katholiek Onderwijs Vlaanderen onderschrijft dat pleidooi. "Een groot deel van de groep die vroeger naar de normaalschool ging en onderwijzer werd, gaat nu naar de universiteit", zegt topman Lieven Boeve. "Het basisonderwijs verliest die toekomstige leraren, omdat ze geen master basisonderwijs aan de universiteit kunnen volgen."

Het Onderwijssecretariaat van de Steden en Gemeenten en het Gemeenschapsonderwijs (GO!) zijn het idee eveneens (voorzichtig) genegen. "Masters moeten ook in het basisonderwijs terechtkunnen", zegt GO!-bestuurder Raymonda Verdyck. "Het is goed om verschillende profielen in de schoolteams te hebben."

Minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V), die gematigd tevreden is met de resultaten, werkt aan een strategisch plan voor het basisonderwijs en bevestigt opnieuw dat zal worden onderzocht of zo'n masteropleiding noodzakelijk is.

Hoe scoren onze leerlingen uit het vierde leerjaar?

• 11de plaats wereldwijd voor wiskunde, 6de in Europa
• Slechts 1 op 10 leerlingen haalt voor wiskunde het hoogste niveau
• 31ste plaats wereldwijd voor wetenschap, 22ste in Europa
• Slechts 1 op 33 leerlingen haalt voor wetenschappen hoogste niveau

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234