Zaterdag 19/06/2021

Te veel studies naar kankermedicijnen worden vroegtijdig stopgezet

Onderzoekers waarschuwen voor een mogelijke commerciële strategie

Studies naar nieuwe kankerbehandelingen worden steeds vaker stopgezet nog voor de risico's en de voordelen grondig geëvalueerd zijn. Dat besluit een studie die vandaag in het internationaal vakblad the Annals of Oncology verschijnt. De onderzoekers waarschuwen voor een overschatting van de positieve resultaten, een mogelijk commercieel gedreven strategie.

Door Nathalie Carpentier

Brussel l De kop boven het artikel schetst het probleem: 'Vroegtijdige stopzetting van een studie in oncologie: in het belang van de patiënt of van de industrie?'

Voor hun onderzoek namen Italiaanse en Nederlandse farmacologen alle gepubliceerde klinische studies naar nieuwe kankerbehandelingen van de voorbije elf jaar onder de loep die voortijdig waren stopgezet, omdat de therapie vrij snel voordelig voor de patiënt leek. Dat fenomeen van voortijdige stopzetting blijkt de laatste jaren opvallend sterk toegenomen.

Erger, als tests té snel werden stopgezet, is het echte en grondig beoordeelde effect van de behandeling mogelijk nog niet duidelijk en kan het oordeel te positief uitvallen. De onderzoekers waarschuwen dan ook dat die aanpak kan leiden tot systematische overschatting van de voordelen van de behandeling en dat patiënten schade kunnen ondervinden als nieuwe experimentele therapieën overhaast toegepast worden.

Van de veertien onderzochte studies tussen 2005 en 2007 dienden er elf om een op stapel staand registratiedossier bij het Europees of het Amerikaans geneesmiddelenagentschap te ondersteunen. "Dat suggereert dat een commerciële factor meespeelde bij de stopzetting", stelt dokter Giovanni Apolone, een van de auteurs. "Zo'n strategie zou in feite een snellere toegang tot de markt kunnen garanderen voor bedrijven." Apolone ontkent evenwel niet dat vroegtijdige stopzetting er ook voor kan zorgen dat beloftevolle nieuwe behandelingen voor patiënten worden opgemerkt. "Dat neemt echter niet weg dat resultaten die zo worden ontdekt beschouwd moeten worden als voorlopig en vragen om bevestiging."

Apolone wijst er voorts op dat het jaren kan duren voor langetermijnvoordelen maar ook neveneffecten van een behandeling duidelijk worden. "Als je vroeger stopt, kun je makkelijk belangrijke gegevens missen over terugkeer van de tumor, resistentie tegen medicijnen, uitzaaiing of neveneffecten, allemaal factoren die meespelen bij het afwegen van de voor- en nadelen."

"Als wetenschappers steken we veel tijd en energie in het ontwerp van correcte klinische studies en we zouden er altijd - tenzij bij hoge uitzondering - voor moeten waken die opzet niet halsoverkop te laten varen bij vroegtijdige positieve resultaten", onderstreept professor David Kerr, hoofdredacteur van the Annals of Oncology, nogmaals het belang van een volledig afgewerkte studie. "Iedereen wil dat nieuwe en krachtige therapieën zo snel mogelijk ter beschikking zijn in het ziekenhuis, maar wij erkennen ook allemaal, misschien patiënten nog het meest, de nood aan correct onderzoek en sterke ethische richtlijnen."

"Als klinische studies zonder enige twijfel aangeven dat het gaat om een superieure nieuwe behandeling is het een ethische plicht om ze vroegtijdig stop te zetten", reageert professor Stuart Pocock, hoofd medische statistiek van de London School of Hygiene en Tropical Medicine. "Maar nu gebeurt dat met te veel studies die efficiëntie claimen zonder dat daar sterke aanwijzingen voor zijn."

Als tests worden stopgezet voor het effect grondig geëvalueerd is, kan het oordeel over de therapie te positief uitvallen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234