Vrijdag 23/04/2021

Boekrecensie

't Jagthuys: een carrousel van seks, incest en autisme

Merijn de Boer. Beeld Stephan Raaijmakers
Merijn de Boer.Beeld Stephan Raaijmakers

Een seksuele zorgverleenster wordt verliefd op haar klant en sleurt hem de wereld in. Coming man Merijn de Boer maakt van 't Jagthuys een ontregelend verhaal vol geheime valluiken.

Hij is niet de grootste tafelspringer van de aanstormende Nederlandse generatie die rond Das Magazin cirkelt. Maar je kunt hem toch maar beter niet over het hoofd zien. Merijn de Boer, in het dagelijkse leven redacteur bij uitgeverij Van Oorschot, toont bij elk nieuw boek zijn maturiteit en vaardigheid om intrigerende verhalen te vertellen. Vorig jaar nog werd hij door de Volkskrant uitgeroepen tot een van de grootste talenten in volle ontbolstering.

De Boer debuteerde in 2011 met de verhalenbundel Nestvlieders, die meteen bekroond werd met de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. In zijn eerste, bizarre roman De nacht zette hij ons voorturend op het verkeerde been en liet hij heden en verleden, fantasie en werkelijkheid vrijelijk door elkaar heen lopen. Meteen onderscheidde De Boer zich als een stilist, iets wat hij in een interview met Passionate Platform zelf onderstreepte: "Een boek moet in elk geval heel zorgvuldig geschreven zijn. Humor vind ik ook belangrijk: het moet grappig zijn, scherp. Ik probeer donker en licht af te wisselen."

Outcasts

In zijn tweede roman, 't Jagthuys, doet De Boer deze principes alle eer aan. Het boek heeft een ongewoon thema en is afwisselend bijtend, lichtvoetig en vol messcherpe observaties, al wil het met de voortgang van het verhaal soms niet altijd lukken. En De Boer durft weleens te flirten met de grenzen van de geloofwaardigheid. Vooral toont hij opnieuw zijn preoccupatie met 'maatschappelijk melaatsen', lichtjes onaangepaste personages die tussen de plooien van het leven schuiven.

Zo is er het hoofdpersonage Vera, die al in haar vroege jeugd met een zekere doelloosheid kampte en slechts in Oxford in studeerkamers en bibliotheken haar draai lijkt te vinden. Teruggekeerd in Nederland belandt ze na een resem jobs een beetje kwansuis in de zorgverlening, waar ze kennismaakt met prostituee Thalita. Die weet haar warm te maken voor een specifieke vorm van dienstverlening: seksuele bijstand aan verstandelijk gehandicapten. Vera treedt in dienst bij de organisatie De Drie Gezusters, die als slogan 'Futuimus ad vostram sanitatem' hoog houdt. Wat zoveel betekent als: 'Wij vrijen voor uw gezondheid.'

Maar wanneer Vera een opdracht krijgt in villa 't Jagthuys verliest ze algauw haar professionele pedalen. Ze wordt er overweldigend verliefd op Binnert, een autistische jongen die is geboren met een scheve heup en op zijn vijfendertigste nog amper contact heeft gehad met de buitenwereld. Hij telt fanatiek de mensen die in zijn leven zijn pad kruisten: het zijn er niet meer dan een tiental. Binnert groeide overbeschermd op en elke poging tot emancipatie werd door zijn bedilzieke en waanwijze moeder de pas afgesneden. 'Op het moment dat ik aan hem werd voorgesteld, in de hal van 't Jagthuys, weet ik al dat ik deze jongen nooit meer zal laten gaan', bedenkt Vera. 'Zijn lippen waren dik, bijna vrouwelijk. Aan zijn lichaam was echter niets vrouwelijks. Hij had brede schouders, brede armen en een brede borstkas.'

Binnert, 'het verstand van een professor en het lichaam van een bouwvakker', blijkt uiterst belezen en seksueel zonder remmingen. Maar formuleren wat er in hem allemaal rondwoelt, kan hij nauwelijks. Toch is Vera vastberaden: 'Een ding wist ik heel zeker: ik ging hem bij die gestoorde moeder weghalen. Die anderhalf uur per week was bij lange na niet voldoende. Ik wilde hem hebben.'

null Beeld kos
Beeld kos

Zijn het twee outcasts die elkaar vinden? Het hoeft geen betoog dat Vera's masterplan een reeks noodlottige gebeurtenissen in gang zet, ook al omdat de moeder haar symbiose met haar zoon niet zomaar wil opofferen. En vooral omdat blijkt dat Binnert 'zichzelf had bedrogen met de gedachte dat zij [Vera] niet alleen de eerste en enige liefde van zijn leven was, maar hij ook die van haar'. Bovendien is zijn verlangen naar de 'naadloos op elkaar afgestemde routine' met zijn moeder overheersend.

Beklemming

De Boer vertelt dit ontregelende verhaal met een incestueuze onderstroom vanuit diverse perspectieven. Ook de moeder - gezegend met de weinig aantrekkelijke naam Neeltje Bruinworst - krijgt het woord, en we kijken mee in Binnerts binnenwereld. De Boer maakt veel werk van het verleden van zijn personages: Binnerts vroegere verliefdheid op de vingers van Rianne, de harpiste met de onwelriekende lijfgeur, of Vera's affaire met Rinus. De bijna benauwende, hippieachtige seventiesatmosfeer van 't Jagthuijs versterkt nog de beklemming, net als de bemoeienis van sommige buurtbewoners.

Toch verliest De Boer zich soms in weinig ter zake doende details, waardoor het vertelritme weleens kapseist. En is het aannemelijk dat Vera door haar oversten nooit op het matje wordt geroepen voor haar verliefdheid of gedrag? Niettemin proef je het metier in deze voortreffelijke roman, vol fraai uitgewerkte motiefjes. De Boer geeft de spanning tussen Binnerts schijnbaar veilige cocon en de bedreigende buitenwereld een unheimische, tergende dimensie mee. Het is moeilijk ontkomen aan deze carrousel van seks, incest en autisme, waarin het verlangen naar 'een eeuwige jeugd' misschien wel het ultieme leidmotief is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234