Zondag 27/09/2020

te kijk gezet

Glas: we kijken erdoor, we drinken eruit en we zetten er bloemen in. En toch weten we er niet zo heel veel over. In Nederland loopt van 28 mei tot en met 4 juni 2002 een groots opgezet glasevenement. Drie steden nemen er aan deel: Den Haag, Amsterdam en het kleine broertje Leerdam. In Leerdam worden Belgische en Japanse glazen voorwerpen gepresenteerd in een heel bijzonder glazen huis.

Tania De Bruycker leidt het Centrum Goed Werk, de belangrijkste galerie in België voor kunst in glas of klei. Ze trok op zoek naar een plek in Nederland waar de Belgische delegatie haar glas zou kunnen exposeren. Haar vondst is een glazen huis in de glasstad Leerdam. De bewoonster, Yvonne Poelstra-Holzhaus is zelf een kunstenares, ze maakt felgekleurde bloemenschilderijen. Hoewel ze zelf niet met glas werkt, werd ze bereid gevonden om haar huis ter beschikking te stellen voor de tentoonstelling.

"België kun je beschouwen als een groentje wat betreft de productie van en de ervaring met glas", zegt De Bruycker. "Maar de mensen die ermee bezig zijn, zijn dynamisch en enthousiast. Zo stichtte Koen Vanderstukken, een van de Belgische exposanten in Leerdam, een glasschool in Mechelen. Hij geeft daar nu zelf geen les meer, maar de school heeft een van de beste toegepaste opleidingen in Vlaanderen." De cursussen zijn doorgaans bestemd voor volwassenen, en worden dus 's avonds, in het weekend of tijdens workshops gegegevens. Inmiddels zijn er ook al interessante opleidingen in Mechelen, Brugge en Menen. "Wie nu aan de slag wil met glas, zal mensen ontmoeten met een enorme werklust en ondernemingszin" zegt Tania De Bruycker. "De Vlaamse Sylvie Vandenhoucke is daarvan een goed voorbeeld. Ook haar spullen zijn te zien in Leerdam."

belgië-japan

In het huis in Leerdam worden de 'jonge' Belgen geconfronteerd met beslagen ontwerpers uit Japan. Het belooft een interessante vergelijking te worden, denkt De Bruycker: "Oosterlingen hanteren een fundamenteel andere opbouw dan wij. Japanse glasontwerpers bouwen rond lucht, westerlingen maken een glazen ding en duwen de lucht weg. Japanners dragen het wegwerken van persoonlijke trekken mee in hun traditie. Hen wordt aangeleerd te focussen op religie, symbolisme, poëzie, een westerling concentreert zich op pure vormelijkheid. Ik heb ooit een keramiektentoonstelling gehouden vanuit diezelfde vergelijking tussen oost en west. Werk van keramist Tjok Dessauvage zette ik naast dat van Masamichi Yoshikawa; naast, rond of in de pot van Tjok kon je niks meer kwijt, terwijl Masamichi een container maakte die zoveel mogelijk plaats liet voor lucht- en energiestromen. In Leerdam plaats ik Koen Vanderstukken naast Noda Osamu, Keiko Mukaide naast Sylvie Vandenhoucke, Yuri Kitazato naast L'Anverre. Wouter Bolangier had ik kunnen confronteren met Kazushige Takenaga, maar helaas kan ik van hen net niet die glasstukken krijgen die ik graag had gewild, omdat ze al deel uitmaken van privé-collecties." Er zijn ook Belgische en Japanse deelnemers die niet tegenover elkaar geplaatst worden, maar van wie gewoon werk getoond wordt omdat het bij het thema van de tentoonstelling pas. Dat thema is glas als versterker van de zonnekracht in de natuur. Daarin past het werk van Piet Stockmans, Ingrid Arts, Claire Bataille en Paul Ibens, Yasuko Kita en Eiji Shiga.

prijsvraag

Leerdam produceert niet alleen kaas, maar staat ook bekend als glasstad; er worden onder andere dagelijks miljoenen flessen voor de bierindustrie geproduceerd. In dezelfde fabriek worden ook kristallen voorwerpen geblazen. Het huis waarin kunstschilderes Yvonne Poelstra-Holzhaus en haar echtgenoot Kor Poelstra wonen, is het resultaat van een wedstrijd. Opdracht van de prijsvraag, uitgeschreven door de Stichting Centraal Woningbeheer Lingesteden, luidde: 'Ontwerp een huis waarin voor de constructie en de vormgeving zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van glas'. Het winnende bouwontwerp was dat van het Amsterdamse bureau Kruunenberg Van der Erve Architecten. Ze doopten het ontwerp 'Laminata', naar de eindeloze reeks op elkaar gekleefde glazen platen die de 'muren' van het huis vormen. Het voelt transparant aan maar is niet doorzichtig. In het souterrain schildert Yvonne in een ruimte die uitgeeft op een binnenpatio die grote porties lichtstralen doorlaat. Kor probeert greep te krijgen op de grote tuin, die grenst aan een natuurgebied voor de dijken van de Leerdamse stroom de Linge.

Koel is het eerste woord dat in je opkomt wanneer je aan glas denkt, maar dat is het huis allerminst. Deels is dat te danken aan de groene kleur, anderzijds hebben Yvonne en Kor binnenin net voor heel veel kleur gezorgd: er is de uitgesproken rode zitruimte, die sterk contrasteert met de donkerhouten keuken. Overal hangt ook kunst, uiteraard niet aan de glazen muur, maar aan een ophangsysteem uit het plafond.

bijzondere constructie

De constructie van het glazen huis is de moeite om aandachtig te bekijken. Vooral het uit elkaar halen van de twee lengtemuren in twee rijen glas is bijzonder. Aan weerszijden van het huis ontstaat er zo een bufferzone van twee lange gangen, die meteen ook als een bijna volledige wandeling rond de woning kunnen dienen. De architecten beoogden hiermee de essentie van glas weer te geven: transparant, ja, maar ook massief. En dat voel je, de leefruimten lijken zich achter glazen burchtmuren te bevinden. Alleen het dak is van hout, en ook dat rust op glazen vinnen, zodat het een zwevend effect krijgt. Het huis oogt als een bungalow, maar is het niet. "Op de oorspronkelijke tekening bestond het inderdaad alleen uit een gelijkvloerse verdieping", vertelt Yvonne Poelstra-Holzhaus, "maar Kor en ik hadden wat meer ruimte nodig." Nu zit er centraal in de woning een vide naar beneden, die landt op een buitenterras, of liever, een patio. Daaraan, in het souterrain, grenst het atelier van Yvonne en is er ook een videokamer. Op de gelijkvloerse verdieping bevindt zich een leefruimte met een open keuken, in de zijvleugel een kantoor, een slaapkamer en een badkamer. In de andere zijvleugel zit een bijzonder toilet, met een buitenraam dat ondoorzichtig wordt door gewoon de toiletdeur te sluiten. Dit bijzondere schakelbare glas heet Priva-Lite. Het is verrassend, maar jammer genoeg nog ontzettend duur.

De bewoners beseffen nog niet goed dat straks hele groepen designers en architecten op bedevaart naar dit huis zullen komen omwille van het experimentele gehalte. "Wij kochten het gewoon omdat we eigentijdser wilden wonen. Lichter, luchtiger, noem maar op. Dit huis leek ons daarom uitstekend", zegt Yvonne Poelstra-Holzhaus. Maar het is natuurlijk ook een staaltje van eigentijdse bouwtechniek en wel in een materiaal dat zelden voor de uitvoering van een volledige woning gebruikt wordt. Ook dat maakt de komende glastentoonstelling heel bijzonder.

De tentoonstelling van Belgisch en Japans glas loopt van 28 mei tot en met 4 juni 2002 in het Glazen Huis, Koningin Emmalaan 118, 4141 EE Leerdam, tel. 0031-345/51.13.28. Dagelijks open van 11-19 u.

Het huis is bereikbaar met de auto, en met een pendelbus vanuit het centrum van Leerdam. Leerdam (zo'n 170 kilometer van Brussel) heeft een treinstation. Er kan in het plaatsje ook een fiets gehuurd worden.

Info over de tentoonstelling, de organisatie Euglas, workshops en glasopleidingen is te verkrijgen bij Centrum Goed Werk, Moerbeekstraat 86, 9870 Zulte, tel. 056/60.98.05.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234