Maandag 28/11/2022

Tango als een gebed met z'n tweeën

Voor de Engelse Sally Potter achter de camera ging staan, studeerde ze dans en choreografie. In The Tango Lesson, haar tweede film na Orlando, combineert ze haar passie voor beide disciplines met de wereld van de tango.

Mijn passie voor de tango begon toen ik voor het eerst naar een concert van Astor Piazzola ging. Het was zoiets als Mozart ontdekken. Voor mij ging een wereld open waarvan ik heel weinig afwist. Ik ontdekte hoe mooi die dans wel was om naar te kijken. Toen heb ik mijn eerste tangoles genomen, in Londen, bij een Argentijn. Twee jaar voor ik aan de film begon, ben ik naar Argentinië gegaan, om de tango van de echte meesters te leren, om er te luisteren, te kijken, te begrijpen - en ook om vrienden te maken: ik wilde geen toerist zijn die zijn camera op de dans richt.

"Voor mij is de tango meer dan wat men er zich doorgaans bij voorstelt. Uiterlijk is de tango heel sensueel, zelfs seksueel. Dat is hij ook, dansen is heel fysiek. Maar hij heeft evengoed iets spiritueels. De tango is een onzichtbare verbinding tussen twee mensen die één worden, die een taal zonder woorden met elkaar spreken. Hij is een metafoor voor pijn, liefde, samenzijn.

"Ik ben atheïstisch opgevoed, maar heb op een abstracte manier kennisgemaakt met twee religies. De christelijke is gebaseerd op het lijden en het begrip van een almachtige god. De filosofie van Martin Buber (joods auteur uit de eerste helft van deze eeuw, MM) gaat meer over de menselijke relatie van jezelf tot de andere, de mogelijkheid van het goddelijke principe. Dat klinkt erg abstract. Maar in de tango vond ik een eigenaardige verbinding tussen de twee: op het ogenblik dat je één wordt met de andere danser gaat het bijna om zoiets als een gebed met zijn tweeën. In het chassidische jodendom bestaat een heel sterke band met de muziek. De stem van de cantor vermengt melancholie met extase. Precies die mengeling is ook de kern van de tango. De Jiddische muziek en de tango waren voor mij erg met elkaar verbonden; het heeft te maken met een soort treurende expressiviteit, en met iets als de viering van de geest.

"In de film heb je die tango met z'n vieren, die bij het publiek blijkbaar heel erg aanslaat, al is het geen echte tango - daarvoor moet je met z'n tweeën zijn. Eigenlijk is dat een reflectie op het werkproces dat ik als vrouw met dat groepje mannen doormaakte. Die tango met z'n vieren was bijna als een spel tussen kinderen, en tegelijk sensueel, omdat ik de enige vrouw was tussen drie mannen. We probeerden een choreografische vorm te vinden om dat uit te drukken.

"De film gaat evengoed over identiteit: je identiteit als danser, als filmmaker, als man, als vrouw, als Argentijn, als Engelse, als jood. Ook het idee van de wandelende jood is aanwezig, die de eeuwige ballingschap kent, het reizen, het zich buitenstaander voelen. Beide hoofdpersonages van de film hebben met elkaar gemeen dat ze zich in verschillende opzichten niet thuis voelen in hun eigen cultuur.

"Ik geloof dat de meesten van ons dromen koesteren over wat ze zouden willen doen, de meeste mensen ervaren innerlijke beperkingen om echt te leven. Een deel van het verhaal gaat over het reiken naar dat soort dromen, maar ook over de aanvaarding van de moeilijkheden, de mislukking en de kwetsbaarheid waarmee je te maken krijgt als je de stap zet naar de verwezenlijking van die droom.

"In klassieke Hollywood-musicals neemt de camera gewoonlijk de dans op uit een vaste positie, recht op de danser gericht, halverwege het lichaam, zodat er geen perspectiefvervorming ontstaat. In deze film krijg je wat anders. Fotografieleider Robby Muller heeft een heel helder oog, het oog van een noorderling op een onderwerp uit het zuiden. We hebben veel gepraat over hoe we de camera op een onnadrukkelijke manier tot danser konden maken. We registreerden de dans eerst in een totaalopname, dan opnieuw met de camera op de gezichten, vervolgens op de voeten, dan met een camera die tussen de dansers heen beweegt, als antwoord op de bewegingen van de dansende lichamen. Zo krijg je een eenheid tussen de beweging van de camera en die van het personage."

Marcel Meeus

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234