Maandag 14/06/2021

Tampon van toekomst vertelt of u ziek bent

Een tampon kan ook slim zijn, meent een Amerikaanse start-up. Die heeft een patent ingediend voor een exemplaar dat in de toekomst allerlei aandoeningen - van chlamydia tot endometriose - moet opsporen. Maar niet alle gynaecologen zijn overtuigd van de meerwaarde.

Er is een grote toekomst weggelegd voor de tampon. Dat menen Ridhi Tariyal en Stephen Gire. In die mate dat de twee Amerikanen - zij is ingenieur, hij bioloog - een bedrijfje hebben opgericht. NextGen Jane is de naam, menstrueel bloed de corebusiness.

In een artikel in The New York Times leggen ze uit dat het zonde is dat vrouwen tampons maandelijks in de vuilbak kieperen. Ze bevatten immers heel wat interessante informatie. "Het gaat om meer dan bloed. Ze zijn ook rijk aan cellen afkomstig van de eierstokken en de baarmoeder. Die cellen, eens ze gecombineerd worden met tools gespecialiseerd in genetische informatie, kunnen een nieuwe kijk geven op het vrouwelijk lichaam en het voorkomen van eventuele kankers en fertiliteitsziekten", staat in de krant.

In eerste instantie wilden Tariyal en Gire een tampon ontwikkelen met ingebouwde chips die vrouwen een keer per maand realtime-informatie geeft over hun medische toestand. Eentje die hen meteen vertelt dat of ze al dan niet een seksueel overdraagbare aandoening als chlamydia hebben opgelopen bijvoorbeeld. Maar voor veel vrouwen zou dat nogal een bevreemdend gewaarwording zijn, geven de bedenkers toe. Daarom hebben ze een prototype van een toestel gemaakt dat achteraf de vloeistoffen uit de tampon haalt en analyseert.

Wiebren Tjalma, oncologisch gynaecoloog aan het UZA, ziet er wel graten in. "Gynaecologische onderzoeken worden vaak als gênant ervaren. Ik kan me voorstellen dat dit soort tampons drempelverlagend kunnen werken." In theorie althans. "De praktijk lijkt veraf."

Op dit moment heeft NextGen Jane de handen in mekaar geslagen met Illumina, een Amerikaans bedrijf dat apparaten om genetisch materiaal te lezen maakt. Samen zoeken ze uit of een tampon kan dienen om sneller endometriose te diagnosticeren. Dat is een chronische ziekte waarbij baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoederholte bevindt, waardoor er pijn tijdens het menstrueren of het vrijen kan optreden. In erge gevallen volgt onvruchtbaarheid.

Professor Steven Weyers, diensthoofd van de vrouwenkliniek aan het UZ Gent, is eerder sceptisch over dit soort van diagnostische toepassingen. "Het zou voor heel wat onrust en onnodige kosten zorgen als vrouwen zichzelf hierop massaal beginnen te testen", meent hij. "Er zijn namelijk heel wat vrouwen die endometriose hebben, maar geen enkele last ervaren en probleemloos zwanger raken. Hen wil je niet onnodig behandelen." Ook wat een soa als chlamydia of virus als hpv betreft, heeft hij zijn bedenkingen. "Er zijn vandaag al veel makkelijkere en veelbelovendere oplossingen waarbij gewerkt wordt met urinestalen, wat toch een stuk minder omslachtig is dan menstruatiebloed extraheren uit tampons."

Bloed afnemen zonder naald

Vorig jaar werd in vakblad Gynecologic Oncology door een Amerikaanse onderzoeker nog beschreven hoe tampons baarmoederkankerpredictors zouden kunnen zijn. Dat stelde hij na 66 vrouwen, een deel met en een deel zonder kanker, te hebben bestudeerd. Of beter: hun tampons te hebben bestudeerd. Door middel van een nieuwe technologie, DNA-methylering genaamd, kon hij een duidelijk verschil opmerken. Is dat een pad dat verder bewandeld kan worden?

Professor Weyers is opnieuw voorzichtig: "Het is niet vanzelfsprekend om iedereen zichzelf zo te laten testen. Vooraleer een test als screeningtest aanvaard kan worden, moet je heel wat zaken nagaan: vanaf welke leeftijd de test interessant is bijvoorbeeld, of het een veelvoorkomende ziekte betreft, of de test goedkoop en betrouwbaar is." Daarbij: "Dit is een kanker die meestal in een relatief vroeg stadium gedetecteerd wordt omdat patiënten zelf bloedingsproblemen ervaren."

Toch meent Weyers wel dat tamponinnovatie op termijn bepaalde toepassingen kan kennen. In eerste instantie niet om te diagnosticeren, wel om er op een pijnloze manier, dus zonder naald, bloed mee te bekomen. "Er zijn heel wat mensen voor wie dit een hele nare ervaring is." Volgens hem zou het in de toekomst misschien mogelijk zijn om via het menstrueel bloed bepaalde ziekten, zoals diabetes, te gaan monitoren. Maar: "Voor de diagnose van een aandoening blijft een contact met een arts essentieel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234