Zondag 19/09/2021

Taak één voor Romney: weer naar het centrum

Nu vaststaat dat Mitt Romney het moet opnemen tegen Obama, zal hij zich gematigder moeten uitlaten. En minstens even belangrijk: hij moet de sputterende Republikeinse partij weer op de rails zetten. Diederik van Hoogstraten

Bevrijdingsdag kwam voor Mitt Romney op dinsdag 10 april, toen Rick Santorum de wapens neerlegde. Newt Gingrich hangt nog rond en ook Ron Paul is niet helemaal verdwenen. Maar het is niet te vroeg voor de vraag wat de Republikeinse presidentskandidaat Romney met zijn vrijheid zal doen. Wat hij kán doen, nu de verkiezingsstrijd tegen de Democraat Barack Obama in ernst begint. Valt de partij te verenigen en bij te sturen?

"Het is tijd voor conservatieven, gematigden, Republikeinen en onafhankelijken om zich om Romney heen te scharen", zegt Preston Baines. De politiek strateeg uit South Carolina diende als campagnemanager van Tea Party-kandidaat Michele Bachmann, toen zij nog meedeed.

De fanatiekste vlag-en-vaderlandconservatieven waren moeilijk te overtuigen, beseft Baines. Maar bij gebrek aan een alternatief is het Romney, punt uit. "Hij heeft met een sterk voorseizoen bewezen dat hij een formidabele kandidaat tegenover Obama zal zijn."

Bachmann stapte al vroeg uit de race. Santorum was echter meer dan een luis in de pels van Romney. Als rechts-christelijke oud-senator bleef Santorum de Republikeinse Partij richting de marge duwen, daar waar abortus en de pil taboe zijn. Waar homoseksuelen een 'afwijking' hebben. Waar de meeste overheidsbemoeienis als een on-Amerikaanse stoornis wordt beschouwd.

In die marge is het goed toeven tijdens de voorverkiezingen, wanneer de hardliners zich roeren. Deze tijdelijke verrechtsing - en 'verlinksing' onder Democraten - is een bekend fenomeen.

Maar landelijke verkiezingen zijn zo niet te winnen. Daarom heeft Romney steeds op zijn 'verkiesbaarheid' gehamerd. Als pragmatische oud-gouverneur van de staat Massachusetts, die ooit het recht op abortus en een 'Europese' gezondheidszorg steunde, staat hij dichter bij Obama dan bij Santorum. Dichter bij de gemiddelde Amerikaan dan bij de conservatieve partij-loyalist.

Om kans te hebben moet Romney weer aantrekkelijk zien te worden voor de brede groep rond het politieke centrum, die hem in Massachusetts steunde. Hij kan een voorbeeld nemen aan Obama, die in 2008 een regenboogcoalitie creëerde, nadat ook hij een bloederig nominatiegevecht had overleefd. Zakenman Romney heeft - of had - er de gematigde opvattingen en het temperament voor.

Voor Olympia Snowe, een geestverwant van de oude Romney, is de droom van matiging aan flarden. Na jaren als het gematigde geweten van de partij in de Senaat besloot zij deze winter dat het genoeg was. Een club fanatieke Tea Party-politici zet sinds begin 2011 de toon in het Congres. Er valt nauwelijks meer te werken voor een senator die compromissen als noodzakelijk en waardevol beschouwt, zegt Snowe.

Massachusetts Moderate

Nathan Fletcher heeft dezelfde ervaring. Hij hoopt als Irakveteraan burgemeester van San Diego te worden. Fletcher is gewogen en niet conservatief genoeg bevonden. Nu is hij een onfhankelijke, centrumrechtse kandidaat.

Als de Republikeinse Partij uitsluitend nog 'zuivere' conservatieven verwelkomt, dan wacht Romney eenzelfde lot als kandidaat John McCain in 2008. Romney zal de bijnaam die hij tijdens de voorverkiezingen kwijt moest - 'Massachusetts Moderate' (gematigde) - als een geuzennaam moeten omhelzen.

Maar de bewegingen richting het midden worden met kracht tegengesproken door de Democraten. In een nieuw campagnespotje zijn recente uitspraken van Romney aan elkaar gemonteerd. Over abortus, immigratie en gezondsheidzorg klinkt hij als Santorum. 'Romney, een uiterst conservatieve kandidaat', zegt een stem. 'Onthoud dat.' Het was de prijs die moest worden betaald om activisten als Preston Baines aan zich te binden.

De kandidaat maakte naam door sputterende bedrijven weer op de rails te zetten. Kan hij datzelfde doen met de partij? In theorie wel. Want in 1992 lag kandidaat Bill Clinton - nog veel korter voor de verkiezingen - nog verder achter op de zittende president dan Romney nu. Clinton won.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234