Donderdag 24/09/2020

Myanmar

Suu Kyi spreekt, maar zegt niets

Aung San Suu Kyi tijdens haar toespraak.Beeld AFP

Aung San Suu Kyi heeft er de Algemene Vergadering van de VN voor laten schieten: een toespraak voor de internationale diplomatieke gemeenschap in Myanmar, live uitgezonden op televisie. Na een peptalk van twintig minuten zijn de trefwoorden in de internationale reacties: ‘teleurstellend’, ‘leugenachtig’ en ‘contraproductief’.

Tijdens haar toespraak breekt Aung San Suu Kyi’s stem een paar keer. Ze hapert, wat ze anders nooit doet. Ze weet zelf ook heel goed dat de hele wereld luistert en dat dit de belangrijkste toespraak is die ze ooit heeft gehouden. Waarin moet blijken of de Rohingya nog een toekomst hebben in Myanmar of niet. Maar het hoge woord, waarop iedereen zit te wachten, komt er niet uit. Nergens in haar toespraak erkent Aung San Suu Kyi dat haar leger of haar regering iets verkeerds heeft gedaan.

Het leger is in gevecht met terroristen, en er vliegen opvallend veel dorpen in brand. "Er worden beschuldigingen over en weer geuit, maar laten we eerst harde bewijzen verzamelen voor we iemand daarvan gaan beschuldigen." Telkens probeert ze de aandacht van de Rohingya af te leiden. "Ook veel andere, kleine minderheden zijn op de vlucht geslagen. Daarover heeft niemand het." Of: "Het is jammer dat alle aandacht nu gaat naar dit ene probleem. Wij hebben in Myanmar veel meer problemen die minstens net zo ernstig zijn."

Ze vermijdt het woord ‘Rohingya’, spreekt in plaats daarvan over ‘moslims’ alsof het alleen maar een kwestie van geloof is en niet van apartheid en etnische zuivering. Zij geeft toe dat er 400.000 "moslims uit Myanmar zijn weggevlucht". Maar: "De wereld moet zich realiseren dat meer dan de helft van de moslimpopulatie van Rakhine niet is vertrokken. Die zijn kennelijk tevreden. We moeten ook met die mensen praten, om de situatie te begrijpen."

Zo draait ze voortdurend om het echte probleem heen: de ruim 400.000 Rohingya die wegvluchtten omdat hun dorpen worden platgebrand en omdat het leger en gewapende boeddhistische milities hen aanvallen, verkrachten en vermoorden. Suu Kyi: "Het leger heeft sinds 5 september geen acties meer uitgevoerd. Toch blijven de mensen vluchten. De vraag is waarom. Dat moet worden uitgezocht."

Op zo’n moment wordt het BBC-correspondent Jonah Fisher te veel. Hij twittert: "Suu Kyi zegt dat ze wil onderzoeken waarom de moslims naar Bangladesh zijn gevlucht. Heeft ze geen televisie?"

Natuurlijk heeft Suu Kyi die wel. Ze weet heel goed wat er gebeurt, maar wat wij niet weten is of zij daarmee instemt of niet. Ze verontschuldigt zich: "Deze regering bestaat nog geen achttien maanden. Het is wat veel om te verwachten dat in die korte tijd alle problemen zullen zijn opgelost."

'Bescherming'

Geef haar wat tijd, zegt ze. De regering doet van alles. Zij somt op wat er allemaal wordt gedaan in Rakhine: er zijn economische programma’s, er zijn honderden banen gecreëerd, ze denkt aan het instellen van interreligieuze werkgroepen. "Doe met ons mee, denk met ons mee", zegt ze tegen de buitenlandse vertegenwoordigers in het publiek. "We willen jullie zelfs meenemen naar het gebied, zodat jullie de situatie met eigen ogen kunnen zien. Onder begeleiding, natuurlijk. We moeten jullie beschermen."

Alles wat ze zegt draagt bij tot het ongemakkelijke gevoel dat zij niet zelf spreekt, maar een tekst afleest die door de militairen is bijgepunt en geparafeerd. Nergens staat wat je denkt dat er staat. Niemand krijgt toegang tot het gebied. Geen journalisten, en ook geen onafhankelijke waarnemers. Suu Kyi’s regering weigert al vanaf het begint een onafhankelijke VN-commissie de toegang. Meteen na haar speech heeft de voorzitter van deze VN-factfindingmissie, Marzuki Darusman, geëist dat VN-onderzoekers ‘volledige en onvoorwaardelijke toegang’ krijgen tot het noorden van Rakhine. Daarmee bedoelt hij: zonder begeleiding, of ‘bescherming’ van het leger.

Suu Kyi's toezegging dat de gevluchte Rohingya uit Bangladesh meteen kunnen terugkeren, en dat de regering ‘hun veiligheid garandeert’ klinkt mooi, maar evenmin erg geloofwaardig. "Wij willen vandaag nog beginnen met het verificatieproces", zegt zij. Maar Myanmar heeft alle Rohingya in 1982 beroofd van hun burgerschap. Ze zijn sindsdien officieel ‘illegalen’ of ‘Bengalezen’, en hebben dus in heel veel gevallen geen identiteitspapieren. Gevreesd wordt daarom dat die ‘verificatie’ vooral zal worden gebruikt om zo veel mogelijk Rohingya buiten de deur te houden.

Het enige sprankje hoop van de afgelopen maanden is de onderzoekscommissie onder leiding van voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties Kofi Annan. Die commissie is aangesteld door Suu Kyi’s regering, en Annan heeft een rapport gemaakt met aanbevelingen voor een duurzame vrede. De belangrijkste aanbeveling is het herstel van de burgerrechten van de Rohingya. "Wij zullen ons volledig binden aan deze aanbevelingen", zegt Suu Kyi, maar houdt meteen weer een slag om de arm: "Voor zover ze bijdragen aan de vrede en stabiliteit in Rakhine."

Haar toespraak maakt geen indruk, en achteraf zou je zelfs kunnen denken dat die alleen maar een excuus was om niet naar de VN-assemblee in New York te gaan. In september vorig jaar kreeg Suu Kyi daar nog een staande ovatie, maar deze keer zou ze zich hebben moeten voorbereiden op hoon en bittere kritiek. En het is bekend dat ‘the Lady’ daar niet van houdt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234