Woensdag 02/12/2020

Bijziendheid

Te lang naar kleine beeldschermen kijken, is schadelijk voor kinderogen

Beeld rv

Wat doen tablets en smartphones met ons zicht? Niet veel goeds, zo suggereert een Nederlandse studie. Voorlopige resultaten laten zien dat een kwart van de dertienjarigen bijziend is. 

Een kind met een eigen tablet. In Vlaanderen is dat allesbehalve een vreemd zicht. Onlangs bleek nog dat meer dan de helft van de negen- tot twaalfjarigen inmiddels zelf zo'n toestel bezit. Maar dat is niet zonder risico. Of toch niet volgens  het Erasmus MC, het universitair medisch centrum in Rotterdam. 

Een onderzoeksgroep volgt er tienduizend kinderen sinds hun zesde levensjaar, om te kijken hoe ze zich ontwikkelen. Nu de kinderen dertien jaar zijn, komen de onderzoekers opnieuw naar buiten met een voorlopige resultaat: 25 procent blijkt niet goed in de verte te kunnen kijken. Deze problemen met bijziendheid of myopie waren bij de start van het onderzoek aanzienlijk kleiner. Toen bleek 2,5 procent van de zesjarigen moeite te hebben. Op negenjarige leeftijd ging het om 12,5 procent. 

Zorgwekkend

De volgens de onderzoekers onverwacht snelle toename wordt verklaard door de tablet en smartphone. "We denken dat ze voor deze generatie een extra risicofactor vormen. Als je heel veel leest of heel veel dichtbij kijkt en heel weinig buiten komt, dan gaat het oog groeien als gevolg van die omgevingsfactoren. Zo wordt het oog bijziend", zegt Jan Roelof Polling aan de Nederlandse openbare omroep. 

De bedoeling is dat de tienduizend Rotterdamse kinderen, generation R genaamd, over drie jaar weer worden onderzocht. Polling verwacht dat het aantal bijzienden in de groep dan is gestegen tot de helft. 

Hoewel er geen data in ons land beschikbaar is hierover, meent kinderoogarts Patricia Delbeke (UZ Gent) dat de Rotterdamse voorlopige resultaten, die ze toonaangevend noemt, ook representatief zijn voor Belgische kinderen. "Onze genetische achtergrond is gelijkaardig aan die in Nederland. En ons tablet- en smartphonegebruik wellicht ook." 

Delbeke ziet in elk geval zelf steeds meer en jongere kinderen die ernstige problemen hebben met hun vergezicht. "Op zich is bijziendheid geen probleem. Je kunt dat oplossen met een bril of lenzen." Het wordt lastiger wanneer er sprake is van hoge bijziendheid op jonge leeftijd, waardoor iemand een bril of lenzen met een correctie van min zes of meer moet dragen. "Bij deze mensen is het netvlies, door de groei van het oog, op latere leeftijd veel fragieler, waardoor het slecht kan functioneren of zelfs loslaten. Dat zorgt voor slechtziendheid en blindheid en die kunnen niet rechtgezet."

Daarom is het volgens Delbeke zaak om dat dichtbij kijken zo veel als mogelijk in duur te beperken. Want naast de genetische aanleg van iemand, is dat de voornaamste factor die de ooggroei in de hand werkt. "Daarom zeiden we vroeger ook al dat kinderen niet in hun bed in het donker een boek mochten lezen."

Het Erasmus MC adviseert de 20-20-2-regel om meer oogproblemen te voorkomen. Dat houdt in: elk kind moet na 20 minuten dichtbij kijken achter een scherm of boek een pauze inlassen waarbij het minstens 20 meter in de verte kijkt voor 2 minuten. De twee in de regel staat ook voor het aantal uren dat het per dag best in het buitenlicht speelt. 

Ook Delbeke is grote voorstander hiervan, en vindt dat niet alleen ouders maar ook scholen deze ter harte zouden moeten nemen om erger te voorkomen. "Ook een bril of lenzen met de juiste correctie dragen, is in die zin van belang." 

Atropinedruppels

Als laatste piste zijn er atropinedruppels, die de groei van het oog ook tegengaan. "Die tonen goede resultaten, maar worden vandaag enkel gegeven wanneer beide ouders bijziend zijn en het zicht van een kind snel achteruitgaat." Deze druppels preventief geven, zou een interessante piste zijn, zegt Delbeke. "Maar het blijft medicatie natuurlijk, en die kan bijwerkingen hebben. Het is niet vanzelfsprekend om dit te onderzoeken."

Eenmaal ouder dan achttien, maakt uren meer of minder swipen trouwens geen verschil, want dan is het oog volgroeid. Delbeke: "Tenminste niet qua bijziendheid. Je krijgt misschien wel meer last van andere zaken, als hoofdpijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234