Donderdag 14/11/2019

't Is geen gezicht

Een masker vertelt ons meer dan een gezicht, schreef Oscar Wilde. Nogal wat muzikanten zweren bij die gedachte. Maskers garanderen anonimiteit, maar zorgen net zo goed voor een hoogstpersoonlijke vingerafdruk. Welk gezicht is dan het ware?

"Iemand die ballen heeft, steekt zich niet weg", oordeelde jurylid Piet Goddaer (Ozark Henry) toen het mysterieuze drum & bass-clubje Day One zich een week geleden aandiende op de selectie van Eurosong. Alle groepsleden verscholen zich onder een bivakmuts of achter een masker. Maar of ze zich wegsteken? Integendeel. Als dit dancecombo al ergens in slaagde, dan was het om in het brandpunt van de belangstelling te staan. Er werd immers druk gespeculeerd over wie onder de vermomming zat. 2Fabiola? Of Kate Ryan die incognito kwam kniezwengelen? Misschien was het wel een stunt van de Ketnetwrappers. Of zoals Day One zelf liet uitschijnen: de voormalige dancesensatie Alana Dante. Eerder meenden alerte kijkers dan weer Babl Probablycrazy, toetsenist van Netsky, te hebben herkend.

Bij het ter perse gaan was nog niet geweten of de maskers afgeworpen werden tijdens de liveshow gisteren. Maar dat doet er niet toe. Day One heeft zijn gram al lang gehaald met een stokoude gimmick. Bij een muzikale maskerade geldt immers: onbekend maakt bemind. Ook Lordi scoorde op Eurosong al met maskers als visuele baseline. En De Hoop was in eigen land een kwartier lang bekend omwille van hun nylonkousenact en de taalonkundige noveltyhit 'Waar is de meisje?'.

Horroroutfit

Maskers prikkelen de fantasie en verhullen een banale werkelijkheid. Dat verklaart ongetwijfeld waarom de mensenschuwe Parisiens van Daft Punk zo'n verregaande toewijding tonen als robot. Hoewel ze in het begin van hun carrière nog herkenbaar poseerden, zweren ze nu al dertien jaar bij futuristische pakken en helmen van 60.000 euro. Laten we wel wezen: de saaie realiteit van knoppendraaiers op middelbare leeftijd heeft beslist minder appeal. Bezit de oncomfortabele oogbal die The Residents op hun hoofd torsen trouwens ook geen grotere icoonstatus dan hun nochtans lijvige oeuvre?

Iedere artiest beweert evenwel zijn persoonlijke redenen te hebben voor een maskerade. Zo waant MF Doom zich in zijn metal face een gladiator op het podium. Dat het huiverkabinet Slipknot zichzelf avond na avond in een ranzige horroroutfit hijst, heeft dan weer een spirituele functie: "Door de warmte onder de spots zweten we ons te pletter en dreigen we op den duur flauw te vallen. Op dat ogenblik kunnen we boven onszelf uitstijgen."

Minder melodramatisch is de reden die Sebastiaan Vandevoorde aanvoert voor de origami berenkop van zijn elektronische alter ego Moonlight Matters. "In de muziek kun je niet om de marketing heen. Je moet jezelf positioneren. Doe je dit niet zelf, dan doen ze het wel voor jou. En dan weet je niet waar je eindigt." Voor anderen is zo'n maskerade de enige manier om twee werelden gescheiden te houden. Zo is Stefaan Vandenberghe overdag platenbaas, maar wanneer er 's nachts een gifgroen masker over zijn gezicht glijdt, wordt hij Dr. Lektroluv.

Acts als SBTRKT, MSTRKRFT of The Bloody Beetroots bestrijden dan weer de personencultus: "Na de show vallen de Mexicaanse worstelmaskers direct af", vertelt Sir Bob Rifo van de Beetroots. "Die fysieke vermomming heb ik alleen nodig voor het concert. Daarmee vernietig ik de idee achter sterrendom. Zonder masker ga ik achteraf zelfs al eens de zaal in, gewoon om de sfeer op te snuiven."

The Knife noemde zijn Venetiaanse vogelmaskers in De Morgen "de perfecte illusie. Die lange, scherpe bek ziet er griezelig uit, maar wordt gedragen tijdens euforische carnavalsfeesten. Dat spel van licht en donker hoor je ook in onze muziek." Toch blijkt de reden meestal prozaïscher. Achter de face paint van Wes Borland (Limp Bizkit) of bizarre maskerades van gitaarwonder Buckethead en Deadmau5 gaan sullige knapentronies schuil.

Fans reageerden dan ook ontgoocheld toen Slipknot voor het eerst zijn ware gezicht toonde. Wie bovenmenselijke demonen verwachtte, keek tot zijn ontzetting uit op een stelletje boerenkinkels in metalshirts. De illusie werd doorprikt, maar gelukkig zonder erg. Dat was anders toen Kiss in 1983 tijdelijk zijn uitzinnige zwart-witte make-up achterwege liet. De groep worstelde met haar eigen identiteit én een afdruipende fanbase.

Door de bank genomen is het dus aangewezen de maskers niet te snel af te werpen. Al mag het enigma niet in de weg gaan staan van de muziek zelf. Lange tijd werd gespeculeerd over de identiteit van dubsteppionier Burial. Waarop The Sun een campagne opstartte om de geheimzinnigaard te ontmaskeren. Uiteindelijk stuurde hij in 2008 dan maar zelf een statement ("Ik ben Will Bevan") uit om een uitrookactie af te wenden. Vorige maand onthulde hij ook uit eigen beweging zijn gezicht via een schemerige selfie. Hij kondigde ook aan dat nieuw werk zou volgen. De onderliggende boodschap? Het draait om de muziek, niét om het mysterie.

Bekochte fans

Een masker wringt bovendien niet zelden met artistieke authenticiteit. Van Daft Punk en MF Doom werd meermaals beweerd dat vervangers op het podium zouden staan. Tot ergernis van nogal wat fans heeft geen van beide partijen dat ooit officieel, of overtuigend, ontkracht. Ook The Knife zou tijdens zijn laatste tournee trouwens niet op het podium hebben gestaan. Op fanfora lees je dan ook wel eens dat toeschouwers zich bekocht voelen door zo'n dubieuze maskerade.

Van een contradictie gesproken. Zélfs een cartoon mag kennelijk niet ongestraft een loopje nemen met de waarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234