Woensdag 14/04/2021

TallinnBaltic chic

Onbekend en misschien onbemind. Vroeger verscholen achter het IJzeren Gordijn en nu een van de meest veelbelovende steden in Europa. Een stad die zichzelf heruitvond en een donker verleden tot een beloftevolle toekomst omtovert: Culturele Hoofdstad van Europa in 2011. Maar de nieuwsgierige toerist moet daar niet op wachten.

Door Debbie Pappyn / foto's david de vleeschauwer

I love Europe. I love Brussels. I love Mini-Europa!" biecht een oudere man op aan de toog van de Valli Baar in Tallinn, een vijftig jaar oud en onveranderd instituut en overblijfsel uit de Sovjettijd. Ondanks zijn leeftijd spreekt hij een aardig woordje Engels en ondanks de glaasjes sterke drank die hij verzet, doorstaat hij zonder verpinken een discussie over de EU, Sarkozy, Rusland en vooral zijn eigen land, Estland.

Zijn geliefde Estland maakt deel uit van de Baltische staten maar is sedert 1 mei 2004 ook lid van de EU. Dat lidmaatschap heeft dit kleine land, gelegen aan de Finse Golf en bezaaid met wouden en moerassen, lange kustlijnen en eilanden, veranderd. Estland is even groot als Nederland maar met amper een tiende van de bevolking heeft het een zee van ruimte en natuur. Terwijl een politieke renaissance voor een niet te stoppen economische groei zorgde, zette Estland zich terug op de wereldkaart. Sinds zijn herwonnen onafhankelijkheid in 1991 van Rusland en zijn EU-status kijkt Estland, en vooral de hoofdstad Tallinn, vooruit. De trotse Esten mogen dan misschien door hun turbulente geschiedenis ietwat argwanend tegenover vreemden staan, Tallinn is een hoofdstad met een open visie die nu dringend ontdekt wil worden.

Onbekend Tallinn. Niet veel Belgen weten waar het precies ligt en hoe ze deze stad moeten inschatten. Tallinn is hoe dan ook een stad die Scandinavischer aanvoelt dan kan worden vermoed. Langbenige, blonde beauty's inbegrepen. Een stad waar technologie en de integratie ervan zelfs verder staat dan bij ons, waar je voor vijfsterrenhotels en Michelinwaardige restaurants een pak minder betaalt dan in andere Europese hoofdsteden en waar de laatste jaren een moderne skyline achter de oude stad opduikt die denkbeeldig de lijn trekt tussen het verleden en de toekomst. En niet onbelangrijk: een stad die in 2011 Culturele Hoofdstad van Europa zal zijn. Tallinn verrast en verbaast de bezoeker, op alle gebied. Nauwe, autovrije straatjes voor verliefde koppels, hippe bars en betaalbare logies voor jongeren, gratis wifi en ontelbare nieuwe hotels over de hele stad voor zakenmensen,... Dit is de perfecte citytripbestemming: van de luchthaven die een speldenknop groot is (maar wel erg functioneel) rijd je in maximum vijftien minuten naar de stad. Kostprijs voor een taxi: acht euro. Eenmaal in de stad kan je bijna alles te voet doen of gebruikmaken van het handige tram- en busnetwerk. Tallinn is overzichtelijk en compact. De kunst is natuurlijk om de verborgen hoekjes, straatjes, bars en restaurantjes te gaan ontdekken en een uitstap te maken, even weg van de oude stad.

De oude, door de Unesco beschermde binnenstad van Tallinn wordt wel eens aanzien als de best bewaarde middeleeuwse stad van Europa. Tallinn was vroeger een rijke handelsstad waar de handelaren de benedenstad inpalmden en de noblesse zich in de hoger gelegen delen van de stad vestigde. Een avondlijke wandeling brengt je bijvoorbeeld naar het uitkijkpunt van Toompea Hill waar je onmiddellijk grip krijgt op de gehele stad: beneden het historische centrum met ontelbare kerken en een wirwar aan steegjes, daarachter het nieuwe Tallinn waar elke wolkenkrabber ooit probeerde de hoogste van de stad te zijn. In de verte de Finse Golf met de fonkelende haven waar cruiseschepen en ferry's die uit Finland komen, constant aanmeren en vertrekken. Gids Uve vertelt dat Tallinn altijd al iets met hoge gebouwen heeft gehad: "Zie je die kerk daar, de Oleviste-kerk? Dit was ooit het hoogste gebouw in de wereld. De KGB was hier erg blij mee en installeerde er een antenne met een detectiesysteem op om verboden radiosignalen op te vangen. Maar natuurlijk kon God dit niet toelaten, dus liet hij een bliksem inslaan op de kerk die het systeem compleet verwoestte." Hoewel de bevolking van Estland uit ongeveer vijfentwintig procent Russen bestaat, blijft de relatie tussen de twee ietwat gespannen. "We zijn blij met de EU die achter ons staat", zegt gids Uve Poom. "Zeker voor de oudere bevolking is onze grote buurman eerder een boeman. Maar de toekomst ziet er eindelijk goed uit en we proberen niet achterom te kijken."

En achteruitkijken doet de jongere generatie absoluut niet. Toen Estland een tiental jaar geleden te maken kreeg met een braindrain, een leegloop van hoogopgeleiden naar het buitenland, komen nu meer en meer van deze Esten terug. De lonen ligger hoger, er is meer werk en de Esten willen thuis zijn, bij hun familie. Een nieuwe generatie ondernemers manifesteert zich. Skype bijvoorbeeld. Samen met een groep softwareontwikkelaars uit Estland is een 30-jarige Est het brein achter dit wereldberoemde gratis internetbelprogramma.

Estland is een voorloper op het gebied van e-government en e-banking. Meer dan 30.000 mensen stemden tijdens de parlementsverkiezingen vorig jaar in maart online. Overal is er gratis wifi (Esten vinden het moeten betalen voor internet een inbreuk op hun rechten). Twee schoolbussen die naar en van Tallinn rijden, zijn sinds enkele maanden voorzien van draadloos internet. Tallinn experimenteert al een jaar met wifi in het openbaar vervoer. En voor de toerist niet onbelangrijk: zelfs een krant, een koffie tot zelfs een taxirit kunnen elektronisch (lees Maestro) en met kredietkaarten worden betaald. "Finland heeft Nokia maar wij hebben Skype!" klinkt het. "Jammer dat de wereld dit niet altijd weet."

Een weekendje Tallinn kan, maar is in feite te kort om alle pareltjes van deze stad te ontdekken. Zeker op culinair vlak. Estland is Scandinavië voor halve prijs. Vooral in Tallinn kan je je tegoed doen aan pure en goed verteerbare gerechten met lekkere wijnen of lokale bieren en betaal je niet veel meer of zelfs minder dan bij ons. In Tallinn zelf kies je voor de traditionele keukens van Rusland, Georgië, de Kaukasische landen en Estland zelf of voor de nieuwe, meer internationale restaurants die soms lijken weggeplukt uit steden zoals Berlijn of New York. Het gros van de toeristen (soms busladingen vol) wordt meestal wel verleid of ertoe aangezet om een van de populaire, historische restaurants uit te proberen. Restaurants zoals Olde Hansa of Peppersack pretenderen om recepten uit de middeleeuwen te gebruiken en die te serveren in een origineel, historisch decor met gepaste klederdracht en dito muziek. Wie genoeg van het honingbier drinkt dat ze hier massaal en in grote kruiken serveren zal er snel de humor van inzien. Wie naar hier komt om fijne en smaakvolle gerechten uit te proberen zal eerder ontgoocheld naar huis vertrekken.

Beter probeer je een restaurant zoals Must Lammas (Het zwarte schaap) waar je de echte Kaukasische keuken geserveerd krijgt. Proef bijvoorbeeld de meze met vers brood en een glas wijn uit Georgië. De Russische toer kan je opgaan in restaurant Troika. Ambiance verzekerd. Wil je de echte, originele keuken van Estland proberen, trek dan liever naar Vanaema Juures (Grootmoeders keuken), een plezierig ingericht kelderrestaurant in de oude stad. Grote, stevige schotels met gerechten die een mix zijn van specialiteiten uit Rusland en Duitsland. Voor de grote honger dus en de gezonde magen.

Eigenaar van Grootmoeders keuken is horecagoeroe en theaterman Peeter Jalakas. In 1992 richtte hij zonder hulp van iets of iemand het Von Krahl Theater op, een cultureel platform en toneel voor lokaal talent. "Er waren geen centen dus moest ik iets anders doen om onze producties te financieren. Vandaar dit restaurant en het Von Krahl café onder het theater." Von Krahl is een gevestigde waarde in Tallinn. Hier treden regelmatig bekende namen op uit de internationale dj-wereld, passeren internationale producties en het Von Krahl Theater treedt zelf ook buiten Estland op. Naast Von Krahl is een ander project van Peeter het restaurant Aed met een biologische, ecologische en eerlijke keuken. Alle ingrediënten worden aangekocht bij leveranciers of boeren die Peeter zelf kent en waar hij vertrouwen in heeft. Voor vijftien euro heb je hier lekker gegeten en gedronken.

Iets verder van Aed is Pikk Street, een rustige, lange straat met veel souvenirwinkeltjes. Een verborgen adresje is Noku Klubi, ook een project van 'Peeter Von Krahl'. Jaren geleden richtte hij deze ontmoetingsplek voor cultureel gelijkgezinden op. Enkel diegenen die iets te maken hadden met de kunstenaarsscene in Tallinn kregen een lidkaart (een elektronische versie, want we zijn nu eenmaal in Estland). Het begon allemaal met driehonderd leden die boven een ouderwetse winkel nu en dan samenkwamen, iets dronken en iets aten tot het uitgroeide tot een ware hype. Nu hebben vrienden van vrienden ook een kaart en is het aantal leden gegroeid tot meer dan drieduizend. Toch geraak je in de Noku Klubi nog altijd niet zomaar binnen. Eerst moet je de onopvallende blauwe deur zoeken, dan moet je wachten tot iemand buiten- of binnenkomt en dan pas kan je de trappen op en boven gaan ontdekken hoe hip en bohemien Tallinn wel is.

Kies je voor een van de duurdere restaurants in de stad zoals Egoist, Gloria of Stenhus dan word je zeker verrast door de prijs-kwaliteit van de menu's. Toprestaurants Egoïst en Gloria en de wijnbar van Gloria zijn eigendom van chef-kok Dimitri Demjanov. Hij serveert in beide restaurants een uitstekende keuken die, mocht mijnheer Michelin of Millault hier passeren, zeker zijn sterren zou verdienen. Het interieur is klassiek en traditioneel: zware, rode draperieën in velours, antieke meubelen en bijpassende versiering. Trek je naar restaurant Egoïst vraag dan naar de kreeftencarpaccio van chef-kok Vladislav die na internationale omzwervingen er toch voor koos om terug hier in Tallinn achter het fornuis te gaan staan.

Het nieuwe hart van Tallinn moet tegen 2011, wanneer Tallinn Culturele Hoofdstad van Europa is, het Rotterman-district worden. Dit gebied bevindt zich tussen de oude stad, het Viru-plein en de haven en was in de 19de eeuw een welvarend, industrieel gebied. Sinds 2001 zijn de gebouwen met hoog loftpotentieel beschermd en wordt Rotterman omgetoverd tot het nieuwe Soho van Tallinn. Er wordt hard en snel gewerkt aan nieuwe kantoorgebouwen, woonwijken, een shoppingcenter en veel openbare ruimte. Volgens de projectontwikkelaar zijn de meeste ruimtes al toegewezen aan design- en reclamebureaus, galeries, studio's en redacties van kranten en magazines. Het moet een bruisende en creatieve plek worden die Tallinn een stijlvol en creatief imago zal geven. Tallinn kiest voor slimme, tijdloze en vooral strakke architectuur en laat zich inspireren door zijn buurlanden in Scandinavië. Een mooi voorbeeld is het Kumu Museum in Tallinn. Voor de bouw van het museum had Estland niet echt een plek om zijn eigen kunstwerken allemaal samen tentoon te stellen. Daar kwam verandering in toen in 2006 het Kumu zijn deuren opende. De architectuur van het museum is alweer een voorbeeld van hoe Tallinn zich manifesteert: een grootschalige architectuurwedstrijd werd uitgeschreven en de internationale kandidaten werden beoordeeld zonder dat de jury wist uit welk land ze kwamen. De jonge, Finse architect Pekka Vapaavuori won de competitie en ontwierp een uniek museum in glas en beton dat zich aan de rotsen van leem lijkt te onttrekken. Binnenin vind je een permanente collectie van kunst uit Estland naast tijdelijke, internationale exposities. Wie een uitstapje doet naar de zee en de Baai van Tallinn zal opmerken dat ook voor woningen er dikwijls wordt gekozen voor tijdloze en vernieuwende architectuur. Zeker langs de weg naar de luchthaven Pirita zie je dat Estland niet zo achtergesteld of arm is zoals velen misschien denken. Vanaf de steigers in de zee heb je een prachtig uitzicht op de Baai van Tallinn en de stad. Het uitzicht wordt ook wel eens 'Tallinna Kilud' genoemd of 'the fishcan view' omdat dit uitzicht op de populaire blikjes met ingelegde, gemarineerde vis staat. Wie in de zomermaanden naar Tallinn reist mag daarom zeker niet zijn badpak vergeten. De Esten gaan graag en veel naar het strand. Zelfs in de wintermaanden zijn surfers aan het Pirita-strand in dubbel geïsoleerde pakken de golven aan het bedwingen. Als de baai niet dichtgevroren is natuurlijk, want in Tallinn kan het tijdens de winter erg koud worden. Min vijfentwintig is geen uitzondering alhoewel ze hier net zoals op veel andere plaatsen in de wereld meer en meer te maken krijgen met zachtere winters. In de zomer variëren de temperaturen tussen de twintig en vijfentwintig graden maar volgens veel inwoners zijn de lente en de herfst de beste maanden om Tallinn te bezoeken.

Tallinn is eerder een genieters- dan een shoppingbestemming. Wel een goed adres waar je een mooie collectie aan design en ontwerpen uit Estland vindt, is Nu Nordik. Zaakvoerder Anu is van Estland en getrouwd met een Brit. Ze runnen samen met hun vijf andere partners en designers dit winkeltje waar je alles kan kopen dat het label 'Estland' draagt en ontworpen is door onafhankelijke designers: van kleding tot design, boeken, meubels en accessoires. Nooit gedacht dat Estland zo hip en fris kon zijn. Nu Nordik lijkt wel uit een trendy winkelstraat in Londen te komen en blijkbaar weet het hippe Tallinnse publiek dit ook wel te smaken want de winkel bestaat al vijf jaar. Erg lang dus voor een stad die pas zijn eerste stapjes in de trendy wereld aan het zetten is. Maar Nu Nordik is niet het enige adresje dat aantoont dat Tallinn meer is dan zijn historische binnenstad. In het Rotterman-district is er bijvoorbeeld café en restaurant Spirit. Overdag kom je hier om licht en goed te lunchen (probeer de heerlijke soep) of van de grote kannen thee te drinken met een stuk versgebakken taart (met lokale besjes natuurlijk). Eigenaar Martti Siimann blies met zijn originele initiatieven nieuw leven in de buurt. Naast het Spirit café vind je het stijlvolle restaurant 'Ö' (spreek uit 'eu') dat door veel insiders wordt aanzien als een van de betere fijnproeversrestaurants van de stad. Boven is er dan weer BonBon, een nachtclub waar al het mooie volk van Tallinn in het weekend samenkomt.

Niet te missen is een bezoek aan de fantastische rooftopbar van Vertigo, in het moderne gedeelte van de stad. Vertigo bevindt zich op de negende verdieping van een glazen shoppingcentrum en is een mix van een finediningrestaurant met vergelijkbare prijzen als bij ons, en een goedkope brasserie. Daarnaast is er nog een uniek dakterras waar, zodra de eerste zonnestralen doorbreken, de Tallinners samenkomen om iets te drinken of te eten. Is het te koud dan liggen er dekentjes en staan er gasbranders om nog wat extra warmte te geven. Wil je nog een beter uitzicht, trek dan naar de rooftopbar van het Radisson SAS Hotel dat vlak naast Vertigo ligt. Lounge 24, de naam zegt het zelf, bevindt zich op de bovenste verdieping van het hotel en heeft zelfs een buitenterras. Vanaf hier heb je een weids zicht op Tallinn en omstreken. Vooral het zicht op de baai en haven is spectaculair.

Tallinn heeft een lange lijst van betaalbare en kwaliteitsvolle logeeradressen. Wie iets meer budget heeft moet ongetwijfeld voor het stijlvolle Schlössle Hotel kiezen, pal in een rustige straat van de oude stad. Het hotel bestaat uit twee gebouwen die respectievelijk dateren uit de 13de en 14de eeuw. Dikke muren, een open haard in de winter, een mooi binnenplein in de zomer en drieëntwintig comfortabele en zeer gezellige kamers en suites. Pas geopend en in een compleet andere stijl is het nieuwe Swissôtel dat op een boogscheut van de oude stad ligt. Stijlvol, iets zakelijker en perfect voor wie van modern gemak houdt. Onze favoriet is het vrij anonieme Savoy Hotel dat pal in het midden van de oude stad ligt. Het gebouw ziet er vanbuiten grijs en saai uit maar binnenin zijn de kamers erg comfortabel, hedendaags en gezellig ingericht. Vraag naar een hoeksuite die baadt in het licht en met plezierig bad op pootjes. Verwacht in Tallinn geen al te uitgebreid ontbijt in de hotels. Maar dit is zowat het enige minpunt van Tallinn dat we kunnen opnoemen.

Tallinn is een stad die gerust als succesvol voorbeeld kan dienen voor andere Europese steden. Het is een showcase van een hoofdstad die niet blijft stilstaan bij zijn donker verleden, noch (profi)teert op zijn beschermende Unesco-status. De charme van Tallinn is dat de stad, hoe middeleeuws en pittoresk ze er soms ook uitziet, vooruitkijkt richting Europa en de wereld. The sky is the limit en wie weet wordt hier ooit opnieuw de hoogste toren van de wereld gebouwd. n

Favoriete plaatsen van de kenner

Op dit moment worden in Tallinn de laatste opnames gedraaid van 'DETSEMBRI KUUMUS' (December heat), een historische film over de staatsgreep van de communistische partij in 1924 en de onafhankelijkheid van Estland. Dit wordt de duurste film in de geschiedenis van Estland: 1,5 miljoen euro. We vroegen producer en bekend figuur Artur Talvik wat zijn favoriete plaatsen in de stad zijn.

* Om iets te eten: Aed: gezonde en eerlijke keuken, perfect als snelle lunch tussen het filmen en het slapen door.

* Na het eten: een digestief gaan drinken in Clazz, een jazzclub en bar in het centrum van de oude stad.

* Om uit te gaan: Von Krahl: toffe sfeer, alternatief publiek en dikwijls goeie muziek op het podium.

* Om iets te drinken: Valli Baar: een overblijfsel uit de Sovjetperiode. Alles bleef onveranderd, tot de formica-bar, de vreemde vogels die er aan de toog hangen en de bediening die wel erg 'Sovjet' kan zijn. Probeer de Milli Mallikas of de wodka met opgelegde pepers van het huis.

* Zeker doen: naar een van de vele eilanden van Estland trekken en genieten van de natuur. Het eiland Muhu is een mooie uitstap. Of logeren in het prachtige landhuis Pädaste Manor.

Praktisch

Ernaartoe

* Estonian Air vliegt vijf keer per week, rechtstreeks vanaf Brussel naar Tallinn in 2,5 uur. Een ticket kan vanaf 250 euro, taksen inbegrepen. info www.estonian-air.ee

* Deze citytrip werd georganiseerd door D&D Reizen te Gent. info www.ddreizen.com, 09/269.90.60, info@ddreizen.be

* Vanaf de luchthaven is een taxi nemen de beste oplossing. Betaal niet meer dan 10 euro als je naar de oude stad moet, afhankelijk van het verkeer natuurlijk.

TOERISTISCHE INFO

* In Estland betaal je nog steeds met kronen: 1 euro is ongeveer 15,5 EEK.

* Op zoek naar een goede Engelstalige gids: Uve Poom. info 00372-505/98.08, uvepoom@footbag.ee

* De toeristische dienst van Tallinn is goed georganiseerd en ligt in het centrum van de oude stad. Met de Tallinn Card kan je voor bepaalde tijd gratis met het openbaar vervoer rijden, krijg je gratis toegang tot musea en korting in restaurants en attracties. info Tallinn Toerisme, Vabaduse väljak 7, 00372-640/44.11, www.tourism.tallinn.ee

* Een hippe gids voor Tallinn: A hedonist's guide to Tallinn kost ongeveer 11 euro. info www.hg2.com

Overnachten

* Hotel Schlössle: Pühavaimu 13-15. Een dubbele kamer kan vanaf 245 euro. Check de website voor interessante pakketten en promoties voor maart en april. info 00372-699/77.00, www.schlossle-hotels.com

* Swissôtel: Tornimäe Street 3. Een dubbele kamer vanaf 165 euro, zonder ontbijt. info 00372-624/00.00, www.swissotel.com/tallinn

* Savoy Boutique Hotel: Suur-Karja 17/19. Dubbele kamer met ontbijt vanaf 109 euro. Check de website voor promoties. info 00372-680/66.88, www.savoyhotel.ee

Eten & drinken

* Restaurant Must Lammas: Sauna 2. info 00372-644/20.31, www.mustlammas.ee

* Vanaema Juures (Grootmoeders keuken) & Von Krahl: Rataskaevu 10.

info 00372-626/90.90, www.vonkrahl.ee

* Restaurant Aed: Rataskaevu 8. info 00372- 626/90.88, aed@vonkrahl.ee

* Noku Klubi: Pikk 5.

* Restaurant Egoist: Vene 33. info 00372-646/40.52, www.egoist.ee

* Restaurant Stenhus: Pühavaimu 13-15. info 00372- 699/77.00, www.stenhus.ee

* Café Spirit, restaurant Ö en BonBon club: Mere 6 E. info 00372-661/61.50

* Vertigo: Rävala 4. info 00372-666/34.56, www.vertigo.ee

* Valli Baar: in Müürivahe, schuin tegenover de Sõprus-bioscoop.

Doen

* Kumu Art Museum: Weizenbergi 34, Valge 1. info www.ekm.ee

* Nu Nordik: Vabaduse väljak 8. info 00372-644/93.92, www.nunordik.ee

* Ontsnappen aan de stad op Muhu Island. info www.padaste.ee

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234