Dinsdag 02/03/2021

Taj Mahal voorlopig gered

Er komt geen pretpark met winkelcentrum naast de Taj Mahal. Hoewel zoiets voor de hand lijkt te liggen, werd een van 's werelds beroemdste liefdesmonumenten maar op het nippertje van dat lot gered. De deelstaatregering van Uttar Pradesh had de toestemming voor de bouw van een pretpark naast het 17de- eeuwse mausoleum al gegeven. De federale overheid in Delhi en Unesco grepen op tijd in. Maar er zijn nog gevaren die het marmeren bouwwerk bedreigen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

In november vorig jaar gaf deelstaatpremier Mayawati de toestemming om met het Taj Heritage Corridor Project te beginnen. Dat plan kwam erop neer dat de twee door Unesco beschermde monumenten, de Taj en het Agra Fort, - allebei gebouwd door Shah Jahan - samen met vier andere nationaal beschermde monumenten zouden worden verbonden. Tegelijk zou er op een stuk rivieroever dat gedeeltelijk op de Yamuna zou worden gewonnen een amusementspark, winkelcomplex en een stel restaurants komen.

Daarvoor was niet om toestemming gevraagd bij het federale cultuurministerie en evenmin was de Archeological Society of India (ASI), die zich over het nationale erfgoed buigt, geconsulteerd.

Deelstaatpremier Mayawati liet na een openbare aanbesteding uit te schrijven en uiteindelijk streek de firma Isvakoo India al 130 miljoen roepies op voor een gedetailleerd rapport en de aanvang van de ophoging van de rivieroever alsook de bouw van een anderhalve meter hoge en anderhalve kilometer lange muur.

Op 16 juni schreef federaal cultuurminister Jagmohan een brief aan Mayawati, waarin hij zich gechoqueerd verklaarde over het feit dat er werken waren begonnen op een beschermde site. Toen er geen antwoord kwam, haastte Jagmohan zich ter plaatse en richtte een nieuw schrijven aan Mayawati, waarin gesteld werd dat de werken meteen moesten worden gestaakt.

De deelstaatpremier had het plots begrepen en zei op een persconferentie het helemaal met de cultuurminister eens te zijn. Het waren haar ondergeschikten die het iniatief hadden genomen, zei ze, zonder haar in te lichten.

Ondertussen ging ook Unesco, gealarmeerd door mediaberichten, zich met de zaak bemoeien. Waarom had de Indiase overheid haar niet geïnformeerd? Indien er op de site gebouwd werd, zou de Taj van de werelderfgoedlijst worden geschrapt. Cultuurminister Jagmohan garandeerde dat zulks niet zou gebeuren, maar Unesco voert momenteel een eigen onderzoek ter plaatse.

De Taj Mahal is een van de vierentwintig Indiase monumenten die op de Unesco-lijst van werelderfgoed prijken. Het bouwwerk in wit marmer behoort tot de meest bezochte en vaakst gefotografeerde ter wereld en er zit een fijn verhaal aan vast.

Het was de moslim-Moghulheerser Shah Jahan (1593-1666) die de Taj Mahal liet optrekken ter nagedachtenis aan zijn geliefde tweede vrouw, Mumtaz. Terwijl zijn eerste huwelijk kinderloos bleef, schonk Mumtaz hem in achttien jaar niet minder dan veertien kinderen. In het kraambed van de laatste telg, stierf Jahans echtgenote. De vorst was toen 37, het jaar 1630.

Luttele maanden na haar dood werd begonnen met de bouw van de Taj Mahal, een mausoleum in witte marmer dat 20.000 arbeiders en 1.000 olifanten tweeëntwintig jaar lang aan het werk zou houden en dat handenvol geld zou kosten.

Het oorspronkelijke plan - al spreken sommige hindoebronnen dat tegen - bestond in de bouw van een tweede mausoleum, een zwarte kopie van het eerste, aan de overkant van de Yamuna-rivier, waarin Shah Jahan zelf zou worden begraven. Beide laatste rustplaatsen zouden vervolgens met een brug worden verbonden.

Zover is het evenwel nooit gekomen: Shah Jahans zoon Aurangzeb, die de geschiedenis zou ingaan als een wreed man die hindoes vervolgde en hun bouwwerken op grote schaal vernietigde, liet zijn vader in zijn eigen fort opsluiten. Hij zou er de laatste acht jaar van zijn leven slijten, een droeve periode waarin de blik op de Taj Mahal vanuit het raam zijn enige troost was.

Drieëneenhalve eeuw later is de Taj Mahal niet alleen een van de drukste toeristische trekpleisters van India, compleet met het opdringerigste bedelarenleger denkbaar, het is tevens een in verschillende opzichten bedreigd monument. Vooreerst is er de luchtvervuiling, veroorzaakt door 1.700 bedrijven in de buurt, die het witte marmer aanvreet. Verschillende fabrieken moesten ondertussen dicht, maar schoon is de lucht in de buurt geenszins. Een ander probleem is de uit hindoenationalistische hoek afkomstige bewering dat Shah Jahan de Taj Mahal helemaal niet zelf heeft laten bouwen, maar daarvoor het hindoeïstische shiva-tempelcomplex Tejo Mahalaya inpikte. In Tajmahal: The True Story beweert hindoehistoricus P.N. Oak dat het met de Taj Mahal eigenlijk niet anders is dan met de kwestie Ayodhya, waar de Babarmoskee op de vernietigde tempel van hindoekoning Rama zou zijn gebouwd. Oaks boek is behoorlijk gevaarlijk, want als de regerende BJP een behoorlijk stuk van zijn populariteit te danken heeft aan haar campagne om de moskee in Ayodhya af te breken - wat in 1992 ook is gebeurd, met bijzonder bloedige rellen en veel doden tot gevolg - hoe groot zou de mobiliserende factor van een soortgelijke campagne tegen de Taj Mahal dan wel niet zijn?

Marmeren liefdesmonument zou een ingepikte hindoetempel kunnen zijn

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234