Zondag 04/12/2022

Talleyrand

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en de schrijver van Een unie van het eigen. Zijn column verschijnt wekelijks.

'Verraad is een begrip voor historici, niet voor politici.' De eerste schepen dacht aan die woorden van Talleyrand terwijl de deur van de herenwoning aan het marktplein achter zich dichtging. Het was gebeurd. Hij had zijn ambitie om de sjerp van de burgervader over te nemen kenbaar gemaakt.

Zijn tijd was gekomen, vond hij. Hij kon niet eeuwig de jeune premier, de jeugdige belofte, de poulain blijven. Hij was een trouwe dienaar geweest. Nu brak het moment aan om zelf op het voorplan te treden of weg te schemeren in het politieke niets.

De confrontatie had hij zo lang mogelijk uitgesteld. Hij bleef weg van vergaderingen, kwam te laat op het schepencollege en verliet de raadzaal onmiddellijk na de laatste stemming van de gemeenteraad. Maar hij kon niet blijven talmen.

Dus belde hij op een avond bij de burgemeester aan. Hij werd ontvangen met een minzaamheid die net niet neerbuigend genoeg was om als een belediging opgevat te worden. De burgemeester wist na het incident op Sint-Antonius wat ging komen. Ze gingen naar zijn bureau en zetten zich in de fauteuils neer.

Daar sprak de eerste schepen het hoge woord uit: hij wilde de lijst trekken. De burgemeester werd niet boos, noch verhief hij zijn stem. Hij onderging het zoals hij de tirades van de oppositie tijdens de gemeenteraad onderging: glimlachend en onthecht.

De mensen in het dorp dachten dat achter die vriendelijke façade een beminnelijke ziel school - steeds gemoedelijk, hoe zwaar ook de tegenslagen des leven. De eerste schepen wist dat ze zich vergisten. Er zat niets achter die grijns. Enkel de leegte. En de macht.

De eerste schepen motiveerde zijn claim op de kopplaats. Maar na jaren in de schaduw van de burgemeester te hebben gestaan, was er nog maar weinig verschil tussen beiden. Behalve de leeftijd. En met het spelen van die kaart, besefte hij dat hij een stommiteit had begaan.

Want wat is leeftijd in de politiek? Een getal. De Gaulle stichtte op zijn 68ste de Vijfde Republiek. Churchill was 77 toen hij terugkeerde uit de politieke woestijn om nog eens premier te worden. En Talleyrand was 76 toen hij de Belgische onafhankelijkheid onderhandelde.

Met krullende mondhoeken zakte de burgemeester weg in zijn zetel en legde zijn handen op de toogzweer die achterbleef na decennia van traktaties op schuttersfeesten, voetbalwedstrijden en kermiskoersen. "Je wil alles veel te vroeg. Dat is de begerigheid van de jeugd."

En de eerste schepen herinnerde zich Talleyrand, de oude vos, die ongenaakbaar boven iedereen uittroonde. Hij had hen in zijn lange carrière allemaal overleefd omdat hij zich bewust was van de cyclus van het politieke leven, die elke werkelijk grootse politicus doorloopt. Als jong politicus heb je nog alles te leren en moet je mentoren zoeken. Dan groeit het inzicht in je eigen kunnen én in de tekortkomingen van hen die je eens als voorbeeld zag. En bij het bereiken van het zenit ben je zelf dat voorbeeld en kan je je gebreken moeilijk verbergen.

Talleyrand verwerkte daarom steeds een element van feilbaarheid in zijn optreden, al was het maar door zijn verminkte been en kreupele wandel te accentueren. Het is die menselijke zwakte waarin de kiezer zich kan herkennen, die tegenstanders misleidt en meedogenloosheid verhult.

Bij het afscheid aan de voordeur zei de burgemeester dat ze het er over zouden hebben. Voorlopig ging de burgemeester niet bewegen. Maar ooit moest hij. De openingszet was gedaan. Het verraad was gepleegd.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234