Woensdag 15/07/2020

Defensie

Te duur om mee te vliegen: defensie gaat nieuwe helikopters minder gebruiken

Een NH90 TTH van het Belgische leger tijdens de oefening ‘Tropical Storm’ in december 2019 in Gabon.Beeld Joel Hoylaerts / Photo News

Ze hebben een kleine 150 miljoen euro gekost, maar na amper zes jaar vliegen gaan vier NH90-helikopters van Defensie binnenkort veel minder de lucht in. Dat bevestigt generaal-majoor Frederik Vansina, de commandant van de luchtmacht. De heli’s zouden te duur in onderhoud zijn en niet voldoende kunnen worden ingezet. Het Rekenhof maakte eind vorig jaar nog brandhout van de bewuste helikopters.

De NH90-helikopters moesten een van de nieuwe paradepaardjes van de luchtmacht worden: voor alles inzetbaar, robuust én gebruikt door meerdere militaire partners. De knoop werd in 2007 doorgehakt door de regering Verhofstadt met toen nog minister van Landsverdediging André Flahaut (PS) aan de defensie-knoppen. Er werden acht NH90-helikopters – goed voor 292,5 miljoen euro – besteld: vier grijze voor de reddingsoperaties boven zee vanuit Koksijde en inzetbaar vanop de fregatten van onze marine (NH90 Nato Frigate Helicopter, NFH) en vier groene voor troepentransport (NH90 Tactical Transport Helicopter, TTH). 

Het probleem zit bij de TTH-helikopters: vliegen is a rato van 10- tot 15.000 euro per uur duurder dan een vlieguur van een F-16. “De NH90 TTH vraagt zeer veel en dus ook dure technische ondersteuning. De kosten wegen niet op tegen de lage output van de helikopter, dus moesten we deze keuze maken. Daarnaast is er ook bijzonder weinig industriële ondersteuning”, zegt generaal-majoor Vansina, de baas van de luchtmacht. “Zo duiken er regelmatig problemen op met het verkrijgen van wisselstukken.” Ook het personeelstekort bij Defensie, onder meer bij luchtvaarttechniekers, weegt door in de beslissing om veel minder met de TTH-helikopters te gaan vliegen. “We gaan van 1.000 vlieguren per jaar naar 600, maar zullen nog een aantal jaar met het toestel vliegen”, zegt Vansina nog. Daarmee wordt het dure onderhoud dat om de 300, 600 en 900 vlieguren moet worden gedaan dus uitgesteld.

Wanneer de heli’s definitief aan de grond blijven, is nog niet duidelijk. In de wandelgangen valt 2024, maar dat kan Vansina niet bevestigen. De vier grijze reddingshelikopters blijven wel volledig in dienst. Zij kwamen ter vervanging van de iconische Sea King, waarvan in 2019 na 43 jaar afscheid werd genomen.

De grijze variant die onder meer de reddingsacties boven zee vanuit Koksijde uitvoert, zou wel blijven vliegen.Beeld BELGA

Te lang in onderhoud

Een voorbeeld van de problemen met de ‘groene’ helikopters is de inzet van twee van de toestellen in Mali, van februari tot juni 2018. Ondanks de 150 gemaakte vlieguren in Mali hadden de piloten nog onvoldoende kunnen oefenen op onder meer het vliegen op instrumenten en het transporteren van een lading onder de heli’s, en riskeerden ze bepaalde brevetten te verliezen. Alsof dat nog niet genoeg was, waren de toestellen door extra inspecties en onderhoud ook na de missie in Mali langere tijd niet bruikbaar. Door de inzet in Mali werden ook een reeks geplande trainingen met de Landcomponent geannuleerd, wat volgens een rapport van het Rekenhof “een rechtstreekse negatieve impact had op de opleiding van de Special Forces Group”. Lees: net door de helikopters te gebruiken, draaide de opleiding en training van de piloten zelf én de opleiding van de special forces in de soep. Die laatsten oefenen met de helikopters onder meer op droppings in onherbergzaam gebied. 

Een NH90 TTH tijdens een oefening in Marche-les-Dames in november 2014.Beeld BELGA

Omdat de NH90-piloten niet genoeg met de helikopters kunnen vliegen, kan de luchtmacht volgens het Rekenhof “de oefeningen van de Land- en Marinecomponent onvoldoende ondersteunen”. Het Rekenhof stelt ook nog dat het hoge ambitieniveau (veel vliegen) in vergelijking vergelijking met de beperkte vloot (maar vier toestellen) maakt dat het uitvallen van één toestel meteen een zeer grote impact heeft.

Van meet af aan problemen

Het is niet de eerste keer dat de NH90-helikopters de wenkbrauwen doen fronsen. Ze werden aanvankelijk met meer dan een jaar vertraging geleverd en de grijze reddingshelikopters hadden ook kinderziektes. Zo moesten drie van de vier geleverde heli’s elk anderhalf jaar lang terug naar de fabrikant om er de juiste radar in te installeren, waardoor ook de reddingsoperaties noodgedwongen op een laag pitje kwamen te staan.

Defensieminister Philippe Goffin (MR) kreeg tekst en uitleg over de maatregelen en heeft aan de luchtmacht gevraagd “alle pistes te onderzoeken om ook in de toekomst de Land- en Medische component te kunnen ondersteunen met de nodige helikopters”.

De grijze variant die onder meer de reddingsacties boven zee vanuit Koksijde uitvoert, zou wel blijven vliegen.Beeld Joost De Bock
Een B-Hunter op de luchtmachtbasis in Koksijde. Ook deze toestellen worden aan de grond gezet, omdat ze niet voldoende inzetbaar en verouderd zijn.Beeld belga
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234