Maandag 20/01/2020

Te kunstig voor de verkiezingsstrijd

Politieke verruimers op toneel: 'De maten van het mogelijke' door Lampe

Politieke satire is een weinig beoefend genre in de Vlaamse theaters. Alleen de Zwarte Komedie in Antwerpen is er consequent mee bezig, en heeft er een eigen publiek mee opgebouwd. Pieter De Buysser schreef voor het jonge theatercollectief Lampe De maten van het mogelijke, een tekst die de holle retoriek van politieke verruimers wil doorprikken. Een prima idee, ware het niet voor de krampachtige pogingen om van het stuk óók een tragedie te maken.

De kern van het in 1998 opgerichte theatercollectief Lampe bestaat uit één acteur, één auteur en twee vormgeefsters. Dat zie je, want aan weinig elementen is zoveel zorg en aandacht besteed als aan de kledij van de acteurs. Valentine Kempynck en Liesbet Swings ontwierpen schreeuwerige, popartachtige kostuums. De heren politici bijvoorbeeld dragen opzichtige pakken met afbeeldingen van duiven op: ze zijn volksverbonden, één met het Vlaanderen dat ze op vraag van de burger vertegenwoordigen.

De antiheld van de avond is Boudewijn Pralins, 32 en parlementslid. Op een dag distantieert hij zich van zijn partijgenoten en hun oude politieke cultuur, en wordt bezieler, stichter en lijsttrekker van "een verruimende plusbeweging". Om zijn menselijk gelaat te tonen, brengt hij een bezoek aan het bruiloftsfeest van een van zijn trouwe medewerkers. De ontvangst daar is een koude douche: zijn hernieuwd enthousiasme gaat door voor zelfvoldaanheid, zijn goede bedoelingen voor pretentieus en paternalistisch. Als een verslagen man wordt hij afgevoerd naar een zijkamertje.

In de episodische opbouw van het verhaal en de exemplarische functie van Pralins is Bertolt Brecht nooit ver weg. De Buysser - die zich baseerde op de vertellijn uit de Dostojevski-novelle Een nare geschiedenis - knipoogt echter ook naar de klassieke tragedie: in een aantal tussengevoegde koorstukken verzetten de personages zich tegen de afwikkeling van hun eigen verhaal. Vandaar ook dat de auteur zijn stuk als "werkbank voor een antitragedie" heeft bestempeld. Op die momenten gaat het met de voorstelling mis en dreigt ze te bezwijken onder hoogdravende woordkramerij, terwijl ze elders op zijn minst grappig en onderhoudend is.

Het is een vreemde situatie die wijst op de onverzoenbaarheid van twee doelen: enerzijds een stuk schrijven en spelen dat geënt is op de huidige verkiezingsstrijd; anderzijds een pogen om te ontsnappen aan genredefinities als 'politieke satire' en 'tragedie' en tot een nieuwe vorm te komen die het hier en nu overstijgt. Dat de jongste jaren vooral werk van de jonge Brecht in het Nederlands wordt opgevoerd, houdt precies hiermee verband. Brechts jeugdstukken zijn grilliger, spannender en misschien ook tijdlozer, maar om in te haken op zijn eigen wereld moest hij concreter en trefzekerder te werk gaan, zoals in zijn Leben des Galilei of Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui.

De Buyssers figuren zijn herkenbaar (met vleugjes Anciaux, Van den Brande, noem maar op), maar voor het overige wil hij als auteur te kunstig doen en vergrijpt hij zich aan onnodige, zich steeds herhalende woordspelletjes. Inhoudelijk laat hij daardoor een aantal mogelijkheden liggen. Pralins is een pocher, maar ook de mensen op het feest hebben in al hun bekrompenheid boter op het hoofd. Daar heeft De Buysser weinig of geen aandacht voor: een interessant spanningsveld gaat verloren.

Door Benjamin Verdonck (Pralins), Stan Milbou, Wouter Hendrickx, Dimitri Leue, Sofie Sente en Elsemieke Scholte wordt er wel goed en gedreven gespeeld. Vooral Dimitri Leue is op dreef als Pralins' collega Sjpoelen en als dj op de huwelijksfuif. Met zijn tv-ervaring is hij de geknipte man om zelfs een interview met een pudding te animeren. De voorstelling zelf heeft echter iets van een gemiste kans: eindelijk komt er eens een jong auteur tevoorschijn met een actueel politiek stuk, en dan bederft hij het door zichzelf de eeuwigheid in te willen schrijven.

Peter Anthonissen

Lampe speelt De maten van het mogelijke: 7 mei in CC België (Hasselt); 22 mei in Centrum Netwerk (Aalst); 25 en 26 mei in Vooruit (Gent); 29 mei in De Werf (Brugge); 8 en 9 juni in KVS (Brussel); 11 en 12 juni in Limelight (Kortrijk).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234