Woensdag 05/08/2020

TAMPONSELFIE verdeelt Nederland

De tikmachine van W.F. Hermans, de pijp van Harry Mulisch en nu ook de tampon van Heleen van Royen: het Letterkundig Museum in Den Haag krijgt (lezend) Nederland over zich heen na een expo van de schandaalschrijfster. 'Je ziet d'r poes. Of hoe zeg je dat?'

Bezoekers van de Selfmade-tentoonstelling in het Letterkundig Museum lopen eerst tegen een zuil van billen aan. Blote, ronde, strakke billen. Verpakt in zwart kant of in een broekje met luipaardprint. Schrijlings op een zonnebed. In de lucht, als een hondje dat er om vraagt.

Een flink deel van de tweehonderd beelden die schrijfster Heleen van Royen voor deze expo heeft gemaakt, zijn gewijd aan haar onder- en achterkant. Een retestrakke achterkant en een vakkundig onthaarde onderkant. Ook dat heeft de schrijfster gedocumenteerd: in vogelperspectief toont ze hoe zij haar schaamhaar scheert. Ze wil 'alles' laten zien, zo zegt ze zelf over het project. Ze komt aardig in de buurt.

Heleen krijgt botox. Heleen komt klaar (of doet alsof?). Heleen heeft zaad in haar haar. Heleen heeft zaad op haar been. Heleen steekt haar vinger in haar broek. Heleen vergeet de kohl rond haar ogen te verwijderen voor het douchen. Heleen ziet eruit als een panda.

"Getver!" Dat er veel bloot te zien zou zijn, wist mevrouw Seriese al. Maar dat ze geconfronteerd zou worden met een beeld van de auteur die een bebloede tampon uit haar vagina trekt, dat had deze oma van 74 niet verwacht. "Ik vind het een beetje vies." Daar heb je er nog één, port ze haar 15-jarige kleindochter Charlotte aan. "Je ziet d'r poes. Of hoe zeg je dat."

Aandachtshoer

Grootmoeder en kleindochter zijn naar Den Haag gekomen "uit nieuwsgierigheid. Ik dacht: hoe kun je nu tweehonderd foto's van jezelf nemen? Maar zo kan ik het ook." Ze kennen Heleen van Royen als de schrijfster van liefde en seks. "Ik vind wel dat ze lef heeft. Maakte ze die foto's voor haar scheiding ook al?"

Van Royen heeft haar achternaam geërfd van haar eerste man, Ton. Kort na het verschijnen van haar debuut in 2002 bleek dat Heleen en Ton er een open relatie op nahielden, net zoals het hoofdpersonage in De gelukkige huisvrouw. Sindsdien neemt Van Royen, geruime tijd gescheiden en momenteel gekoppeld aan een twintig jaar jongere man, het publiek in vertrouwen als was het haar boezemvriendin. In boeken en in interviews, in tweets aan haar 79.000 volgers en berichten aan meer dan 30.000 Facebookvrienden, laat de schrijfster steeds meer van zichzelf zien. Met het nemen van selfies begon ze na het aanschouwen van de Venus van Milo. Zo mooi, zei Van Royen in het tv-programma De wereld draait door. "Zij verandert niet. Ik wel."

Zo zei Hans Aarsman het, de belangrijkste fotocriticus van Nederland en schrijver van het voorwoord van het boek bij de tentoonstelling. "Als je 49 bent, is het weer elke keer feest als je bloed hebt. Dat is namelijk uitstel van de overgang."

Anna Zeeman, een ravissante vrouw van zeventig met feloranje lippen en uitbundig gebrusht blond, begrijpt haar. "Ik zie een vrouw die de laatste fase ingaat. Die documenteert wat ze achter zich laat. Eens wordt ook zij oud." Op vijftig begint het pas, zegt ze. "De rimpeltjes komen, de borstjes gaan hangen." Ze grijpt naar de binnenkant van haar bovenarm. "Het worden net kippenvleugeltjes." Dat Van Royen de camera op haar schaamlippen richt kan ze dan weer niet begrijpen. "Die tampon, dat mag best. Maar moet die vagina er echt bij?"

Natuurlijk wist hij dat de komst van Heleen van Royen controverse zou uitlokken, zegt directeur Aad Meinderts. "We hebben het er niet om gedaan. Maar we hebben het er ook niet om gelaten." Sinds de tamponselfie op tv werd getoond, kreeg hij een hoop nare reacties. De Vlaamse schrijfster Ann De Craemer riep Van Royen uit tot aandachtshoer en vroeg min of meer om het ontslag van Meinderts. "Ik word net niet beschuldigd van pooierschap. Van die heftigheid ben ik wel geschrokken."

Zijn museum, waar onder andere de pijp van Harry Mulisch en de tikmachine van W.F. Hermans worden getoond, dient niet "als keurmerk voor literatuur", zegt hij.

"Wij zijn een museum van en over schrijvers. Je hoeft Heleen niet tot De Grote Drie te rekenen. Maar ze is wel een schrijfster die bijna twee miljoen boeken heeft verkocht. En die met deze beelden een eigentijds zelfportret maakt, over thema's waar ze ook over schrijft. Liefde. Seks. Vergankelijkheid. Nu lijkt het wel of de dag des oordeels is aangebroken. Voor mensen die beweren dat wij hier geen aandacht aan mogen besteden heb ik maar één woord: nuffig."

Tot 6 september, Letterkundig Museum Den Haag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234