Zaterdag 10/04/2021

Interview

Sven Gatz: "Ik ben geen media-messias"

Sven Gatz. Beeld Tim Dirven
Sven Gatz.Beeld Tim Dirven

Een boek over cultuur schreef hij al, en nu zet minister van Media Sven Gatz (Open Vld) ook zijn ideeën over de media op papier. Al hoedt hij zich voor forse uitspraken over kwaliteit. "Als je daarmee begint, weet je niet waar je eindigt."

Een boek schrijven over media en in de titel meteen zeggen dat je er eigenlijk niets over te zeggen hebt. Het is niet meteen het beste verkoopargument, maar dat hield minister van Media Sven Gatz (Open Vld) niet tegen om het toch te doen. Over de media heb ik niets te zeggen is een vlag die de lading verrassend goed dekt. Wie hoopt op een verrassende toekomstvisie of forse uitspraken, komt van een kale kermis thuis.

Een bewuste strategie: "Ik kan over bepaalde zaken uitgesproken meningen hebben, maar het zet weinig zoden aan de dijk die ook luidkeels te verkondigen. Er wordt me heel vaak gevraagd om commentaar te geven over wat in de mediasector gebeurt. De voorbije jaren heb ik dat veel vaker niet dan wel gedaan. Meestal bleek na een paar dagen dat zwijgen de beste keuze was. De woorden van een politicus krijgen altijd een bepaald gewicht, het is niet verstandig om van dat soort mediakritiek een gewoonte te maken."

undefined

Kwam dat inzicht nadat u zich eind 2015 liet ontvallen dat de VRT op een "aangescherpte beheersovereenkomst" mocht rekenen na een, volgens sommigen, te weinig kritisch interview met een Syrië-strijder in De Afspraak?

"Ik heb toen ondervonden dat het te gevoelig is om daar als minister zelfs maar een half woord over te zeggen. Ik was ook niet van plan om commentaar te geven op dat interview. Toen er vragen kwamen in het parlement, heb ik enkel gezegd dat er een aantal interne regels binnen de VRT niet waren gevolgd en dat we die dus moesten aanscherpen. Achter zo'n uitspraak wordt meteen vanalles gezocht. Dat wil ik absoluut vermijden."

Dus doet u er het zwijgen toe. Is dat moeilijk?
"Natuurlijk is dat niet makkelijk. Maar het evenwicht is zo broos. Ik krijg in het parlement soms het verwijt dat ik me beperk tot de antwoorden die me door de VRT zijn doorgespeeld. De parlementsleden willen dan graag mijn eigen mening horen. Maar die is gewoon niet altijd relevant."

Sven Gatz. Beeld Tim Dirven
Sven Gatz.Beeld Tim Dirven

Niet alleen uitgesproken meningen, ook een toekomstvisie ontbreekt in het boek.
"Ik ben minister van Media, geen messias van media. Niemand weet hoe de sector de komende tien jaar zal evolueren. Ik zie wat er nu gebeurt en denk na over hoe we ons moeten positioneren om ten minste de komende vijf jaar te overbruggen."

"Maar als liberaal bots ik dan tegen de economische vrijheden aan. Over de meeste mediabedrijven heb ik niet zoveel te zeggen. Zij bepalen zelf welke lijn ze in een krant of zender stoppen."

Maakt u zich zorgen over de toenemende concentratie in de media?

"Ook daar kun je als overheid weinig aan doen, tenzij je met het mededingingsrecht gaat schermen. We zijn wel waakzaam. Zo meten we regelmatig hoeveel overlap er is tussen de kranten. Je merkt bijvoorbeeld dat kranten al even de gewoonte hebben om sportartikels te delen. Daar valt iets voor te zeggen, alleen merken we dat het ook voor politieke artikels steeds vaker gebeurt.

"Dan is het de vraag of de slang niet in haar eigen staart zal bijten. Ik begrijp dat je naar synergieën moet gaan, maar je wil geen kranten waarvan enkel de titels nog verschillen."

Dat kunt u als mediaminister niet veranderen?
"Neen, hoewel veel collega's me vragen om bijvoorbeeld de federale steun die kranten krijgen via de postbedeling aan kwaliteitsnormen te koppelen. Daar wil ik niet aan beginnen. Als overheid bepalen aan welke kwaliteitsnormen een krant moet voldoen... Dat is nog subjectiever dan cultuursubsidies. Je weet niet waar je dan eindigt. Je begint misschien met goede bedoelingen, maar het eindresultaat is meestal nefast voor de media."

Gatz over de gedrukte pers:
Gatz over de gedrukte pers: "Je wil geen kranten waarvan enkel de titels nog verschillen."Beeld Tim Dirven

Dus blijft die steun gewoon bestaan?
"Neen, dat systeem is niet houdbaar. Het probleem ligt niet bij de Vlaamse mediagroepen, het zijn vooral hun Franstalige collega's die erg afhankelijk zijn van die steun. De kranten zijn daar zo klein en broos dat je een kaalslag riskeert wanneer je die gratis postbedeling wegneemt."

Over de openbare omroep hebt u gelukkig wel iets te zeggen. Bent u tevreden met de daadkracht die nieuwe CEO Paul Lembrechts toont?
"Ja, al is het nog vroeg natuurlijk. Ik hou van mensen die hun tijd nemen om de juiste analyse te maken en dan zonder aarzelen de nodige stappen zetten. De CEO heeft een duidelijk standpunt ingenomen toen met een internetfilmpje een aanval werd ingezet op zijn huis. En hij heeft ervoor gezorgd dat de grootste nieuwsdienst van het land opnieuw kansen krijgt om te groeien."

Is het probleem op die nieuwsdienst opgelost door algemeen hoofdredacteur Luc Rademakers de laan uit te sturen?
"Dat kan en wil ik niet beoordelen. Maar je voelde dat daar iets moest gebeuren. Het ongenoegen was te groot. Het is nu aan de nieuwe hoofdredactrice om er iets aan te doen. Als minister van Media moet je niets te zeggen willen hebben over de nieuwsdienst van de VRT. Ik vertrouw erop dat ze die problemen nu zelf zullen oplossen."

Uit N-VA-hoek klinkt al langer de roep om een kleinere VRT. Hoe staat u daar tegenover?
"Er is in aanloop naar de nieuwe beheersovereenkomst veel aan sfeerschepping gedaan. Maar een plan voor een kleine VRT die zich enkel op zijn kerntaken concentreert, lag nooit op tafel. Natuurlijk is er gediscussieerd over de grootte van de VRT, maar ik denk dat we een goed evenwicht gevonden hebben. Ik vind als links-liberaal dat er ruimte moet zijn voor een goede openbare omroep omdat die nog altijd dingen doet die andere spelers niet doen. Het feit dat de VRT nu verplicht wordt om één cultuuritem per dag te brengen, maakt voor mij een wezenlijk verschil."

Toch vrezen vakbonden en personeel dat ze na de besparingen niet meer dezelfde kwaliteit zullen kunnen bieden.
"Ik heb begrip voor de onrust, maar ook na het transformatieplan zal de VRT over voldoende middelen en competente mensen beschikken om het verschil te maken. Men moet zich anders organiseren en bereid zijn een aantal dingen niet meer of minder te gaan doen. Het is niet aan mij om op microniveau aan te duiden welke dat zijn."

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Er is nu een nieuwe beheersovereenkomst en een nieuwe CEO. Zit het grootste werk erop voor u?
"Dat zou kunnen. Al hangt veel af van wat er de komende twee jaar op de reclamemarkt gebeurt. Om de paar weken maken we daar een uitgebreide stand van zaken over op. Niet omdat ik als liberaal geobsedeerd ben door economie, wel omdat ik weet dat dat de barometer is van wat er op de redacties zal gebeuren. Onvoldoende reclame-inkomsten betekent slecht nieuws voor de journalisten. Dat is dan slecht nieuws voor de kijkers en lezers, en op het einde van de rit ook voor mij."

Hoe wil u herinnerd worden als mediaminister?
"Als ik erin slaag de Vlaamse media veilig in de woelige internationale mediawateren te loodsen, ben ik tevreden. Ik hoef niet per se een landmark neer te poten."

Over de media heb ik niets te zeggen is uitgegeven bij Van Halewyck.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234