Donderdag 17/10/2019

Syrië

Syrië-strijders overbrengen? Onze politici denken er niet aan

De Belgische IS-strijder Caner Cankurtaran vraagt in een video-boodschap om terug naar ons land overgebracht te worden. Beeld Canal+

Moet ons land, net zoals Frankrijk overweegt, IS-strijders actief uit Syrië weghalen? De politiek houdt zich zo ver mogelijk weg van het vraagstuk. Al houdt niets doen risico’s in.

De beruchte Belgische IS-strijder Caner Cankurtaran zit opgesloten in het Koerdische deel van Noord-Turkije. In een videoboodschap vraagt hij om terug naar ons land overgebracht te worden. De kans dat dat gebeurt, is onbestaande. “Er is geen draagvlak voor de terugkeer van Syrië-strijders”, klinkt het bij justitieminister Koen Geens (CD&V).  Open Vld-minister voor Asiel en Migratie Maggie De Block (Open Vld) liet eind vorig jaar al weten dat ons land “geen reisagentschap is voor veroordeelde terroristen”. 

Toch overweegt Frankrijk om op korte termijn meer dan honderd strijders uit Syrië over te brengen, zo meldt de krant Le Monde. Daarvoor kijken ze naar de Verenigde Staten om een luchtbrug op te zetten tussen Noord-Syrië en Parijs. Er worden momenteel zo’n 150 Fransen vastgehouden in Koerdisch gebied, van wie 100 minderjarig.

De Franse regering ziet dat de geopolitieke situatie in Noord-Syrië snel kan veranderen, nu de VS heeft aangekondigd zijn troepen daar weg te halen. De stabiliteit in de regio komt onder druk. Wat als de Koerden zelf onder vuur komen te liggen? Bijvoorbeeld door de oude vijand Turkije of door het Syrische regime van president Assad. De kans bestaat dat ze niet meer in staat zijn de gevangen IS-strijders te bewaken. Het is alvast een scenario waar ook onze veiligheidsdiensten rekening mee houden.

Momenteel zitten er een tiental Belgische strijders vast in Noord-Syrië. Daarnaast bevinden zich ongeveer 15 vrouwen en 25 kinderen zich in bewaakte zones in Koerdische kampen. Kinderen jonger dan 10 worden in principe actief teruggehaald door ons land, zo werd begin vorig jaar afgesproken in de Nationale Veiligheidsraad. Vorige week kwamen er nog twee over.
 Maar ook volwassen strijders actief repatriëren? Zeker met een minderheidskabinet dat in lopende zaken zit, is er weinig animo om een delicate discussie ten gronde aan te gaan.

Dilemma

Zowel vanuit diplomatiek oogpunt als vanwege veiligheidsoverwegingen staan er obstakels in de weg. Buitenlandse Zaken ziet het niet zitten om met de Koerden te gaan onderhandelen over een eventuele uitlevering van gevangenen. Zij vormen immers geen officiële staat. Het is zo goed als onmogelijk om de veiligheid en een correct verloop van de procedures te garanderen. 

Bovendien: door met de Koerden te onderhandelen, geef je hen legitimiteit. En dat kan dan weer een doorn in het oog zijn van NAVO-partner Turkije. Anderzijds hebben de Koerden wel een beslissende rol gespeeld in het terugdringen van IS. Zou het dan niet logisch zijn ook nu hun gevangenen over te nemen?

Tegelijk staan de veiligheidsdiensten voor een dilemma. Wanneer de strijders in België aankomen, gaan ze in principe de cel in door het proactieve beleid van justitie. Cankurtaran is bijvoorbeeld al bij verstek veroordeeld tot 5 jaar cel. De vrees bestaat dat de IS-strijders andere gevangenen gaan beïnvloeden en een soort rolmodel worden. In het verleden zijn heel wat terroristen geradicaliseerd in de gevangenis.

Toch is het minstens even risicovol om ze in Syrië achter te laten, klinkt het. Momenteel heeft ons land geen enkele impact op hen. Door ze in België te ondervragen, zou je veel informatie over hun netwerken kunnen verzamelen.
 Maar vooral: het gevaar is bestaat dat de IS-strijders in Syrië vrijkomen, hergroeperen en weer naar Europa komen. 

De discussie is complex. Niet enkel de regeringspartijen maar ook oppositiepartij Groen wil niet naar buiten komen met een duidelijk standpunt. “Lopende zaken of niet, de regering heeft zijn focus op veiligheid verloren”, reageert sp.a-Kamerlid Hans Bonte. “Terwijl de dreiging nog altijd reëel is.” Hij pleit ervoor om de Syrië-strijders ter plaatse te laten berechten door de lokale autoriteiten, al erkent hij dat zoiets praktisch erg moeilijk is. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234