Zondag 13/06/2021

Analyse

Syriza verandert van tactiek, niet van strategie

Yanis Varoufakis met zijn vervanger Euclides Tsakalotos achterop de motor. Beeld REUTERS
Yanis Varoufakis met zijn vervanger Euclides Tsakalotos achterop de motor.Beeld REUTERS

Met een leeglopende schatkist en tikkende klok schuift de Griekse premier Tsipras lastpost Yanis Varoufakis opzij. Maar schijn bedriegt wel vaker in het Grieks-Europese schimmenspel. Want Syriza verandert nu alleen van tactiek, niet van strategie.

Schliesslich - eindelijk. Sommige Duitse media verkneukelden zich net niet met de ogenschijnlijke defenestratie van Yanis Varoufakis. De Griekse minister van Financiën kreeg de afgelopen dagen een paar ferme opdoffers. Op de Eurogroep-top in Riga vorige vrijdag kreeg hij de volle laag van zijn collega-ministers van Financiën die ervoor kozen om rechtstreeks met premier Tsipras te onderhandelen. Die behield het vertrouwen in zijn minister, maar verving maandag wel het team dat onderhandelt met Europa. Een duidelijk teken dat de premier stilaan het heft in eigen handen neemt. Hijst Athene nu de witte vlag na maanden van ellenlange onderhandelingen en gespin voor de camera's?

Neen, is het eenvoudige antwoord. Tspiras roemde Varoufakis nog eens als "een troef" voor de regering en had gisteren een lang gesprek met hem. Waarna de financiënminister een onderhoud had met Zwitserse functionarissen over een mogelijke fiscale amnestie voor Grieken met Zwitserse bankrekeningen. Varoufakis is dus nog niet van het toneel.

En belangrijker: de man die het onderhandelingsteam nu zal coördineren, Euclides Tsakalotos, is allesbehalve de ideologische tegenhanger van Varoufakis. Beide hebben een academische achtergrond, spreken vloeiend Engels en zijn het in grote lijnen eens over de oorzaken van de Griekse crisis en de uitweg. En die is in elk geval niet het pad van verdere besparingen. Tsakalotos, omschreven als het "economische brein" binnen Syriza, zet als schaduwminister van Financiën al langer de grote lijnen uit. Ook de nieuwe man die dagelijkse onderhandelingen zal leiden, George Chouliarakis, zal inhoudelijk allesbehalve het roer omgooien.

De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis. Beeld REUTERS
De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis.Beeld REUTERS

Binnen de week een akkoord

Alleen de stijl van Tsakalatos verschilt met die van Varoufakis. De in Rotterdam geboren econoom zal niet meteen opduiken in Paris Match, of zich uitdossen met een dure Burberry-sjaal. Zelfs Tsipras beseft nu dat de flamboyante, pedante houding van Varoufakis te veel botst met de stijve, eurocratische muur. Bovendien behoort Tsakalotos al jaren tot de top van Syriza, waardoor hij beter geplaatst is om een uiteindelijke deal te verkopen aan de kritische achterban. In een tv-interview drukte Tsipras de hoop uit om binnen de week een akkoord te bereiken met Brussel. Maar een verdere verlaging van de pensioenen of harder snijden in het overheidspersoneel blijven een no pasarán. Ook een referendum sloot de premier niet uit als een uiteindelijke deal de verkiezingsbeloftes van Syriza schoffeert.

Kortom: Syriza verandert hoogstens van tactiek, niet van strategie op lange termijn. De partij blonk van dag één niet echt uit in weloverwogen tactiek. Bijna vanaf dag één flirtte het met Rusland, schoffeerde het mogelijke bondgenoten in Europa en legde het de heikele kwestie van Duitse herstelbetalingen op tafel.

Emotioneel allemaal begrijpelijk, maar - laten we eerlijk zijn - ronduit dom. Het herschikken van het onderhandelingsteam laat dan wel weer wat ruimte toe voor optimisme. De beurs in Athene steeg en de Europese Commissie verklaarde gisteren dat de gesprekken met Griekenland "geïntensiveerd" zijn. Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem nuanceerde echter het belang van het herschikte onderhandelingsteam. De onderhandelingen blijven moeilijk, "en zonder nieuwe leningen haalt Griekenland het niet, dat is de realiteit."

De basishouding van Europa blijft dus een van extend and pretend. We verlengen het herstelplan en dansen handig rond het feit heen dat Griekenland al een paar jaar de facto bankroet is. Dat opeenvolgende Griekse regeringen al jaren talmen met het uitvoeren van aantal hervormingen - de een al wat zinniger dan de andere - biedt in dat opzicht een handige bliksemafleider. Intussen is de Griekse staatsschuld nog altijd op lange termijn onhoudbaar, blijft de werkloosheid dramatisch hoog en is het zoeken met een vergrootglas naar economische sectoren met potentieel.

Euclid Tsakalotos. Beeld REUTERS
Euclid Tsakalotos.Beeld REUTERS

Klok blijft tikken

Denken dat allemaal op te lossen valt met nog een beetje extra besparen en snijden is even naïef als te pleiten voor een volledige schuldkwijtschelding en het terug in dienst nemen van ambtenaren. Dat was het geval voor de verkiezingsoverwinning van Syriza in januari en dat is het drie maanden later nog altijd.

Intussen tikt de budgettaire klok voor Athene. Volgens de Griekse krant Kathimerini bedraagt het tekort om de pensioenfactuur deze maand te betalen 400 miljoen euro. De regering probeert nu al een tijdje de eindjes aan mekaar te knopen door de reserves van gemeenten en overheidsinstellingen op te eisen, alleen stoot die maatregel op groeiend protest. Op 11 mei komt de Eurogroep weer samen in Brussel, een dag later moet Griekenland 750 miljoen schuld aflossen aan het IMF. En toch zal die deal er ooit komen. Want zelfs de grootste critici van Griekenland zien een grexit als een gevaarlijke sprong in het onbekende.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234