Zaterdag 22/02/2020

Patrimonium

Te koop: historische stukjes Brugge

Het Belfort.Beeld Wouter Van Vooren

Welke gebouwen moeten we behouden en welke kunnen we afstoten? De stad Brugge is met een opmerkelijke én delicate oefening gestart. Noodgedwongen, want patrimonium beheren kost handenvol geld. ‘Het spreekt voor zich dat we ons iconisch erfgoed behouden.’

De miljoenen toeristen die elk jaar Brugge die Scone bezoeken, staan er wellicht niet echt bij stil. Maar al die prachtige, historische gebouwen moeten ook onderhouden worden. En dat kost een monumentenstad als Brugge gigantisch veel geld. Zo veel dat Brugge nu wil kijken welke gebouwen in zijn patrimonium de stad eventueel kan afstoten. Een delicate oefening, beseft ook schepen van Patrimonium Minou Esquenet (CD&V). “Patrimonium is heel belangrijk voor het DNA van een stad. Brugge krijgt elk jaar bijna 9 miljoen bezoekers. Een deel daarvan komt voor de musea en de Vlaamse meesters. Maar een heel groot deel komt ook voor de beleving van de stad. En dan kom je bij het patrimonium.”

De stad Brugge heeft 520 gebouwen in haar portfolio. Een dikke helft heeft erfgoedwaarde, 162 van de gebouwen zijn ook beschermd als monument. Daarbovenop heeft Brugge drie erkenningen als Unesco Werelderfgoed: het Belfort, het Begijnhof en de volledige binnenstad. Aan zo’n Unesco-erkenning hangt geen financiële steun. Bovendien gingen ook de erfgoedpremies, die steden kunnen krijgen van de Vlaamse overheid om hun erfgoed in stand te houden, de voorbije vijf jaar naar beneden. 

Voor het dagelijks onderhoud van al die gebouwen trekt Brugge jaarlijks 2,7 miljoen euro uit. Een bedrag dat wellicht over enkele jaren niet meer toereikend zal zijn, vreest de schepen, die ook bevoegd is voor energie. “Denk aan de energietransitie. Er komen grote uitdagingen op ons af. Hoe kunnen we onze historische gebouwen klaarkrijgen voor de toekomst?” 

Het Huis Moritoen.Beeld Wouter Van Vooren

En soms heeft zo’n historisch gebouw ook een complete update nodig. Dat kost handenvol geld. Brugge besloot vijf jaar geleden om het Gruuthusepaleis onder handen te nemen, een investering van bijna 9 miljoen euro. Ook het iconische Belfort zelf is aan een make-over toe. Het dossier daarvoor is opgestart, maar de werken zelf zullen misschien niet meer deze legislatuur kunnen starten. Schepen Esquenet: “Voor zulke werken aan een beschermd gebouw gelden heel lange procedures, waarbij goedkeuringen moet worden gevraagd en beheersplannen opgemaakt. Dat kan dus wel even duren.”

Over die iconische monumenten als het Begijnhof, stadhuis of Belfort is geen twijfel, die wil schepen Esquenet absoluut behouden. “Maar de rest van ons patrimonium gaan we allemaal inventariseren en bekijken of we behouden, proberen flexibel in te zetten met bijvoorbeeld een publiek-private samenwerking of kunnen afstoten. We gaan hierbij stapsgewijs en zeer doordacht te werk en bereiden beslissingen voor de korte, middellange en lange termijn grondig voor.”

Versleten vergaderlokaaltjes

Bij de mogelijk af te stoten gebouwen wordt onder andere gedacht aan de vele gebouwtjes over heel de Brugse binnenstad én de deelgemeenten verspreid die nu soms dienstdoen als versleten vergaderlokaaltjes voor verenigingen. In het verleden is de stad, vaak door ruiloperaties, eigenaar geworden van gebouwen waar ze niet meteen een doel voor had. Esquenet wil overal bekijken wat weg of beter kan, steeds in overleg met de lokale mensen, zodat niet geraakt wordt aan de sociale cohesie.

De schepen kijkt evengoed richting gebouwen met erfgoedwaarde, zelfs beschermde gebouwen. “Wie zegt dat een stad de enige is die zulke gebouwen goed kan beheren? Voor mij als patrimoniumbeheerder is erfgoed belangrijker dan vastgoed. Kijk naar de Sebrechtswoning in de Beenhouwersstraat. Een prachtige patriciërswoning die mee het uitzicht van Brugge bepaalt. Maar als stad hebben we er geen bestemming voor. Dus hebben we het te koop gezet. Dat kunnen we met andere panden ook doen. Dat zou misschien, na een interne verhuisoperatie, ook kunnen voor het 19de eeuwse Huis Moritoen, gelegen aan de historische vesten.”

De Sebrechtswoning.Beeld Wouter Van Vooren

Al beseft de schepen goed dat het een delicate oefening is. Raken aan erfgoed ligt gevoelig. Dat mocht Brugge ook ondervinden bij de werken aan het Gruuthusepaleis, waar erfgoedverenigingen not amused waren over het nieuwe onthaalpaviljoen voor het Gruuthusemuseum. Ze dienden zelfs een klacht in bij de Unesco, omdat het moderne paviljoen volgens hen niet paste in het als werelderfgoed erkende Brugge.

Met dit soort klachten zal Brugge wellicht vaker geconfronteerd worden, want als je gebouwen wilt verkopen, moeten de kopers ook iets zinnigs mogen doen met dat gebouw. En dat zal mogelijk niet altijd naar de zin zijn van bijvoorbeeld die erfgoedverenigingen. Maar volgens schepen Esquenet staat of valt alles met hoe je de afstootoperatie uitvoert. “We zullen als stad inderdaad wel moeten sturen, zodat bepaalde zaken van waarde voor ons stadsbeeld blijven passen in het geheel. Hotels kunnen het alvast niet worden, want in Brugge geldt een hotelstop. En andere horeca is gelinkt aan ruimtelijke plannen, dat kan dus ook niet zomaar overal. Maar we zullen er als stad goed over moeten waken.”

Of er dan nog wel kopers gevonden zullen worden, is wel de vraag. Het sturen door de stad is één ding, een beschermd gebouw renoveren een ander. De bescherming an sich houdt namelijk een hoop restricties in en brengt vaak ook grotere kosten met zich mee. Het Sebrechtshuis staat al enkele jaren te koop. Tot nu toe zonder succes. Esquenet: “We zijn er ons van bewust dat we veel inspanningen zullen moeten doen om goeie kopers te vinden. Maar we geloven er wel in.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234