Maandag 25/05/2020

‘Take comfort in your Facebookfriends’

Ik heb veel meer jaren dan mij lief is gesleten op de banken van een superkatholieke middelbare school. Een van de paters zwaaide graag met deze leuze, een waarvan hij beweerde dat ze letterlijk ingekaderd boven zijn bed hing in de abdij: “Het is het voorrecht van hen die lijden, een goed mens te zijn.”

En een goed mens, dat was vooral iemand die niet te veel tralala verkocht als hem iets was overkomen. Zelfs al heb je het gevoel dat je binnenkant één langgerekte bloederige schreeuw is, dan nog moet je mak glimlachen en “Goh, het gaat” antwoorden als iemand je vraagt “Hoe is ’t?”

Emoties delen

Sociale mediaplatformen als Facebook en Twitter hangen aan elkaar van vluchtig, fatisch taalgebruik: smileys vervangen emoties, een ‘poke’ op Facebook lijkt in niets op een echte por in je zij, en een duimpje is snel gegeven. Het is maar virtueel, het is te gemakkelijk, niet echt. Maar net zoals sociale media onze manier van communiceren veranderen, veranderen ze ook de manier waarop we onze grote en kleine emoties delen: de eerste echo van een langverwachte baby, een verjaardag, een slepende ziekte, het plots wegvallen van iemand die je graag ziet.

De grens tussen de virtuele en de echte wereld is vervaagd. Intieme momenten worden, gewild of ongewild, een pak minder intiem. Vooral bedrijven worstelen al eens met deze nieuwe, transparantere vorm van communiceren. Bij gewone mensen hangt enorm veel af van het karakter. Het kan therapeutische waarde hebben om de foto's van de begrafenis, of een iPhonefilmpje van de stille wake online te zetten. En voor die paar die nog zoeken naar de juiste woorden: ze helpen echt, hoe onhandig ze ook verwoord worden.

Een jaar of drie geleden, tijdens een koude januarinacht, waaide mijn vader van zijn fiets en verdronk hij in een diepe vijver langs de weg. Een stom ongeluk, maar zulke ongelukken zijn altijd stom. Eén factor die anders was, de wind uit de andere richting, het water minder koud, een chauffeur die hem had zien vallen... En we hadden niet drie dagen later verdwaasd in een cataloog met doodskisten zitten bladeren. Pijn, angst en verwarring wisselden elkaar af. En zelfs onredelijke jaloezie op mensen bij wie hun geliefde na een ziekte was gestorven. Want zij hadden tenminste nog afscheid kunnen nemen, en wij niet.

Niet alleen

Mijn Facebookpagina stond vol met woorden van troost, vaak onhandig, maar altijd goed bedoeld. Het lijkt zo màkkelijk, vanop afstand, om “sterkte” te posten op iemands Facebookwall, of iets te tweeten, of een commentaar te geven op die of die blogpost over het onderwerp. Of het echt effect heeft op de rouwende familie en vrienden weet je op dat moment niet. Maar daar, op zo’n Facebookwall of in een Twitterstroom gebeurt iets veel waardevollers: iedereen die de overledene heeft gekend, vindt elkaar daar terug en vindt steun in de wetenschap dat ze niet alleen zijn met hun verdriet. Op Twitter is over anderhalve dag al vergeten wat je hebt gezegd, maar op Facebook blijven veel walls nog enige tijd de functie vervullen van rouwregister. De wereld wordt ineens veel kleiner (en het verdriet misschien ook) als je foto’s, anekdotes, herinneringen publiek verzamelt en bundelt. De kracht die daarvan uitgaat is veel groter dan gelijk welke tekst voorgelezen tijdens de begrafenis, of gelijk welke mooie portretfoto op het doodsprentje. Dit gaat verder en dieper. Juist omdat het online gebeurt bereikt het meer mensen, en dat voor een langere tijd. Everybody hurts.

Vandaag is het godzijdank geen pastoor, leerkracht of burgemeester die rouwenden bij elkaar brengt, maar een leiderloze, door een stom ongeval toevallig gevormde groep van goede mensen die liever niet in stilte lijden en zolang als nodig is op elkaar leunen om de last te verlichten. Er worden herinneringen en foto’s bovengehaald, er wordt nog eens gelachen met de stomme stoten, maar vooral: er wordt niet vergeten.

Want dàn pas ben je echt dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234