Dinsdag 23/07/2019

Afghanistan

Taliban palmen Kunduz in

Afghaanse veiligheidsdiensten rijden per jeep door de straten van Kunduz. Taliban-strijders belaagden de stad vanaf drie kanten. Beeld Reuters

De taliban hebben in een halve dag de Noord-Afghaanse stad Kunduz veroverd op het Afghaanse leger. Het is voor het eerst sinds het verjagen van het talibanbewind in 2001 dat de fundamentalistische beweging een stad in handen krijgt.

De val van Kunduz is een enorme tegenslag voor de Afghaanse regering, een jaar na het aantreden van Ashraf Ghani als president en nog geen jaar na het einde van de NAVO-missie in Afghanistan. Een rompeenheid van tienduizend Amerikaanse militairen bleef achter, in de veronderstelling dat het Afghaanse leger voortaan zijn eigen boontjes kon doppen. Daarvan blijkt nu geen sprake te zijn.

's Ochtends werd de aanval op de 300.000 inwoners tellende provinciehoofdstad vanaf drie kanten ingezet. In de loop van de dag vielen steeds meer regeringsgebouwen en andere belangrijke locaties in handen van de opstandelingen. Zo ook de gevangenis, waaruit honderden gedetineerden werden vrijgelaten, onder wie veel opstandelingen.

Witte vlag gehesen

Militaire woordvoerders meldden in de loop van de dag telkens dat de aanvallers spoedig verjaagd zouden worden en dat troepen elders uit het land onderweg waren, maar al twaalf uur na het begin van het offensief hadden de talibanstrijders het centrale plein van Kunduz bereikt. Daar werd de witte vlag van de beweging gehesen. Portretten van Ashraf Ghani en andere leiders werden neergehaald.

Veel regeringsbeambten trokken naar het vliegveld in een poging de stad te ontvluchten. Via de sociale media hadden de taliban laten weten dat leraren, artsen en andere ambtenaren zich geen zorgen hoefden te maken. Artsen Zonder Grenzen liet weten zeker honderd gewonden in behandeling te hebben.

Ook steun uit buitenland

Kunduz, de hoofdstad van de gelijknamige provincie, werd sinds maanden belegerd door de taliban. In het voorjaar sloeg het leger al eens een grote aanval af, het begin van het gebruikelijke voorjaarsoffensief van de taliban.

Volgens generaal Murad Ali Murad, vicechefstaf van het Afghaanse leger, hadden de taliban voor de aanval maandag versterkingen aangevoerd uit het hele noorden van het land. Ook kregen ze steun van buitenlandse strijders, onder wie leden van de Islamitische Beweging van Oezbekistan (IMU) en opstandelingen die eerder waren verjaagd uit het Pakistaanse grensgebied.

Twee maanden geleden noemden de ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken de toestand op diverse plekken in Afghanistan "zorgelijk", maar er was ook sprake van "positieve ontwikkelingen, waar de Afghaanse veiligheidstroepen laten zien wat ze kunnen en resultaten boeken tegen de taliban".

Reden van het succes: "Afghanen zijn lokale politie spuugzat"

Het succes van de taliban is gestoeld op het falen van de Afghaanse overheid. Een belangrijke factor is de Afghaanse Lokale Politie (ALP), een door de VS opgerichte eenheid die meer problemen creëert dan oplost.

In delen van Kunduz genieten de taliban steun van de bevolking doordat ALP-agenten zich misdragen, zegt Obaid Ali van het Afghanistan Analysts Network (AAN) in Kaboel. "Ze zijn corrupt. Ze persen burgers af. Mensen worden mishandeld en willekeurig gearresteerd. Dat gaat nu al vijf jaar zo. Burgers willen van de ALP af."

De AAN-onderzoeker hoort vaak van mensen dat ze de ALP spuugzat zijn en de voorkeur geven aan de taliban. "Waarom? De taliban heffen toch ook belasting?", werpt hij dan tegen. Het antwoord: "Ja, maar niet met zoveel willekeur. De taliban hebben tenminste een soort gedragscode. Je hoeft ze niet om te kopen."

Bij de taliban, zegt Ali, kunnen burgers terecht met hun klachten. "Bij de gewone rechtbank wordt niet naar hen geluisterd. De mensen zeggen: genoeg is genoeg."

De ALP werd in 2010 opgericht op aandringen van de VS, tegen de zin van president Hamid Karzai. De VS vonden dat er, naast het leger en de nationale politie (ANP), een extra politiekorps nodig was om de taliban uit de dorpen te weren. De Amerikanen betalen de ALP en verzorgden lang de training (van drie weken).

Het 29.000 manschappen tellende lokale korps heeft altijd kritiek uitgelokt. In een recent rapport omschrijft de International Crisis Group (ICG) de ALP als "goedkoop maar gevaarlijk".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden