Maandag 30/11/2020

Sympathy for the economy

'You can't always get what you want' zong Mick Jagger ruim 40 jaar geleden, maar als één Stones-klassieker achteraf niet autobiografisch is gebleken, dan deze wel. 'Mick Jagger is een uitmuntend businessstrateeg', zegt Flip Vuisje, die een boek schreef over het zakelijke instinct van de frontman.

In 2009 becijferde de Daily Mail dat de Rolling Stones de voorbije decennia 2,4 miljard euro verdienden aan hun albums en tournees. De groep creëerde niet alleen een businessmodel voor de muzieksector, CEO's wereldwijd kunnen nog wat leren van de wijze waarop Mick Jagger het bedrijf Rolling Stones vijf decennia lang op de rails hield, vindt de Nederlandse journalist Flip Vuisje. Hij schreef er dan maar meteen een boek over:Mickonomics, de zakelijke kracht van de grootste rockband ooit.

De Stones, dat is toch vooralsex and drugs and rock and roll, stuk voor stuk in de overtreffende trap. Vanwaar het idee om Mick Jagger op te voeren als een economisch rolmodel voor managers?

Flip Vuisje: "Jagger was de onbetwiste frontman maar net zo goed de zakelijke leider van de Stones, vijf decennia lang. Als je zo lang een team kunt leiden en bij elkaar houden, dat niet enkel bestaat uit bijzonder lastige mensen maar ook actief is in een business die totaal ongereguleerd is en waarin het stikt van de charlatans, vrouwen en drugs, dan ben je echt een leider. Daarnaast heeft Jagger zich in al die jaren ontpopt tot een uitmuntende businessstrateeg, die van de Stones een van de succesvolste rockbands aller tijden gemaakt heeft. Hij en hij alleen was het die - zeker vanaf het einde van de jaren zestig - de strategie bepaalde en een publiek vond voor zijn product. En dus is hij ook een geknipte inspiratiebron voor managers en CEO's uit heel andere sectoren."

Als Mick Jagger één imago altijd zorgvuldig gekoesterd heeft, dan wel dat van de ultieme rockster: zanger, podiumbeest en vrouwenmagneet in één. Laat dit nu totaal haaks staan op het beeld dat we hebben van de doorsnee manager of CEO?

"Daar ben ik het niet volledig mee eens. In het openbaar sprak Jagger graag cockney-Engels - deworking class hero, weet je wel - en speelde hij graag de rockster, maar in de media sijpelde begin jaren zeventig al door dat hij net zo goed dé strateeg en manager was. Dat is hem in de muziekmedia en in de wat alternatieve kunstscene overigens ook vaak kwalijk genomen: het zou Jagger enkel maar om het geld gaan. Lees: eigenlijk is hij veel meer een gladde zakenman dan een artiest, zoiets. Wat natuurlijk regelrechte onzin is: de muziek kwam ook bij hem altijd op de eerste plaats - en dus niet alleen bij eeuwige rebel Keith Richards - maar als Mick Jagger zich niet tegelijk een goede zakenman en strateeg had getoond, dan hadden de Stones wellicht niet eens het einde van de jaren zeventig gehaald."

Wat kunnen CEO's of managers van hem opsteken?

"Het zijn vaak de meest elementaire beginselen waartegen heel wat CEO's of managers constant zondigen. Als de Rolling Stones uitgegroeid zijn tot de grootste rockband aller tijden, dan is dat in de eerste plaats te danken aan hun onvoorwaardelijke liefde voor de muziek. Vrij vertaald: stort je vol overgave op een business die je graag doet, en waarin je gewoon ook heel goed bent. Maar net zo goed: gedraag je netjes en fatsoenlijk tegenover de mensen in je team, hoe lastig en onhebbelijk die zich soms ook mogen opstellen.

"Keith Richards heeft jarenlang met scherp geschoten op Jagger, en in zijn biografie veegde hij regelrecht de vloer aan met hem, maar Mick zelf heeft daar altijd heel waardig en rustig op gereageerd. En als het echt niet meer lukt met iemand in de ploeg - zie de gedwongen exit van wijlen Brian Jones uit de band - handel dit dan zakelijk en rustig af. Door hem een stevig bedrag in de handen te stoppen, bijvoorbeeld."

Een andere les die men in bedrijfskringen misschien iets vaker ter harte zou moeten nemen: schoenmaker, blijf bij je leest. Zowat alle grote Stones-klassiekers zijn van het duo Jagger-Richards, maar puur zakelijk had Richards niets in de pap te brokken. Sterker nog, hij werd zelfs niet gekend in de zakelijke beslissingen?

"Dat klopt, maar dat kwam niet eens doordat Mick dat niet toestond. Hij was gewoonweg de enige die het karakter en de hersenenen had om die zakelijke strategie uit te tekenen. Mochten de Beatles - en niet enkel zij - zo iemand in hun rangen hebben gehad, dan hadden ze wellicht ook veel langer bestaan.

"Toen Stones-manager Andrew Oldham in 1967 besloot op te stappen, heeft de band nooit meer een andere manager onder de arm genomen. Niet zozeer formeel dan wel de facto was Mick Jagger vanaf toen de manager, die af en toe eens aanklopte bij een externe adviseur. Hij ging toen zelfs het kantoor van de Stones in hartje Londen runnen, en verscheen daar iedere ochtend netjes op tijd.

"De Rolling Stones waren ook gewoon een bedrijf, met soms honderden mensen op de loonlijst. Dat was toen ongezien in de muziekbusiness. Het is net die combinatie van zoveel artistieke creativiteit en minstens evenveel zakelijke discipline, iets wat doorgaans niet samengaat, die Jagger zo uitzonderlijk maakt. Gekoppeld aan het vermogen om het persoonlijke ook altijd strikt gescheiden te houden van het zakelijke aspect: qua druggebruik vond hij in Richards ongetwijfeld zijn meerdere, maar op het vlak van vrouwen moet wellicht niemand in de rockscène hem lessen geven. Toch hebben al die affaires en problemen nooit een zware impact gehad op het functioneren van de band. Iets wat je bijvoorbeeld bezwaarlijk kunt zeggen van het druggebruik van Keith Richards."

Opmerkelijk, zeker in deze overgemediatiseerde tijden, is de les die u CEO's en bedrijven voorhoudt inzake omgang met de media: negeer hen gewoon, en reageer zeker niet op kritiek. Terwijl reputatiemanagement vandaag bovenaan het prioriteitenlijstje van bedrijven prijkt?

"Klop, maar enige nuancering is hier wel op zijn plaats, in die zin dat dit volledig afhangt van de business waarin je zit. Je hoeft niet te weten wat er in de krant staat om te beoordelen of je een nummer van de Rolling Stones goed vindt. Trek dit even door naar andere sectoren: Microsoft heeft tonnen kritiek moeten slikken omdat het een echte monopolist zou zijn, maar finaal heeft het grote publiek zich daar niets van aangetrokken. En een bedrijf als Apple heeft - of had - wereldwijd miljoenen onvoorwaardelijke fans, hoe duur het zijn producten soms ook verkocht.

"Als je een product aan de man brengt waarvan de kopers zich primair laten leiden door het product zelf en niet door marketing en reclame, kun je je het dus perfect veroorloven om heel rustig te blijven onder kritiek in de media. Meer nog, reageren op kritiek is min of meer toegeven dat die kritiek ergens op slaat."

U beschrijft in uw boek ook hoe Jagger er, als eerste in de muziekbusiness, in geslaagd is om allerlei haaien en tussenpersonen die onderweg hun deel van de koek eisten te elimineren, en zo de inkomsten voor de groep stevig de hoogte in te drijven. Winstoptimalisatie door een hoger rendement, heet dat in managementtermen.

"Hij had al heel snel ingezien dat er een enorme discrepantie bestond tussen wat de Stones genereerden aan inkomsten via de verkoop van albums en concerten enerzijds en wat er finaal op hun bankrekening terechtkwam anderzijds. Dat was in de jaren zestig kenmerkend voor de populaire muzieksector. De hele strategie van Jagger was er vanaf dan op gericht zoveel mogelijk derden in die keten uit te schakelen, of hun aandeel in de winst minstens stevig te verminderen.

"Hij heeft op dat vlak echt aan de boom geschud: de Stones gingen zelf hun songs schrijven, dwongen betere deals af met de platenmaatschappijen, zetten de managers buitenspel en maakten komaf met de gigantische winsten van concertpromotoren. Dat is exact wat we nu ook zien gebeuren in de bedrijfswereld, met dank aan het internet: probeer zoveel mogelijk een directe link te leggen met je klanten, schakel de tussenpartijen uit en optimaliseer zo de winst."

U distilleert een aantal managementlessen uit de carrière van de Stones, maar u relativeert die theorie ook meteen: je moet ook een dosis geluk hebben.

"Ja, natuurlijk, maar dit geldt net zo goed voor de carrière van de Stones als voor om het even welk bedrijf. Het is een bekend verhaal hoe de Stones in september 1963 - toen ze hopeloos in de knoei zaten met de productie van die levensbelangrijke tweede single - heel toevallig uit de nood werden geholpen door John Lennon en Paul McCartney. Hun toenmalige manager Andrew Oldham liep ten einde raad de studio uit, en wie stapt daar toevallig uit een taxi? Juist! Het duo loopt mee naar binnen en diezelfde dag nog staat 'I Wanna Be Your Man' op plaat. De rest is geschiedenis.

"Nu, als Bill Gates zijn allereerste Microsoftversie niet aan IMB had verkocht, dan weet ik niet of we vandaag nog over Microsoft zouden praten. Het is net iets te gemakkelijk om achteraf te zeggen 'Het succes was onvermijdelijk'. Alleen: keihard werken en in alle omstandigheden - hoe turbulent die ook mogen zijn - het hoofd koel houden, is iets waar Mick Jagger wel degelijk in uitblonk, en het biedt ook een stevige garantie op succes. Al blijft de allerbelangrijkste factor natuurlijk een goed en uniek product, in casu hun muziek."

Flip Vuisje,Mickonomics, De zakelijke kracht van de grootste rockband ooit, WPG Vlaanderen, 19,95 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234