Maandag 26/07/2021

ReportageBrazilië

Te veel zwangere coronadoden in Brazilië, dus vraagt de overheid om zwangerschap uit te stellen

Een zwangere vrouw wordt in Rio de Janeiro ingeënt tegen het coronavirus. Beeld REUTERS
Een zwangere vrouw wordt in Rio de Janeiro ingeënt tegen het coronavirus.Beeld REUTERS

In geen enkel land sterven zoveel zwangere vrouwen aan Covid-19 als in Brazilië. Nu krijgen vrouwen er het advies om hun zwangerschap uit te stellen. Het is de vraag hoe realistisch dat is, want 55 procent van de zwangerschappen in het land is niet gepland.

Isabella Pedroso (37) is boos. Het Braziliaanse ministerie van Volksgezondheid adviseert vrouwen tijdens de coronapandemie beter niet zwanger te worden. De wereld op zijn kop, vindt Pedroso: “In plaats van zo’n advies te geven heb ik liever dat de overheid de pandemie goed bestrijdt. Nu wordt de verantwoordelijkheid bij ons gelegd, terwijl de overheid moet zorgen dat de omstandigheden goed zijn om een kind te krijgen!”

Zwangere vrouwen de mogelijkheid geven thuis te blijven door hen financiële steun te geven en te vaccineren, dát zijn volgens Pedroso de oplossingen. Maar terwijl Brazilië inmiddels meer dan 460.000 coronadoden telt en de derde golf in zicht is, verloopt de vaccinatie traag en stokt het inenten geregeld omdat de vaccins op zijn. Zwangeren krijgen geen voorrang, tenzij ze een onderliggende kwaal hebben.

En dat terwijl er veel aanwijzingen zijn dat Braziliaanse vrouwen in verwachting extra risico lopen door het coronavirus. Volgens het Feministisch Netwerk voor Gynaecologie en Kraamzorg in het land zijn acht van de tien zwangere vrouwen die aan covid overlijden in de wereld Braziliaans. In 2020 overleden 453 zwangeren in Brazilië, in het eerste kwartaal van 2021 al 362.

Pedroso is thuisgebleven vanaf het moment dat ze wist dat ze zwanger was. “Ik was heel bang om besmet te raken. Ik ben echt de deur niet uit gegaan en mijn man en dochter van zestien ook niet.”

Slechte toegang tot voorbehoedsmiddelen

Als je zegt ‘stel de zwangerschap uit’, dan heb je het tegen een bepaalde klasse vrouwen, die in staat is om te plannen, zegt sociologe Letícia Marteleto. In Brazilië is 55 procent van de zwangerschappen niet gepland. Vooral arme vrouwen hebben moeilijk toegang tot voorbehoedsmiddelen, of hun partner weigert een condoom te gebruiken.

Tijdens de pandemie is dat alleen maar erger geworden, aldus Marteleto, die vanuit de Universiteit van Texas in de Verenigde Staten onderzoek doet naar vruchtbaarheid en het gebruik van voorbehoedsmiddelen bij Braziliaanse vrouwen. “De ziekenhuizen richten zich helemaal op covid en daardoor raken andere behandelingen in de verdrukking. Het is veel moeilijker geworden om naar een arts te gaan en te praten over anticonceptie.”

In Brasilia protesteren vrouwen tegen de manier waarop president Bolsonaro de pandemie aanpakt. Beeld AFP
In Brasilia protesteren vrouwen tegen de manier waarop president Bolsonaro de pandemie aanpakt.Beeld AFP

Om die reden is de bevalling ook een punt van zorg. De kans op besmetting is vooral groot in de openbare ziekenhuizen, waar de gezondheidszorg gratis is en meerdere vrouwen met hun pasgeboren kind in één kamer liggen. Isabella Pedroso: “Ik was heel bang voor de bevalling, maar mijn zoontje en ik hebben het ziekenhuis onbesmet verlaten. Nu blijven we weer tot eind juni thuis, om het risico zo klein mogelijk te houden.”

Niet alleen zwangere vrouwen lopen extra gevaar in Brazilië, ook kinderen en vooral zuigelingen vormen een risicogroep. Meer dan 2.000 kinderen jonger dan negen jaar zijn in Brazilië aan corona overleden, volgens medische statistieken.

‘Houding van vrouwen is veranderd’

Doula’s (vrouwen die ondersteuning bieden bij de zwangerschap) Gisele Muniz en Carol Koplin zien geen daling in de bereidheid om zwanger te worden. Hun agenda’s zijn net zo vol als voor de pandemie. Koplin: “In het begin van de pandemie zag je nog wel dat mensen bang waren en dat ze de zwangerschap uitstelden. Maar sinds het najaar zie ik dat de houding van de mensen verandert, zeker bij oudere vrouwen, die zich uitstel veel slechter kunnen veroorloven.”

Onderzoeker Marteleto ziet één uitzondering: Braziliaanse vrouwen die met het zikavirus in aanraking zijn gekomen in 2016 en 2017 zijn banger voor covid dan andere vrouwen. Een van de gevolgen van zika is dat de baby’s geboren worden met een te klein hoofd, in de medische wereld ‘microcefalie’ genoemd. Marteleto: “We zien in ons onderzoek dat die vrouwen banger zijn voor covid, omdat iedereen dat kan krijgen en ernstige symptomen kan hebben.”

Zij en haar team interviewden tussen mei en oktober 2020 vierduizend vrouwen tussen 18 en 34 jaar in de deelstaat Pernambuco in het noordoosten van Brazilië, waar zika het hardst toesloeg. “De meerderheid wilde zwangerschap uitstellen of helemaal afzien van het hebben van meer kinderen.”

Maar, benadrukt de onderzoeker, er is een duidelijk verschil tussen intenties en wat er werkelijk gebeurt. Dat bewijst het hoge aantal ongeplande zwangerschappen. “In de tweede fase van ons onderzoek, die dit jaar plaatsvindt, hopen we daar een antwoord op te geven. We hopen er ook zicht op te krijgen of het vruchtbaarheidscijfer in Brazilië sinds het uitbreken van de pandemie is gedaald.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234