Dinsdag 24/11/2020
Liesbeth Kennes.Beeld rv

Opinie

Taboe werkt kindermisbruik in de hand

Liesbeth Kennes is sociaal pedagoog, medewerker seksueel grensoverschrijdend gedrag bij CAW Oost-Brabant en oprichter slachtofferorganisatie Wij spreken voor onszelf.

De Morgen brengt dit weekend een lijvig dossier dat het belang van preventie van seksueel geweld gepleegd op minderjarigen op de kaart zet. De realiteit van seksueel geweld en dus ook het voorkomen is ingewikkeld. Je kunt kinderen weerbaar maken, je kunt plegerschap (deels) voorkomen en dat is zeker zinvol, maar preventie mag daar niet stoppen. Seksueel geweld wordt vaak herleid tot een interpersoonlijk probleem waarbij een individu een zedenfeit pleegt op een ander individu. Die reductie vergeet de maatschappelijke context waarin seksueel geweld wordt gepleegd en ondergaan uit het oog.

Kindermisbruik confronteert ons, individueel en als samenleving, met wat de meest duistere kant van de mens is. We kunnen er met ons hoofd niet bij. Het taboe op seksueel geweld en onze ongemakkelijkheid wanneer concrete situaties aan het licht komen, werken seksueel geweld in de hand. Volwassenen die als kind zijn misbruikt, vertellen me vaak dat mensen dingen hebben opgemerkt, dat ze hints hebben gegeven. Ze herinneren zich de blik, het ongemakkelijke schuiven van de juf of de mama van een vriendinnetje. Als de volwassene erop inging dan was dat erg ongemakkelijk en werd er rond de pot gedraaid. Natuurlijk draait het kind ook om de pot, maar als ze een ‘hint’ geven is dat een vraag om hulp aan de volwassene. Stellig zeggen ze dat als iemand het hen letterlijk had gevraagd, had durven vragen, of er thuis of elders dingen gebeuren die niet fijn zijn, ze het zouden hebben gezegd. 

Een hint dat je misbruikt wordt, is als een teen in het water, je meet de temperatuur en als het water te heet of te koud is blijf je aan de kant staan. De ogen sluiten, rond de pot draaien, geeft hen de boodschap dat volwassenen het niet écht willen horen. De stille boodschap die ze krijgen dat ze best gewoon zwijgen, dat ze het risico niet moeten nemen hulp te vragen en die dan misschien niet te krijgen.

Angst voor de stempel

Die boodschap nestelt zich diep en maakt dat slachtoffers, eens volwassen, zich in stilte blijven hullen. Als je mensen zou vragen wat het ergste is dat je een ander mens kunt aandoen, zou kindermisbruik met stip op een staan. De paradox is dat we door kindermisbruik – terecht! – tot de grootste gruwel te verheffen, we het taboe en het stigma vergroten. Valerie Van Peel verwoordde het uiterst treffend in De Afspraak toen ze zei te beseffen dat door naar buiten te komen als slachtoffer van kindermisbruik, ze een stempel krijgt. Dat mensen haar anders zullen bekijken. Dat is de grote angst van vele mensen die als kind zijn misbruikt. Ik ben al aangesproken door therapeuten, BV’s, politici, en bedrijfsleiders die gelijkaardige dingen hebben meegemaakt, maar blijven zwijgen uit angst voor die stempel. 

Ook voor mij is het een voortdurend zoeken naar de juiste woorden, en aftasten hoe ik journalisten en beleidsmakers kan confronteren met hun vooroordelen over slachtoffers. 

Ik werk op dit thema als universitair geschoolde pedagoog, heb veel expertise in huis en toch merk ik dat ik erg moet waken over wat ik van mijn eigen verleden prijsgeef. Zo laat ik wat er is gebeurd en door wie in het midden omdat ik merk dat mensen me dan enkel zien als verkracht kind. En dat ik zoveel meer ben, is wel duidelijk. 

Toch kan en zal ik me niet verstoppen achter de veiligheid van 'de deskundige'. Sterke getuigenissen als die van Van Peel en anderen ondergraven de heersende beeldvorming, en slaan het stigma aan diggelen. Dat is moedig, dat geeft moed. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234