Zaterdag 23/01/2021

Te koop: uw zuurverdiende oude dag

Grote vastgoedinvesteerders verschuiven hun geld in toenemende mate van de stagnerende kantorenmarkt naar de rusthuizen. 'Commercialisering van de ouderenzorg kan uw oude dag ernstige schade toebrengen', zegt Kurt De Loor, voorzitter van een OCMW-rusthuis in Zottegem en Vlaams parlementslid voor sp.a.

'Rusthuizen zijn big business' kopte deze krant (DM 19/2). Nu steeds meer kantoren leeg blijven staan, zijn grote vastgoedinvesteerders op zoek naar nieuw geld. De vergrijzing biedt een pasklaar antwoord: gemakkelijke winsten en een zekere belegging. Ook commerciële groepen die verschillende rusthuizen exploiteren, zoals Armonea, Senior Living Group, Senior Assist of Medibelge rijzen als paddestoelen uit de grond. Zonder maatschappelijk debat dreigt ons huidig zorgmodel zo te verglijden naar een gecommercialiseerd alternatief. Is dit de richting die we met onze openbare (ouderen)zorgvoorziening uit willen?

Is het verwerpelijk om zoveel mogelijk winst te kloppen uit een welverdiende oude dag? Open Vld vindt alvast van niet. Zij dienden begin dit jaar een wetsvoorstel in om OCMW-diensten in een vingerknip over te dragen aan privé-investeerders. Voor mij is het zo klaar als een klontje: een oude dag is niet te koop!

Ook in de ouderenzorgsector lijken liberalisering en commercialisering steeds meer ingang te vinden. Goudzoekers hopen zo hun graantje mee te pikken van de vergrijzing. En als er financiële groepen zijn, zijn er ook lobbyisten, politici en drukkingsgroepen die hier oren naar hebben. Meer en meer krijgen openbare besturen door private initiatiefnemers aanlokkelijke overnamevoorstellen voorgeschoteld. Als OCMW-voorzitter kreeg ik ook in Zottegem al investeerders over de vloer. Wat gebeurt er met uw en mijn oude dag als al deze lokale besturen massaal beslissen om hun rusthuizen in de etalage te zetten?

Het gaat mij niet zozeer over de liberalisering in de ouderenzorg, het gaat om de fundamentele vraag hoe vér hierin gegaan mag worden. Waar trekken we de grens? Naarmate het aantal goudzoekers dat zich op de sector van de ouderenzorg stort toeneemt, dreigt ons huidige zorgmodel langzaam en zonder enig maatschappelijk debat te verglijden naar een gecommercialiseerd zorgmodel. Willen we evolueren naar een systeem waarin de toegankelijkheid van de zorg meer afhangt van de dikte van de portefeuille dan van de behoefte aan zorg? Is dat de keuze die wij als maatschappij willen maken?

Winst, liefst snel en veel
Laat u geen blaasjes wijsmaken. Commercialisering van de ouderenzorg kan uw oude dag ernstige schade toebrengen! Commerciële initiatiefnemers en aandeelhouders willen winst. Liefst snel en véél. En na véél winst komt méér winst en schiet de dagprijs nog maar eens de hoogte in. En na méér winst komen besparingen op personeel. En daarna wordt vaak ingeboet aan kwaliteit. Voor een commercieel rusthuis of vastgoedbedrijf telt op het einde van de dag het prijskaartje. Als hier en daar beknibbeld kan worden op het budget is dat een pluspunt. Minder personeelsleden, slechtere arbeidsvoorwaarden, een paar overuren meer, een bezuiniging op incontinentiemateriaal, de verwarming een paar graden naar beneden, weinig of geen animatiewerking, alles helpt. Verhalen van personeelsleden die op de vingers getikt worden omdat het aantal gebruikte pampers het commerciële ideaal overstijgt, zijn spijtig genoeg geen fictie meer. Laat ons eerlijk zijn, commerciële initiatiefnemers zorgen niet voor u om uw mooie ogen of uw mooie grijze haren, maar om hun eigen oude dag en die van hun aandeelhouders veilig te stellen. Dat een openbaar rusthuis professioneel en efficiënt gerund moet worden is een evidentie. Maar privatisering en commercialisering is niet noodzakelijk gelijk aan efficiënt bestuur. Of zijn we de rusthuisbewoners die van vandaag op morgen op straat staan door een faillissement van hun home door wanbeheer, al vergeten?

Ook lokale overheden lijden onder de economische crisis. De gemeentekas staat onder druk. En dan is de commerciële logica dichterbij dan je denkt. Verlieslatende OCMW-rusthuizen dreigen in handen van private investeerders te vallen. Zij wrijven zich in de handen: woekerwinsten op vergrijzing. Grote vastgoedbeleggers zijn tevreden: gemakkelijk geld en een zekere belegging. Lokale overheden winnen er financieel bij: de begroting vertoont minder rode cijfers en voor de rest geen grijze kopzorgen meer. Of toch op korte termijn, want de rekening van mindervermogende ouderen die in een commercieel rusthuis worden opgenomen, wordt later toch aan het lokaal bestuur gepresenteerd - via de sociale dienst van het OCMW. Maar zeggen cijfers alles? En wie is de pineut?

In de eerste plaats de rusthuisbewoners zelf. Laten we ons eens bekennen tot een liberale gedachtengang. Zwaar zorgafhankelijke bewoners worden hoger gefinancierd dan bewoners die dat niet zijn, dat is logisch. Dat maakt van hen een zeer rendabele groep. Minder zorgafhankelijke bewoners zullen in een gecommercialiseerd zorgmodel in de kou blijven staan. Maar hoe meet je die afhankelijkheid van een negentigjarige dame met lichte dementie, die zonder familie door het leven moet? Voor goudzoekers niet onmiddellijk een interessant winstgevend verhaal. Waar moet deze dame in een geliberaliseerd zorgsysteem heen?

Je hoeft geen hogere wiskunde gestudeerd te hebben om te merken dat de prijzen in gecommercialiseerde instellingen pakken hoger liggen dan in openbare woonzorgcentra. Vandaag rekenen commerciële rusthuizen gemiddeld 2,5 euro per dag meer aan dan hun openbare tegenhangers. Niet veel? Op jaarbasis moet een rusthuisbewoner zo al gauw 900 euro meer ophoesten! Het vergt geen glazen bol om te voorspellen dat wanneer de commercialisering zich verder doorzet, ook de prijzen verder de hoogte in zullen schieten.

Ook personeel de dupe
Naast de bewoners is ook het personeel de dupe van de commercialisering in de zorgsector. Waarom maken OCMW-rusthuizen verlies en kunnen commerciële instellingen wel winst maken? In de non-profit zijn 80 tot 85% van de uitgaven personeelskosten. Om winst te kunnen maken moeten de kosten laag gehouden worden. De rekening voor het personeel is snel gemaakt: bedenkelijke tijdelijke statuten, het schrappen van arbeidsplaatsen, minder interessante arbeidsvoorwaarden, een lading overuren en een onmogelijke werkdruk. Lokale besturen bieden hun personeel menselijke contracten en werkzekerheid aan. OCMW-rusthuizen zetten hun personeel niet bij het grof vuil als het aantal gebruikte pampers het commercieel wenselijke overstijgt. Commercialisering brengt de sociale verworvenheden van het personeel in gevaar.

De bevolking vergrijst. Dat is een uitdaging waar we als maatschappij een antwoord op moeten vinden. Als we onze ouderenzorg voor iedereen toegankelijk en betaalbaar willen houden, als we de levensstandaard en de kwaliteit van de zorg voor onze vergrijzende bevolking willen garanderen, en als we ons verzorgend personeel niet de dupe willen laten worden van een liberaal verhaal, is er dringend een maatschappelijk debat nodig. Want oud worden we allemaal, met of zonder dikke portefeuille. De vraag is of we onze oude dag willen verkopen aan de hoogste bieder?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234