Maandag 21/10/2019

Syrië

Syrisch regime is "niet onder de indruk" van ruim honderd raketten op Damascus en Homs

Syrisch president Assad op bezoek in Oost-Ghouta, midden maart. Beeld AFP

Drie dagen nadat de Amerikaanse president Trump op twitter dreigde dat de raketten onderweg waren, is Syrië zaterdagochtend inderdaad opgeschrikt door luchtaanvallen van de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië. Het is de grootste westerse aanval op Syrië sinds het begin van de oorlog in 2011.

Een militaire aanval van deze omvang – meer dan honderd raketten, afgevuurd door legers van drie westerse landen – is in Syrië nog niet eerder vertoond. Ondanks de dreigende taal van Trump, die de Syrische president Bashar al Assad zaterdagochtend een ‘monster’ noemde, is het doel van de operatie beperkt. Uitsluitend gebouwen en installaties die betrokken zijn bij de productie van chemische wapens zijn getroffen.

'Duidelijke boodschap'

Vanaf 4 uur 30 plaatselijke tijd zijn meer dan honderd raketten afgevuurd op doelen in Damascus en Homs. De Syrische autoriteiten stellen dat ze dertien raketten wisten te onderscheppen met luchtafweergeschut. De aanvallen lijken zich te concentreren op drie doelen: een onderzoeksinstituut in Barzeh, bij Damascus, dat zich bezighoudt met het ontwikkelen van chemische wapens en twee locaties in Homs waar chemische wapens worden geproduceerd.

‘Een eenmalig schot,’ zei de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis zaterdagmorgen, ‘bedoeld om een duidelijke boodschap af te geven.’ De boodschap lijkt te zijn dat Assad door westerse landen met rust wordt gelaten zolang hij met conventionele wapens zijn eigen burgers doodt, zoals in de Syrische oorlog nu al zeven jaar het geval is, maar dat de Verenigde Staten en haar bondgenoten een streep trekken bij de inzet van chemische wapens.

De Amerikaanse minister van Defensie James Mattis tijdens de persconferentie volgend op de aanvallen in Syrië. Beeld AP

‘Het gaat niet over interveniëren in een burgeroorlog,’ zei de Britse premier Theresa May. ‘Het gaat niet over regime change.’ De drie coalitiepartners doen er alles aan om de agenda van de aanval af te bakenen: een confrontatie met Rusland ligt op de loer. Poetin dreigde de afgelopen dagen met vergeldingsacties als de VS zou aanvallen. Zaterdagmiddag om 17 uur is op verzoek van Rusland een spoedzitting van de VN Veiligheidsraad gepland. Rusland overweegt Assad van zwaarder luchtafweergeschut – de SAM 300 en 400 categorie – te voorzien.

Niet onder de indruk

De aanval is beperkt van doel, maar zeker niet alleen symbolisch. Precies een jaar geleden viel Trump ook al eens militaire installaties in Syrië aan, na een aanval met saringas in Khan Sheikhoun (tenminste 74 doden). Volgens de VS is daarbij eenvijfde van het Syrische luchtmachtmaterieel vernietigd. Maar nog niet eerder richtte hij zich samen met twee coalitiepartners op Damascus, de zetel van de macht van het regime van Assad.

President Assad liep zaterdagmorgen gewoon naar zijn kantoor. Beeld AFP

Zoals al eerder gebeurde bij westerse en Israëlische luchtaanvallen in Syrie, probeerden Syrische autoriteiten de aanval zo veel mogelijk weg te poetsen. Syrische staatsmedia verspreidden beelden van president Assad die op zaterdagmorgen gewoon naar zijn kantoor liep. Het Syrische staatspersbureau SANA meldde dat inwoners de aanvallen afdeden als ‘vuurwerk’ en er niet van onder de indruk waren.

Douma

De aanvallen komen een week nadat de Syrische stad Douma, bij Damascus, op zaterdag 7 april werd getroffen door een mogelijke aanval met chloorgas. Vorig weekeinde voltrokken zich in Douma heftige gevechten tussen het Syrische leger en rebellen van onder meer de extremistische groepering Jaish al Islam. Daags na de mogelijke chloorgasaanval gaven de rebellen zich over.

Chloorgas is als zodanig geen verboden chemisch wapen en in Syrië hoogstwaarschijnlijk voorhanden bij meerdere strijdende partijen – niet alleen het regime van Assad. Aanvallen met chloorgas in Syrië zijn schering en inslag en leiden zelden tot een internationale reactie.

Amerikaanse raketten doorkruisen het luchtruim boven de Syrische hoofdstad Damascus, om in te slaan op een centrum dat onderzoek doet naar chemische wapens. Beeld AP

Wat de mogelijke chloorgasaanval in Douma anders maakte dan andere, is het aantal slachtoffers. Tientallen doden en zeker 500 gewonden, stelt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), dat zich baseert op contacten ter plaatse. Hoewel al het beschikbare bewijs erop wijst dat een chloorgasbom vanuit een Hip-helikopter van de Syrische luchtmacht is afgeworpen boven Douma, is niet opgehelderd hoe hierbij zoveel doden konden vallen. Meestal vallen bij chloorgasaanvallen alleen gewonden.

Een reddingswerker draagt een kind dat het slachtoffer zou zijn van de chloorgasaanval op de stad Douma. Beeld AP

Lastig is dat bijna al het bewijs inzake Douma afkomstig is uit het rebellenkamp. Dat geldt zeker voor de foto’s van slachtoffers die ‘naar adem happen’, zoals Trump stelt. Trump en zijn Europese bondgenoten hebben het onafhankelijke internationale onderzoek naar de aanval niet afgewacht. Een team onderzoekers van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) arriveerde in Syrië daags voordat Trump ging bombarderen. Zij zullen doorgaan met hun werk, liet de OPCW zaterdag weten.

De OPCW stelt alleen vast of een aanval met een chemisch wapen zich heeft voorgedaan. Het OPCW spreekt zich nooit uit over de schuldvraag. Volgens pro-regimemedia in Syrië hebben rebellen de aanval in scene gezet of zelf uitgevoerd, iets dat door Trump ten stelligste wordt ontkend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234